جان دوئردن:
همین ماه پیش بود که چین جایگاه
4 دهه‌ای ژاپن در رتبه دوم لیگ جهانی اقتصادی را تسخیر کرد و انتظار می‌رود که ادامه خیزش پادشاهی میانه- به کنایه از پادشاهی‌های ادوار مختلف سرزمین‌باستانی چین- آنها را بزودی تبدیل به بزرگ‌ترین اقتصاد جهان سازد. ایالات متحده هنوز چند خیابان جلوتر است ولی بنا به تفاوت مدل‌های اقتصادی 2 کشور این فاصله حتی سریع‌تر از «هوتونگ پیر» مشهور در پکن پر می‌شود. در دوران نامطمئن اقتصادی فعلی، رشد چین که بزرگ‌ترین صادرکننده حال حاضر این سیاره محسوب می‌شود، یک رشد دائمی است، اگرچه از لحاظ فوتبالی، چین حتی در آسیا هم به زحمت یک قدرت محسوب می‌شود چه برسد در بعد بین‌المللی. البته آنها هنوز با دلخوش کردن خود به این نظریه که «با بیش از یک‌میلیارد آدم فقط مساله زمان است تا 11 بازیکن خوب پیدا کنید» چشم به آینده دارند اما الزامی ندارد این نظریه جواب بدهد. چنانکه صادرات آنها به اروپا که زمانی رونق گرفته بود ته کشیده و نه‌تنها خبری از صادرات لژیونرها نیست بلکه تقاضای بازار داخلی فوتبال‌شان هم در ماه ژوئن گذشته دچار بحران شد، وقتی که جمعیت یک‌میلیارد و 300 میلیونی چین مجبور شدند در خانه بنشینند و همایش 23- G قدرت‌های فوتبال در آفریقای جنوبی را با حسرت تماشا کنند. وقتی که سعی می‌کنید از دلایل این رکود سردرآورید دشوار است بفهمید باید از کجا آغاز کرد چون هر چقدر هم که بازی زیبا به نقاطی دوردست‌تر می‌رود باز هم بسیاری از کودکان چینی از عمل به آن محروم هستند. ذات رقابتی این جامعه عظیم بدین معناست که چسبیدن به فوتبال یک ریسک عظیم برای جوانان محسوب می‌شود. در چین به شکلی کاملا مستقیم و یکطرفه‌تر از آنچه در غرب رایج است، مدارس حتی در تعیین اینکه بعدا باید به چه دانشگاهی بروی و بعدتر چه جور شغلی پیشه کنی یدطولایی دارند. در چنین نظام تحصیلی و تربیتی، توپ بازی کردن ممکن است تفریح بدی نباشد اما اغلب با روش تولید محور جامعه برای گذران وقت و زندگی مغایرت دارد، چون رشد کردن در فوتبال هیچ شباهتی به طی کردن مدارج تحصیلی کلاسیک ندارد. همانطور که بورا میلوتینوویچ، سرمربی صرب که چین را به تنها جام جهانی‌اش در سال 2002 رساند، می‌گفت: «در فوتبال 2 با 2 همیشه مساوی با 4 نخواهد شد.» سرمایه‌گذاری در فوتبال الزاما بازگشتی تصمین شده را در پی ندارد. دولت چین ورزش‌های انفرادی را روشی سریع‌تر و سهل‌الوصول‌تر برای افتخارآفرینی می‌داند و طلاهای المپیکی به اندازه کافی گویای این بازدهی هستند. این سیاست بیشتر قابل درک می‌شود وقتی بدانیم که طلاهای چین از 5 مدال در المپیک سئول 1988 به 51 مدال در 2008 پکن افزایش پیدا کرده است. اما همه چیز هم به دولت ختم نمی‌شود، چه بسا والدینی که نه‌تنها نور چشمي‌شان (که به‌خاطر تنبیهات دولتی غالبا از یک عدد هم تجاوز نمی‌کند) را به سمت گلف یا تنیس سوق می‌دهند بلکه حساسیت بسیاری درباره آینده دلبندشان دارند که حتما از تعالیم بهترین مربیان این رشته