امید صبوری:
از چهارشنبه هفته گذشته و همزمان با آغاز اکران تازه‌ترین تولیدات سینمایی، اثری متفاوت راهی پرده سینماها شده است که کیفیت اکران عمومی آن از چند جهت حائز اهمیت است؛ نخست اینکه «...و آسمان‌آبی» یک فیلم مستند است که در میان تراکم بالای تولیدات داستانی فرصت اکران عمومی یافته تا شاید با تکرار تجربه شیرین اکران عمومی مستند «تهران انار ندارد» (ساخته مسعود بخشی) جامعه مستندسازان را به وجد آورد؛ مستندسازانی که سال‌های سال است به‌رغم پرکاری در حوزه تولید، بی‌بهره از امتیاز اکران عمومی (به معنای واقعی کلمه) بوده‌اند و حال چند سالی است پرتو امیدی در این حوزه یافته‌اند. از سوی دیگر این تازه‌ترین مستند راه‌یافته به فهرست اکران، فیلمی مستند درباره زندگی یک هنرمند پیشکسوت است؛ عزت‌الله انتظامی، هنرمندی که سال‌های سال حضور بی‌وقفه در عرصه بازیگری را واننهاده و پراغراق نیست اگر مدعی شویم از نسل‌های مختلف، علاقه‌مندان بسیاری را شیفته سینما کرده‌است.
انتظامی: محتاج نظر مردم هستم
«مطمئنا صحنه‌هایی از فیلم برای هر فردی خاطره‌انگیز و به یاد‌ماندنی خواهد بود. برای من صحنه‌ای که انتظامی پس از اتمام فیلم «گاو» سراغ مادر خود می‌آید تا به او بگوید فیلمی کار کرده و برای او بلیتی کنار گذاشته است تا او را به تماشای کارش دعوت کند، خاطره‌انگیزترین بخش این مستند داستانی است». این بخشی از سخنان اکبر عالمی، منتقد و کارشناس پیشکسوت سینما در مراسم رونمایی «...و آسمان آبی» در خانه هنرمندان است؛ رونمایی فیلمی مستند درباره زندگی عزت‌الله انتظامی. اکبر عالمی در این مراسم تصریح کرد: وقتی زندگی عزت‌الله انتظامی را مرور می‌کنم، یکی از جملاتی که به ذهنم می‌رسد، این است که از پیری نهراسید، پیری باشکوه است به شرط آنکه جوانی با حساب و کتابی را سپری کرده باشید. بنا به گزارش ایسنا در این مراسم که شامگاه سه‌شنبه 27 مهرماه در تالار «بتهوون» خانه هنرمندان ایران برگزار شد، عالمی شکل‌گیری سینمای ایران را بر اساس رفتار و شخصیت امثال انتظامی دانست و عنوان کرد: با نگاه به زندگی عزت‌الله انتظامی با اطمینان می‌توانم به جوانان بگویم که او را سرلوحه خود قرار دهند. این استاد دانشگاه ادامه داد: مطمئنا صحنه‌هایی از فیلم برای هر فردی خاطره‌انگیز و به یاد‌ماندنی خواهد بود. برای من صحنه‌ای که انتظامی پس از اتمام فیلم «گاو» به سراغ مادر خود می‌آید تا به او بگوید فیلمی کار کرده است و برای او بلیتی کنار گذاشته است تا او را به تماشای کارش دعوت کند، خاطره‌انگیزترین بخش این مستند داستانی است. پس از نمایش فیلم، عزت‌الله انتظامی خود به صحنه آمد و ضمن تشکر از سازندگان آن گفت: آنچه در دلم بود را قبلا گفته‌ام. من محتاج به نظر مردم هستم که ببینم از دیدن فیلم چه برداشتی کرده‌اند یا چه اشتباه‌هایی داشته‌ایم. آیا اصلا مورد توجه واقع شده است یا خیر. بهزاد فراهانی (بازیگر سینما) هم شاگردی انتظامی را برای هر فردی افتخار دانست و گفت: به‌عنوان شاگرد عزت‌الله انتظامی افتخار می‌کنم که او به این میزان برای مخاطبش ارزش قائل است که با این سن و سال و سختی‌های حاصل از آن، امشب در جمع ما حضور یافته است. این بازیگر سینما ضمن یاد‌آوری خاطرات تئاتر «کرگدن» که انتظامی در سال 50 در آن ایفای نقش کرده بود، تصریح کرد: یکی از مواردی که من به‌عنوان شاگرد انتظامی به آن افتخار می‌کنم، نمایش «کرگدن» است و امیدوارم زمانی یاری کند که بتوانیم دوباره این نمایش را ببینیم. باید به شما خسته نباشید بگویم و اعلام کنم شما به من یاد داده‌اید که تاکنون دارم برای حرفه‌ام زحمت می‌کشم. قاسم قلی‌پور، تهیه‌کننده فیلم مستند «...