کارگردان فیلم «تردید» گفت: من نه از کره مریخ آمده‌ام و نه انیشتین هستم که مردم نفهمند چه می‌گویم. در همین جامعه زندگی کرده‌ام، با همین مردم ارتباط دارم و خودم را جزو طبقه متوسط از لحاظ فرهنگی می‌دانم. حال می‌گویید برای قشر سطح پایین جامعه فیلم بسازم که عاشق فیلم «آبگوشتی» هستند! من این کار را نخواهم کرد و فیلم خودم را می‌سازم، قشر پایین فرهنگی هم بروند فیلم «آبگوشتی» خودشان را ببینند. واروژکریم مسیحی که در نشست نقدوبررسی فیلم تازه‌اش سخن می‌گفت، افزود: مخاطب من متوسط روبه بالاست، به عقیده بنده باید این کف را در نظر داشته باشیم و اگر این نباشد باید فاتحه سینما را خواند. در نهایت هم مخاطب است که باید درباره فیلم قضاوت کرده و آن را بپذیرد. نشست نقدوبررسی فیلم «تردید» با حضور جمشید ارجمند، مترجم و منتقد سینمایی، کریم مسیحی، کارگردان و جمعی از علاقه‌مندان سینما عصر روز سه‌شنبه در فرهنگسرای رسانه برگزار شد. نشستی که اگرچه شنیدنی از زبان کریم‌مسیحی و ارجمند بسیار داشت اما جای خالی سایرعوامل فیلم بویژه تهیه‌کننده و بازیگران اصلی، در آن بشدت احساس می‌شد.
نخستین برداشت از یک تراژدی جهانی در ایران
در ابتدای این نشست جمشید ارجمند منتقد نام‌آشنای سینمای ایران با بیان اینکه بهتر بود در ابتدای جلسه، فیلم پخش می‌شد، گفت: البته مقصودم تنها تماشای فیلم نیست، بلکه هدف فرصتی است تا علاقه‌مندان به اثر واروژ کریم‌مسیحی، ارتباط مستحکم‌تری با وی برقرار می‌کردند اما در هر حال همین که جلسه‌ای برای نقد و بررسی برگزار می‌شود نیز غنیمت بزرگی است.
وی در ادامه به 2 اثر درخشان کریم‌مسیحی؛ «تردید» و «پرده آخر» اشاره کرد و افزود: واروژ با ساخت این 2 فیلم، کاری را کرد که می‌توانم بگویم هنوز 80 تا 90 درصد سینماگران ما نتوانسته‌اند انجام دهند و از این پس هم نخواهند توانست. این منتقد، «تردید» را در خور ستایش توصیف کرد و ادامه داد: «تردید» نخستین برداشت در سینمای ایران از یک تراژدی جهانی است، نمایشنامه‌ای که ارزش بین‌المللی دارد، در آغاز قرن هفدهم و با توجه به شرایط آن زمان نگاشته شد اما جایگاهی چون یک میراث فرهنگی پیدا کرده است. وی یادآور شد: «هملت» داستانی دانمارکی است که بر پایه سنت اجتماعی همیشگی در تمام فرهنگ‌ها، اتفاقات یک خانواده اشرافزاده را روایت می‌کند در حالی که اگر همین ماجرا در خانواده‌ای متوسط و فقیر اتفاق می‌افتاد، ماندگار نمی‌شد.
مشخصه تراژدی پایان غم‌انگیز است
ارجمند در ادامه صحبت‌های خود، به ارائه تعریفی از «تراژدی» پرداخت و گفت: تراژدی به نوعی از درام گفته می‌شود که قهرمانش در سرانجام قصه می‌میرد و همین مساله، مشخصه تراژدی است و هیچ اثر درامی تاکنون از حیث کش و قوس‌های عاطفی نتوانسته به پای تراژدی «هملت» برسد. به اعتقاد نویسنده کتاب «فیلم ساختن»، عمده‌ترین عامل در تراژدی، خود ماجراست و تناقض‌ها و
زد‌وخوردهای عاطفی باید در جریان داستان وجود داشته باشد تا سرانجام چیزی هم به تماشاگر برسد.