بهره‌مند شوند و چه بسیارند زمین‌های خوب گلف در چین در حالی که رشد اینچنینی گلف تا دهه 80 که به‌خاطر ریشه‌های بورژوازی آن قدغن بود، قابل تصور نبود اما امروزه تنها در جزیره هائینان پیش‌بینی می‌شود که بزودی تعداد زمین‌های گلف به 100 برسد. در مقابل هنوز زمین‌های فوتبال با چمن مرغوب مرسوم نشده و درست است که 3/1 میلیارد نفر در چین زندگی می‌کنند ولی به ندرت کسی به طور مداوم فوتبال بازی می‌کند.در عوض کودکان در کره‌جنوبی و به شکل کمتر توسعه یافته‌ای در ژاپن، یعنی 2 ملتی که به موفقیت‌های آسیایی و جهانی‌شان در زمینه فوتبال ادامه می‌دهند، در یک سامانه قابل ملاحظه سازمان یافته‌اند ولی اگر بپرسید «پس چرا کره‌شمالی، کشوری با یک لیگ آماتور، امکانات ضعیف و حداقل تمایل به فوتبال بین‌المللی، می‌تواند به جام‌جهانی صعود کند ولی چین نمی‌تواند؟» به‌زحمت می‌توان به این سؤال پاسخ داد، شاید چون این فقط یک سؤال نیست که تعداد بیشتری از پرسش‌ها را شامل می‌شود و می‌توان گفت استثنایی است که در یک قاعده کلی صدق می‌کند. آن وقت می‌توانید راجع به همه عوامل اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی بحث کنید به جز فساد. یک بیماری که تقریبا در گمان همانقدر خطرناک است که در عمل. این یک مشکل لاینحل است. پیامدهای این فساد شاید تنها موضوعی باشد که به طور مرتب در صدر اخبار ارسالی رسانه‌ها از فوتبال چین قرار دارد. ژانویه گذشته «وی‌دی» به جای «نان یونگ» به‌عنوان رئیس اتحادیه فوتبال چین (CFA) برگزیده شد، چرا که آقای «نان» تحت بازجویی پلیس درباره زد و بند بر سر نتایج مسابقات قرار گرفته است.«وی» قول گذر از هرج و مرج و با حساب و کتاب شدن امور فدراسیون را داده ولی این تغییرات زمان می‌برد و بیشتر از آن بازگرداندن اعتماد هواداران و روزنامه‌نگاران زمانبر است که شاید بیش از همتایان‌شان در آسیا، نگاهشان معطوف به لیگ داخلی خودشان بوده است. اما نگاه به جلو هم مساله‌ای دیگر است. از گذشته خیلی‌ها به دنبال برپایی بنای باشکوهی برای فوتبال چین از صدر به زیر بوده‌اند و نه از پی به بالا.اما حتی برای این اصلاحات وارونه هم شرایط سخت‌تر از هر زمان دیگری شده است. تغییرات مداوم مقامات رسمی فوتبال چین همانقدر ویرانگر است که آمد و رفت‌های سریع مربیان تیم ملی و این به مذاق هیچ حامی مالی خوش نمی‌آید. اینجا همان جایی است که رابطه اقتصاد پویای چین و ثروت‌های عظیم این کشور با باتلاق فوتبال می‌گسلد. شرکت‌های بزرگی که در این عرصه سرمایه‌گذاری کرده‌اند و هنوز هم می‌خواهند به هزینه کردن مبالغ بزرگ ادامه دهند هر بار که با مقامات رسمی فوتبال پای میز مذاکره می‌نشینند با افراد و در نتیجه دیدگاه‌های متفاوتی روبه‌رو می‌شوند که این هرگونه استراتژی بلندمدت را توسط حامیان مالی غیرممکن می‌سازد.البته آسان است که مشکلات را فهرست کنیم و درباره دلایل آنها به پرچانگی بپردازیم اما آنچه دشوار است پیدا کردن راه‌حل‌هایی برای این وضع است.
