جفری فیلتمن که سفیر سابق ایالات‌متحده و هم‌اکنون معاون هیلاری کلینتون، وزیر خارجه آمریکاست، سفری به عربستان سعودی و همچنین سفری غیرمنتظره به بیروت داشت. او فکر می‌کرد که با سفر رئیس‌جمهور، موضوع دادگاه حریری و جلسه هیات دولت که می‌خواست درباره دادگاه اعلام‌نظر و مواردی را تصویب کند، تحت‌الشعاع قرار مي‌گيرد بنابراين سعي كرد با اين سفر دستور کارهای جدیدی را ابلاغ کند. بنابراین آمریکاییها به میشل سلیمان و جنبلاط اخطار می‌دهند که حق ندارند به نفع 8 مارس رای بدهند و به هیچ‌وجه نباید برای تلطیف دادگاه مصوبه‌ای از طرف دولت امضا شود، ضمن اینکه حمایت محکمی را از دادگاه بین‌المللی اعلام می‌کند و تاکید می‌ورزد که کار این دادگاه سیاسی نیست، باید کار خود را انجام دهد و کسی هم حق دخالت در امور آن را ندارد. نکته دیگر اینکه فکر می‌کردند احتمالا ریاض در سفر بشار اسد به عربستان سعودی در موضع انفعالی قرار بگیرد، لذا تلاش کردند که پیام محکم و تهدیدآمیزی برای سوریه بفرستند که اگر بخواهید شرایط را بشدت به زیان ما تغییر دهید ممکن است فضای بین آمریکا و سوریه نیز تغییر کند. به واقع سفر بشار اسد به ریاض، سفر چندان موفقی نبوده و بشار اسد در عربستان موضع بسیار محکمی را به ملک عبدالله اعلام می‌کند مبنی بر اینکه عربستان باید کل تیم حریری را از لبنان بردارد، موضع دادگاه حریری کاملا سیاسی است و خط قرمز سوریه نیز مقاومت است. درباره عراق نیز به ریاض و ملک عبدالله اعلام می‌کند نظر سوریه روی نوری مالکی نبوده است اما چون ایران نظر موافقی روی مالکی داشته سوریه نیز آن را قبول دارد اما دیدگاه‌های خود را بر اساس توافقاتی که با تهران دارد دنبال خواهد کرد که در تیم حکومتی نظرات این کشور نیز دخالت داده شود. مواضع مربوط به عراق، لبنان و دادگاه حریری، چیزی نبود که ریاض انتظار آن را داشته باشد، بویژه اینکه عربستان سعودی اعلام کرد کاری درباره مساله دادگاه حریری از دست‌شان بر‌نمی‌آید و این مساله تنها در دست آمریکاست، لذا این سفر برای سعودی‌ها بشدت سفری منفی تلقی می‌شود زیرا فکر می‌کردند با نزدیک شدن به سوریه آن را از خط مقاومت جدا می‌کنند ولی در شرایط فعلی عربستان است که منفعل از شرایط منطقه و لبنان ناچار است در موضع تضعیف شده‌ای قرار بگیرد. همزمان با سفر آقای احمدی‌نژاد، آمریکاییها که نگران موضع عربستان بودند، بندر بن سلطان را به منطقه اعزام کردند که این امر یک پیام افراطی به تحولات منطقه است. بندر هم درباره مسائل عراق و هم در مسائل لبنان و هم مسائل مربوط به ایران به دنبال تسلیح جریان‌های سلفی تکفیری است و در پی برهم زدن ثبات در لبنان و آرامش در عراق است که از طریق بمبگذاری‌ها، اقدامات تروریستی و... این سیاست را دنبال می‌کند. سفر فيلتمن به بیروت نیز اقدام دوم آمریکاییها بود که ملاقات‌هایی را با میشل سلیمان و ولید جنبلاط انجام داد و جنبلاط هم پیام آنها را برای سوری‌ها به دمشق برده است. در واقع می‌توان انتظار داشت که شرایط لبنان، منطقه و مناسباتی که آمریکا در سطح منطقه دارد، در وضعیتی پرتنش در چند هفته آینده به پیش برود. اگر این فضا، دیدارها و مطالبی که از سوی مقامات آمریکا‌یی تبادل و منتقل شده، به همین روند پیش برود باید انتظار داشت که مخالفان سیاسی شدن دادگاه حریری و جبهه 8 مارس اقدامات خاصی را درباره دولت حریری به اجرا بگذارند. این در حالی است که حریری هم بشدت در وضع متزلزلی قرار گرفته است. الان هم صحبت از این است که سعد حریری باید یا مساله دادگاه را حل و فصل و آن را رد کند یا باید چمدان خود را برداشته و از لبنان فرار کند. این امر بشدت در محافل سیاسی مطرح است. معنای این بحث آن است که لبنان و موضوعات مربوط به آن و همچنین کشورهای مرتبط مانند عربستان، سوریه و ایران در واقع باید انتظار یک چشم‌انداز نزدیک و پرتنشی را داشته باشند چرا که آمریکاییها به دنبال برهم زدن ثبات در سطح منطقه هستند. در همین راستا باید گفت دیدار سعد حریری با سیدحسن نصرالله نیز تنها یک گمانه‌زنی است اما این احتمال وجود دارد که با حاج‌حسین خلیل، رئیس دفتر سیدحسن نصرالله دیداری انجام شود. این بدان معناست که حریری حرف‌های جدیدی برای حزب‌الله ندارد و این دیدار تنها به صورت پروتکلی خواهد بود.
* كارشناس مسائل خاورميانه