نخستين جلسه از دوره جديد «همانديشي چالش ميان كارگردان و بازيگر» با حضور رضا كيانيان، آتيلا پسياني و فاطمه نقوي با موضوع «ارتباط ميان كارگردان و بازيگر در تئاتر تجربي» برگزار شد. در اين نشست كه عصر روز شنبه در خانه هنرمندان ايران برگزار شد، رضا كيانيان با اشاره به منسوخ شدن مكاتب هنري در شرايط حاضر گفت: امروزه شيوههاي فردي رايج شده و ديگر ايسمهاي هنري وجود ندارد. در اين نشست كه به همت انجمن بازيگران خانه تئاتر برگزار شد، اين بازيگر تئاتر، سينما و تلويزيون با اشاره به تغيير فلسفه در دوره جديد تصريح كرد: در حال حاضر فلسفه ديگر نميخواهد به همه پرسشها پاسخ بگويد، بلكه فلسفه جديد ميخواهد پرسش مطرح كند، بنابراين با تغيير شكل فلسفه بسياري چيزها تغيير ميكند و نگاههاي شخصي مطرح ميشود. در اين وضعيت است كه ايسمهاي هنري خودبهخود از بين رفتند چرا كه كار آنها بستهبندي يك نگاه بود. در صورتي كه امروزه بيشتر نگاه و خلاقيت فردي حاكم است. به گزارش ایسنا، رضا كيانيان ادامه داد: وقتي بازيگر يا كارگرداني در يك گروه تئاتري پرورش پيدا ميكند، نوع نگاهش شكل ميگيرد كه اين نگاه روشمند است، اما نامش سبك يا ايسم نيست.
تئاتر تجربی قابل بستهبندی نيست
در ادامه این نشست آتيلا پسياني هم به تشريح ويژگيهاي تئاتر تجربي پرداخت و گفت: متاسفانه تئاتر تجربي در ايران خيلي بد شناخته شده است. اين شيوه از سوي تئاتر رسمي اسير خشونت بيموردي است و منتقدان هم تلاش كردند تئاتر تجربي به خوبي شناخته نشود. پسياني اضافه كرد: تئاتر تجربي قابل بستهبنديكردن نيست. سبك هم نيست بلكه نوعي شيوه اجراست، اما اين مطلب در تئاتر ايران خيلي خلط مبحث شده است. در ايران گاه تئاتر دانشجويي را كنار تئاتر تجربي قرار ميدهند كه اين 2 ارتباطي به يكديگر ندارند. وي در توضيح بيشتر تئاتر تجربي گفت: تئاتر تجربي، تئاتر دگرانديش است كه از نوع تئاتر رسمي و شناختهشده نيست. در اين تئاتر ضمن داشتن پيشفرضهاي اوليه مانند تخيل، بدن و بيان بنيانهاي جديدي را بر اين اصول اوليه ميگذاريم. اين بازيگر و كارگردان تئاتر با بيان اینکه چيزي به نام بازيگر تئاتر تجربي نداريم، اضافه كرد: بازيگر، بازيگر است و تئاتر تجربي يك شيوه اجراي تئاتر است كه بازيگر بسته به آن شيوه در آن حضور پيدا ميكند. به اعتقاد پسياني؛ حرفهايترين بازيگر، نرمترين و منعطفترين بازيگر است كه براي بازي كردن، تلقيهاي خود را از تمرين ميگيرد، نه اینکه از بيرون با خودش بياورد. اين بازيگر در كارهاي كارگاهي جسارت، نظم و بديههسازي را با خود ميآورد و تمرين منظم و ديناميك به وسيله چنين بازيگراني پديد ميآيد. بازيگر و كارگردان نمايش «پروفسور بوبوس» اظهار تاسف كرد: در تئاتر ايران بيشتر بازيگران حرفهشان تئاتر است اما تعداد بسيار اندكي بازيگر حرفهاي تئاتر هستند.
پایان دوره قانونگذاری در هنر
در ادامه این نشست رضا كيانيان در پاسخ به پرسشي درباره مفاهمه با كارگردانان مختلف توضيح داد: بازيگري هستم كه با هيچ كارگرداني عدم مفاهمه ندارم زيرا سعي ميكنم پيش از هر چيز دنياي كارگردان را بفهمم و لخت و عريان وارد دنياي او شوم و در آن دنيا شروع كنم به خلاقيت، بنابراين اصلا پيشفرض ندارم. وي ادامه داد: فقط با يك كارگردان نميتوانم كنار بيايم، آن هم كارگرداني كه ميخواهد به جاي من بازي كند، با اين كارگردان دچار مشكل ميشوم، چون دوست ندارم به جاي من بازي كند. اما گاه اين مرز مخدوش ميشود و آن زمان است كه مشكل به وجود ميآيد. كيانيان با اشاره به رابطه كارگردان با بازيگر اضافه كرد: كارگردان در ارتباط با بازيگر بايد امكانات و شرايطي فراهم كند كه بازيگر بتواند بيشترين خلاقيت را داشته باشد. در حال حاضر ديگر دوره قانونگذاري در كارهاي هنري تمام شده و همه چيز در لحظه اتفاق ميافتد. وی در عين حال تاكيد كرد: پيشفرض نداشتن به معناي آن نيست كه بازيگر چيزي با خودش نميآورد و به دهان كارگردان چشم ميدوزد. اين ديگر بازيگر نيست بلكه عروسك است. پيشفرض نداشتن به معناي آن است كه بازيگر درباره ذهنيت كارگردان پيشداوري نميكند.
سینما محافظهکار است
اين بازيگر سينما با اشاره به علاقهمندياش به بازي در نقشهاي متفاوت اضافه كرد: سالهاست در سينما يك نقش را تكرار نميكنم چون ميخواهم نقشهاي جديد را تجربه كنم اما سينما محافظهكار است چون با سرمايه سر و كار دارد، به همين دليل گاه بين كارهايم فاصله ميافتد و بسياري از مواقع نقشهاي كوچك بازي ميكنم، چون به دنبال لذت هستم. به اعتقاد كيانيان؛ بازيگري كه مدام نقشش را تكرار كند، ديگر بازيگري نميكند بلكه به كارمندي تبديل ميشود كه حقوقاش را ميگيرد. بازيگر فيلمهايي همچون «يك تكه نان» و «روبان قرمز» اضافه كرد: وقتي شروع به بازي ميكنم نميدانم آخرش چه ميشود. اين پروسه براي من جذاب است. نكته مهم اين است كه وقتي ميخواهيم پلاني را بازي كنيم، نبايد فكر كنيم كه چه كنيم، بلكه بايد ببينيم چه حالي داريم. كافي است بازيگر نقشش را فهميده باشد و رابطهاش را با بازيگر مقابلش بداند. بايد بقيه را به ناخودآگاه خود بسپارد.