اتحادیه فوتبال چین (CFA) که خودش در رابطه تنگاتنگی با دولت است نمی‌تواند منشأ تغییر و تحولات در سیستم آموزش و عادات فرهنگی سامانه کمونیستی چین باشد، بلکه فوتبال باید از ریشه‌هایش تغییر کند. به جای رأس هرم باید در قاعده آن سرمایه‌گذاری کرد و در کنارش به بخش خصوصی یاری رساند تا جوانان چینی را به فوتبال جلب کند، آن وقت تازه می‌توان گفت که اژدهای زرد بدون هیچ دغدغه مالی به اتکای اقتصاد بزرگش می‌تواند مستطیل سبز را تسخیر کند. ابعاد بزرگ این اژدها یک سامانه گسترده ملی را می‌طلبد که سازماندهی‌اش کار دشواری است اما دست‌کم می‌توان امیدوار بود با روش فوق سرانجام فوتبال اژدها شروع به شکل گرفتن می‌کند.مهم‌ترین هدف باید کمک کردن به بچه‌های چینی در راه لگدزدن به توپ باشد. در کشوری که همه چیز به آمار و ارقام منتهی می‌شود جای تاسف است که آمار فوتبال اصلا چشمگیر نباشند.شور و اشتیاق بکری که نسبت به بازی‌های داخلی بویژه در مناطق فقیرنشینی مثل «ژی‌آن» وجود دارد می‌تواند یک مزیت باشد. در این منطقه جمعیتی 50 هزار نفری که هیچ فرصت دیگری برای شنیده شدن نداشته‌اند با وجود بی‌بهره بودن از کامیابی‌های ورزشی پیشین و به‌رغم نداشتن هرگونه حمایت از بیرون به ورزشگاه می‌آیند تا هویتشان را آشکار سازند، در حالی که حتی تیمی مثل
«گوا آن بیجینگ» که از پایتخت می‌آید متوسط تماشاگرانش از 38 هزار نفر فراتر نمی‌رود.این روزها تیم ملی تحت هدایت سرمربی بومی «گائو هانگبو» جوان‌تر، تازه‌تر و گرسنه‌تر از سابق شده است و با شروع سال 2010 یکسری نتایج درخشان نظیر پیروزی 3 بر صفر بر کره‌جنوبی و تساوی بدون گل با ژاپن در توکیو برای آنها معانی زیادی دارد بویژه وقتی عملکرد ژاپن و کره‌جنوبی در جام‌جهانی را ملاک قرار دهیم. اما بیش از همه اینها پیروزی یک بر صفر چند روز مانده به جام‌جهانی مقابل فرانسه یک پیروزی تاریخی برای فوتبال اژدهای زرد محسوب می‌شود که تا مدت‌ها ملی‌پوشان می‌توانند به واسطه آن سرشان را بالا بگیرند. وقتی صحبت از سلامت فوتبال داخلی چین می‌شود خیلی‌ها بیش از اندازه روی تیم ملی متمرکز می‌شوند اما تردیدی نیست که وقتی 11 بازیکن برتر سامانه فوتبال عالی کار کنند، طبیعتا همه سطوح پایین‌تر هم از مواهب آن بهره‌مند خواهند شد. زمستان 2011 که از راه برسد آنها بخت خود را در جام ملت‌های آسیای قطر خواهند آزمود تا دریابند که به کجا رسیده‌اند، یعنی کمتر از 3 ماه دیگر. اگرچه رئیس CFA «وی»، از این تورنمنت انتظار خاصی ندارد: «تا زمانی که تیم ملی چین استانداردهای فنی واقعی و روح جنگندگی‌اش را نشان بدهد من از آن راضی‌ام. فوتبال یک پروژه توسعه بلندمدت می‌طلبد و اگر من یا اتحادیه فوتبال چین شتابی به خرج دهیم توفیری به حال فوتبال نمی‌کند».اگر «وی» بتواند راهی برای به کرسی نشاندن این حرف‌ها و حاکم کردن دیدگاهی نخبه‌گرا و پرحوصله در فوتبال چین پیدا کند، می‌تواند به معنای یک دستاورد حقیقی باشد، دستاوردی به همان اندازه بزرگ که غول اقتصادی چین به آن دست یافته است.
منبع: Financial Times