وی ادامه داد: در انتخاب یک اثر برای برگردان سینمایی باید توجه داشت که نتیجه دراماتیک آن با وضع کلی جامعه میزبان، ارتباط داشته باشد، با این اوصاف به عقیده بنده پایان «تردید» شبیه تراژدی غم‌انگیز «هملت» نیست، تراژدی باید با همه وزن خود به سرانجام برسد، اما در «تردید» با پایانی روبه‌رو هستیم که آن ضرب غم‌انگیز را ندارد.
«تردید» 3 بار رد شد تا پذیرفته شد
کریم‌مسیحی نویسنده و کارگردان فیلم «تردید» هم در این نشست، با اشاره به روند ساخت این فیلم گفت: از مدت‌ها پیش به دلیل علاقه به نمایش فکر می‌کردم «هملت» می‌تواند سوژه‌ای برای یک طرح سینمایی باشد. این طرح را نزدیک به 18 سال پیش نگاشته بودم و پیش از این 3 بار از سوی فارابی رد شده بود، اما 2 سال پیش که آن را دوباره ارائه کردم بدون هیچ تغییری پذیرفته شد.
کریم‌مسیحی افزود: در کشور ما چندان روی ادبیات کلاسیک کار نشده و با آن آشنا نیستیم. «هملت» یکی از آثاری است که باید به شکل تخصصی روی آن کار بیشتری صورت بگیرد. این کارگردان درباره شخصیت «سیاوش» در فیلم «تردید»، تصریح کرد: سیاوش در «تردید» همان «هملت» است اما وقتی متوجه می‌شود که ماجرای «هملت» در زندگی او تکرار می‌شود، دیگر 2 شخصیت می‌شود. از این پس «شکسپیر» او را راهنمایی می‌کند اما «سیاوش» نمی‌تواند بپذیرد و نمی‌گذارد که همان مشکلات برایش تکرار شود و به ناچار با آن مقابله می‌کند. کارگردان «پرده آخر» ادامه داد: در واقع محمل فیلم، همان تراژدی «هملت» است اما دقیقا از زمان آگاهی «سیاوش» مسائل به گونه‌ای پیش می‌رود تا دیگر، آن تراژدی غم‌انگیز تکرار نشود. وی بهترین نسخه موجود از «هملت» را همان اثر «شکسپیر» معرفی کرد و درباره بازی «بهرام رادان» تاکید کرد: نمی‌خواهم بگویم که بازی رادان درخشان است، اما نسبتی میان کیفیت فیلم و بازی او وجود دارد که کاملا رعایت شده و به اعتقاد بنده، در این شرایط بازی او فوق‌العاده است. اما به‌طور حتم اگر شرایط بهتری بر سینمای ایران حاکم می‌شد، این بازی بهتر نیز صورت می‌گرفت.
از حداقل‌هایم پایین نمی‌آیم
در ادامه این نشست، از واروژ کریم مسیحی خواسته شد تا درباره وقفه طولانی میان ساخت فیلم‌هایش، صحبت کند. وی گفت: در طول این 18 سال که میان ساخت «پرده آخر» و «تردید» وقفه افتاد، کار مونتاژ انجام می‌دادم و در کنار آن نیز به ساخت فیلم‌های آموزشی و مستند مشغول بودم، اما در همه این سال‌ها به فکر ساخت طرح سینمایی «هملت» نیز بودم. 18 سال زمان زیادی برای ساخت یک فیلم است و احتمالا اگر 2 سال دیگر هم فیلم نمی‌ساختم باید بیمه بیکاری می‌شدم. وی با بیان اینکه برای ساخت فیلم به حداقل‌هایی نیاز است، اظهار داشت: هیچگاه نمی‌خواهم و نمی‌توانم از آن حداقل‌ها پایین‌تر بیایم و شاید یکی از دلایل وقفه طولانی مدت میان ساخت فیلم‌هایم همین مساله بوده است. این کارگردان در ادامه صحبت‌های خود و در پاسخ به سوالی مبنی بر تامین ذائقه مخاطب گفت: به هیچ عنوان دوست ندارم مخاطب برایم تعیین کند که چه بسازم؛ این همان چیزی است که از آن فرار می‌کنم. قرار است یک کار فرهنگی انجام دهم و به همین دلیل هم لزومی ندارد به ذائقه کنونی مخاطب توجه کنم.