گروه سیاسی:
هنوز یک هفته از نامه مسؤول سیاست خارجی اتحادیه اروپايي به دبیر شورایعالی امنیت ملی ایران و ابراز تمایل کتبی وی برای شروع گفتوگوها میان تهران و 1+5 نگذشته، زمزمههایی از سوی برخی شخصیتها و سیاستمداران غربی به گوش میرسد که نشان از تلاش آنها برای تاثیرگذاری بر روند مذاکرات و کارشکنی در این مسیر دارد؛ اظهارنظرهایی که به نظر میرسد با گزارش چندی پیش روزنامه نیویورکتایمز بیارتباط نباشد.
نیویورکتایمز هفته گذشته در مطلبی به نقل از مقامات عالیرتبه آمریکایی که نامی از آنها نبرده بود، نوشت: «آمریکا و متحدان اروپایی آن در حال تهیه و تدوین قرارداد جدید تبادل سوخت هستهای با ایران هستند؛ قراردادی که از ایران میخواهد تا بیش از یکهزار و 995 کیلوگرم از اورانیوم با درصد غنای پایین خود را یعنی معادل دوسوم بیشتر از مقداری که تهران سال گذشته در وین آن را نپذیرفته بود، به منظور دریافت سوخت مورد نیاز راکتور تحقیقاتی تهران به خارج از این کشور ارسال کند.» به دنبال انتشار این مطلب، خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز به نقل از یک مقام مسؤول آمریکایی گزارش داد که با توجه به پیشرفتی که ایران در یکسال گذشته در زمینه هستهای به آن نایل شده، دستیابی به توافق جدید درباره برنامه هستهای ایران ضروری است. این فرد که نامی از وی نیامده، حتی اضافه کرد پیشنهاد قبلی درباره مبادله سوخت هستهای در مذاکرات وین باید در چارچوب مذاکرات پیش رو با 1+5 احیا شود که ظاهرا به گفته وی، محتوای پیشنهاد جدید آمریکا و اتحادیه اروپايي با افزایش سطح غنیسازی اورانیوم ایران تا سطح 20 درصد مرتبط شده است. بر اساس پیشنهاد جدید، ایران باید حدود 2 هزار کیلوگرم از اورانیوم کم غنیشده خود را به خارج از خاک خود ارسال کند.
این مقدار در پیشنهاد قبلی 1200 کیلوگرم بود که البته پس از بیانیه تهران برای انتقال این حجم از اورانیوم به ترکیه، آمریکاییها از پذیرش آن سر باز زدند. آمریکا و اروپا همچنین از ایران میخواهند تا با توقف کامل غنیسازی اورانیوم تا سطح 20 درصد موافقت کند. همزمان با انتشار این اخبار نیز وزیر خارجه روسیه از ایران خواست به پیشنهادات سال گذشته گروه 1+5 درباره تبادل سوخت پاسخ مثبت دهد. سرگئی لاوروف که موضعگیری جدیدش با پیشنهاد اخیر آمریکا در موضوع تبادل سوخت هستهای با ایران همزمان شده، در ادامه افزود:«از ایران میخواهیم به پیشنهادات سال گذشته که بر سر آنها توافق شد، پاسخ دهد.» مطرح شدن بحث تبادل سوخت هستهای راکتور تحقیقاتی تهران در آستانه برگزاری نشست 1+5 با ایران، از 3 منظر قابل نقد است؛ نخست اینکه طبق نامه تیرماه سعید جلیلی به کاترین اشتون، رئیس سیاست خارجی اتحادیه اروپايي، محور نشست میان ایران و 1+5 بسته پیشنهادی اردیبهشت 87 ایران عنوان شده است. نکته دوم اینکه، هر گونه رایزنی درباره مبحث تبادل سوخت هستهای باید در چارچوب گروه وین یعنی آمریکا، روسیه، فرانسه و آژانس بینالمللی انرژی اتمی صورت گیرد که پیشتر برای تامین سوخت راکتور تهران اعلام آمادگی کرده بودند نه میان 6 کشور دخیل در مذاکرات هستهای با ایران و نکته سوم اینکه پس از اعلام مخالفت ایران با شروط 1+5 برای تبادل سوخت هستهای در نشست وین، ترکیه و برزیل با چراغ سبز آمریکا و متحدان اروپایی آن به عنوان میانجی وارد مذاکرات مبادله سوخت شدند و با در دست داشتن موافقت کتبی باراک اوباما، «بیانیه تهران» را در اردیبهشتماه سال جاری در تهران به امضا رساندند؛ موافقتنامهای که قرار شد طبق آن، ایران تا زمان دریافت سوخت 20درصد مورد نیاز راکتور تهران، یکهزار و 200 کیلوگرم از اورانیوم کم غنی شده خود را به کشور ثالث یعنی ترکیه منتقل کند.
هر چند این توافق با نظر مساعد آمریکا و فرانسه و روسیه به امضا رسیده بود اما آنها از پذیرش آن خودداری کردند و بحث تصویب چهارمین قطعنامه تحریم علیه ایران را به منظور افزایش فشار بر تهران به میان آوردند. با کنار هم قرار دادن این 3 موضوع به روشنی میتوان نخستین نشانههای کارشکنی 1+5 در روند مذاکرات آتی را مشاهده کرد.