ميثم بشير نژاد:
تنها 24 ساعت از روز عصای سفید نگذشته بود که سقوط معلم نابینا در محوطه ریلی ایستگاه متروی خزانه احساسات شهروندان پایتخت و جامعه معلولان و نابینایان را جریحه‌دار کرد.«هما بدر» که به‌رغم نابینایی و محدودیت‌ها دست از فعالیت‌های اجتماعی برنمی‌داشت هرگز تصور نمی‌کرد که 2 دختر پنج و یک ساله‌اش را برای همیشه تنها بگذارد، هرچند هم بچه‌هایش دست نوازشگر مهربان مادرشان را برای آخرین‌بار بر سر و روی خود احساس نکردند.
وقوع این حادثه تلخ و تاسف‌برانگیز در سالگرد روز عصای سفید این نکته را گوشزد می‌کند که برای بیش از 150 هزار نابینای مطلق باید فکری اساسی شود.
افرادی که با وجود محروم بودن از نعمت بینایی از مواهب دیگری برخوردارند که چه‌بسا افراد سالم و بینا از داشتن آن محروم باشند.مرگ دلخراش معلم روشندل در آغاز هفته پرسش‌های زیادی در ذهن ایجاد کرد که چه تدبیری لازم است تا دیگر شاهد چنین حوادث غم‌انگیزی نباشیم. پس از اینکه در سال 1950 سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) و شورای جهانی نابینایان در جلسه‌ای مشترک قانون «عصای سفید» را بررسی کردند، روز 15 اکتبر برابر با 23 مهرماه را روز عصای سفید یا روز ایمنی نابینایان نام گذاشتند که از آن پس هر سال به احترام نابینایان مراسم خاصی در دنیا برگزار می‌شود. حال باید پرسید در جامعه ما چه اقداماتی برای این عزیزان انجام شده است؟آیا حقوق شهروندی این قشر و سایر معلولان را رعایت می‌کنیم؟در حادثه متروی خزانه که خانم بدر مرگ تلخ را به عنوان کادوی عصای سفید هدیه گرفت هرچند قاضی این پرونده شرکت مترو را بی‌تقصیر ندانست اما مسؤولان شهرداری و مترو به جای ابراز تاسف و تسلی خانواده داغدار معلم نابینا خود را تبرئه می‌کنند. حال از دیگر مسؤولان چه انتظاری می‌رود؟ 2 طفل معصوم و بی‌گناه که وداع زودهنگامی با مادر نازنین‌شان داشته‌اند مطالبه حق خود را چطور و از چه مجرایی پیگیری کنند؟ از مدیر بهره‌برداری شرکت مترو که می‌گوید نابینایان باید خود حافظ جان خود باشند باید پرسید، مگر در طول شبانه‌روز و با وجود ده‌ها ایستگاه مترو در سطح تهران چند نابینا برای تردد از مترو استفاده می‌کنند؟ جز این است که در خوشبینانه‌ترین حالت شاید از تعداد انگشتان یک دست تجاوز نکنند؟آیا نمی‌شود در همان بدو ورود به گیت‌های کارت‌خوان مترو پس از شناسایی نابینایان که اغلب عصای سفید را به عنوان کارت هویت خود دارند یک مامور، مسؤولیت نابینا را تا سوار شدن و حصول اطمینان در اختیار بگیرد؟ اگر این کار هم سخت و هزینه‌بردار است ماموران مترو نمی‌توانند فرد نابینا را در اختیار شخص دیگر یا مسافری که هم‌مسیر فرد نابینا است قرار دهند؟باید منصف بود، پس حرمت عصای سفید چه می‌شود؟ عصایی که مأمن و حریم یک نابینا را در اجتماع مشخص می‌کند.