و آسمان آبی» نیز در مراسم آغاز اکران عمومی این فیلم گفت: صحبت کردن درباره عزت‌الله انتظامی خیلی سخت و از توان من خارج است. فقط می‌توانم بگویم هربار که فیلم را مشاهده کردم با قسمت‌هایی از آن برای همه انتظامی‌های کشور گریستم. امیدوارم بتوانیم از نسل هنرمند و هنرگسترمان امثال او را تربیت کنیم. محمد سریر، محمدرضا اصلانی، هارون یشایایی و... از دیگر هنرمندان حاضر در این مراسم بودند. فیلم «...و آسمان آبی» برگرفته از زندگی و فعالیت‌های فرهنگی، هنری و اجتماعی عزت‌الله انتظامی است که به تهیه‌کنندگی قاسم قلی‌پور، کارگردانی غزاله سلطانی و با موسیقی مجید انتظامی ساخته شده و از روز چهارشنبه 28 مهرماه در پردیس‌های «ملت»، «آزادی»، «زندگی»، «اریکه ایرانیان» و سینماهای «موزه سینما» و «فرهنگ» روی پرده رفته است.
فرصتی مغتنم
جدای از جایگاه عزت‌الله انتظامی، رونمایی از مستند «...و آسمان آبی» طرح مستندسازی درباره بزرگان عرصه فرهنگ را بار دیگر به ذهن متبادر می‌کند که البته چند سال پیش از این، از سوی سیدرضا میرکریمی کلید خورد و به دلایلی تا به امروز مکتوم و در میانه راه به بایگانی سپرده شد. البته فیلم‌های وابسته به این پروژه مراحل ساخت و تولید را مستقلا طی کردند و در موارد بسیاری به نتیجه هم رسید اما هرگز فرصت ارائه مناسب به مخاطب را نیافتند. از این دست آثار می‌توان به مستند‌هایی چون «کودکی ناتمام» (درباره زندگی و آثار کیومرث پوراحمد)، «بعد از خانم شماره 13» (درباره زندگی و آثار رضا کیانیان)، «عیار ناب سادگی» (درباره زندگی و آثار کیانوش عیاری)، «سوار خسته می‌‌تازد» (درباره سینمای مسعود کیمیایی)، «دلواره» (درباره ابراهیم حاتمی‌کیا و آژانس شیشه‌ای)، «با ابراهیم» (روای‍ت‍ی از ف‍ی‍ل‍م‍س‍از م‍رح‍وم سیداب‍راه‍ی‍م اص‍غ‍رزاده)، «ریشه در خاک» (درباره زندگی و آثار زنده‌یاد نادر ابراهیمی)، «تصویر کلمات» (درباره زندگی و آثار کامبوزیا پرتوی) یا حتی آثاری چون «این سال‌ها که می‌گذرد» (درباره زندگی و آثار زنده‌یاد قیصر امین‌پور)، «پیرمرد و دنیا» (درباره زندگی و آثار زنده‌یاد مهدی آذریزدی) «پرتره‌ای از استاد» (درباره زندگی و آثار محمود فرشچیان)، «لیلی کجاست» (درباره محمدرضا درویشی) و... با موضوع زندگی هنرمندان غیرسینمایی اشاره کرد. البته فهرست این آثار بسیار بلندبالاتر از این مختصر موارد اشاره شده است اما افسوس که نبود فهرست مدون و آرشیو منظم از این آثار، دسترسی به آمار و اطلاعات دقیق درباره آنها را نیز با مشکلاتی همراه کرده است. در این جغرافیاست که بی‌تردید باید اکران «...و آسمان آبی» را به‌عنوان آغازگر جریانی که شاید در آینده‌ای نزدیک به نظام‌مند کردن اکران عمومی آثاری از این دست بینجامد، قدر نهاد و فرصت رونمایی و احتمالا استقبال از آن را غنیمت شمرد. مواجهه مخاطب با این آثار آن‌هم از معبر پرده سینما، علاوه بر فراهم آوردن بستر مواجهه بی‌واسطه این علاقه‌مندان به زندگی بزرگان عرصه فرهنگ، بازگشت حداقلی سرمایه و متقاعد کردن سرمایه‌گذار جدید برای ورود به این عرصه را نیز به دنبال خواهد داشت.