حدود 60 درصد اختلالات بینایی قابل درمان است
متخصصان چشم‌پزشکی اظهار می‌کنند: حدود 60 درصد اختلالات بینایی قابل درمان است و
20 درصد آن قابل پیشگیری است. بررسی‌ها نشان می‌دهد حدود 50 درصد افراد دارای اختلال بینایی قبل از تولد و 50 درصد بعد از تولد به این عارضه دچار می‌شوند، همچنین پیش‌بینی متخصصان علم پزشکی نشان می‌هد تعداد مبتلایان اختلالات بینایی در ایران تا سال 1400، 2 برابر خواهد شد و این در حالی است که کشورهای جهان در تفاهم‌نامه‌ای تاکید داشته‌اند تا سال 2020 نابینایی‌های قابل پیشگیری در دنیا ریشه‌کن شود.سرپرست دفتر توانبخشی و اجتماعی سازمان بهزیستی کشور معتقد است: در حال حاضر در ایران 600 هزار نفر دچار اختلالات بینایی متوسط و شدید هستند و 150 هزار نفر نابینای مطلق در کشور زندگی می‌کنند.کیوان دواتگران اضافه می‌کند: در چند سال گذشته سازمان بهزیستی اقدامات قابل قبولی درباره غربالگری نوزادان در هنگام تولد در بخش نابینایی انجام داده است به طوری که در 15 سال گذشته 16 میلیون نوزاد غربال شدند که از این تعداد 200 هزار نفر دچار اختلالات بینایی بوده‌اند که 75 درصد از این اختلالات قابل درمان و پیشگیری است.اکنون نزدیک به 45 میلیون نابینا در سراسر دنیا زندگی می‌کنند که در کشورهای توسعه‌یافته اقدامات ویژه‌ای، بويژه طراحی خطوط ویژه با برجستگی‌های خاص برای سهولت تردد معلولان و نابینایان انجام داده‌اند.
حقوق شهروندی و وظیفه مسؤولان
طبق قانون، شهرداری و سازمان‌هایی که با معلولان بویژه روشندلان ارتباط دارند باید با مناسب‌سازی مراکز پر رفت‌وآمد بویژه خیابان‌ها این حق شهروندی را به ارمغان آورند اما از مهم‌ترین گلایه‌های این افراد نبود سیستم مناسب حضور معلولان در اجتماع به دلیل معضلاتی اینچنینی است. امید است مسؤولان شهری با همکاری سازمان بهزیستی و ارگان‌های مسؤول، در مناسب‌سازی شهر برای این شهروندان همت مضاعفی کند.
اشتغال عمده‌ترین دغدغه نابینایان
با توجه به اینکه مسؤولان سازمان بهزیستی وعده داده‌اند در صورت اشتغال نابینایان در بخش‌های خصوصی، تسهیلاتی را به این بخش می‌دهند اما بیکاری نابینایان بويژه افراد تحصیلکرده که با مشقت فراوان مدارج دانشگاهی را طی کرده‌اند از معضلات مهم این قشر از جامعه است.در حالی که 84 درصد از جمعیت فعال نابینایان بین 18 تا 60 سال در کشور بیکار دائم هستند ولی این بیکاری در بین همه گروه‌های معلول به
67 درصد می‌رسد. همچنین در کشور کتاب‌های محدودی به خط بریل برای نابینایان تهیه شده است و آنها قدرت مانور و ادامه تحصیل را جز در چند رشته محدود علوم انسانی ندارند.
نابینایان را دریابیم
هرچند به‌عنوان همنوع وظیفه تک‌تک ماست که روشندلان اطراف خود را درک و از آنها دلجویی کنیم اما مسؤولان وزارت بهداشت و سازمان بهزیستی و متولیان امر باید حساسیت ویژه‌ای روی این موضوع داشته باشند که فردی که تمام اعضای بدن او غیر از چشمانش سالم است با مشکلات عدیده‌ای که عمدتا روحی و روانی است دست و پنجه نرم نکند. شاید بخش اساسی مشکلات یک روشندل به لحاظ وضعیت روحی و روانی اوست که از دید ما مورد غفلت واقع شده است.توجه ویژه و شرکت دادن این افراد در برنامه‌های مختلف اجتماعی و فرهنگی جامعه، اعتماد به نفس را در حد بالایی در وجود آنها نهادینه می‌کند و در این راستا توجه ویژه به نابینایان کودک و خردسال وظیفه‌ای انسانی است که باید با دقت خاصی به آن نگریسته شود. طبق آمار از هر
یک هزار کودک در کشور 18 نفر نابینا هستند و این آمار قابل تاملی است هرچند امسال نیز روز جهانی نابینایان با عنوان «جامعه و عصای سفید، کودکان و پیشگیری از معلولیت‌های نابینایی» نامگذاری شده است، انتظار می‌رود، نمایندگان مردم در مجلس شورای اسلامی هم توجه ویژه‌ای به این قشر از جامعه داشته باشند و قوانینی را مصوب کنند تا نابینایان بتوانند از حقوق شهروندی خود حتی در عبور و مرور به نحو شایسته‌ای استفاده کنند. امید آنکه روزی برسد که حضور روشندلان را در فعاليت‌هاي اجتماعي پررنگ ببینم.