سمیه همایونروز:
در حالی که پیشتر مسؤول سیاست خارجه اتحادیه اروپایی در نامه خود خطاب به سعید جلیلی، دبیر شورایعالی امنیت ملی پیشنهاد کرده بود مذاکرات میان ایران و گروه 1+5 اواسط نوامبر به مدت 3 روز در شهر وین برگزار شود، شنیدههای خبرنگار «وطنامروز» حاکی از این است که گفتوگوها میان دوطرف پس از 13 ماه وقفه، اوایل آذرماه به مدت 3 روز در استانبول برگزار خواهد شد. پیش از این، «وطنامروز» در مطلبی تحت عنوان «تقابل اروپا با ترکیه» گزارش داده بود که اروپا قبل از این در جریان رایزنیهای خود با داوود اوغلو، وزیر خارجه ترکیه بر سر استانبول به عنوان مکان انجام گفتوگوهای ایران با 1+5 توافق کرده بود، با این وجود یکی از سخنگویان کاترین اشتون از پیشنهاد انجام این گفتوگوها در وین سخن به میان آورد. با توجه به دلخوری آمریکا و اروپا از ترکیه به دلیل ایفای نقش میانجی در برنامه هستهای ایران و به امضا رساندن بیانیه تهران، این موضوع نشان از تداوم تقابل اروپا با ترکیه و همینطور تلاش آنها برای کمرنگ کردن نقش این کشور در حل مساله هستهای ایران داشت که ظاهرا ناکام ماند. موضوع دیگری که با نزدیک شدن به زمان شروع مذاکرات با 1+5 خودنمایی میکند شنیده شدن زمزمههایی از غرب درباره بهروزکردن پیشنهاد مبادله سوخت هستهای به ایران است. در همین راستا بود که کریستین فاگ، معاون سخنگوی وزارت خارجه فرانسه در گفتوگویی خبری، از توافق اعضای گروه 1+5 با ایده بهروزکردن پیشنهادی که پاییز سال گذشته درباره سوخت هستهای به ایران ارائه شد، خبر داد و گفت: «6 کشور بر سر اصل و معیارهای به روز کردن پیشنهاد سال گذشته با هم اختلاف نظر ندارند». پیش از این نیز یک مقام مسؤول آمریکایی گفته بود باتوجه به پیشرفتی که ایران در یکسال گذشته در زمینه هستهای به آن نائل شده، دستیابی به توافق جدید درباره برنامه هستهای ایران ضروری است. این فرد که نامی از وی در گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس نیامده است، حتی اضافه کرد که پیشنهاد قبلی درباره مبادله سوخت هستهای در مذاکرات وین باید در چارچوب مذاکرات پیشرو با 1+5 احیا شود که ظاهرا به گفته وی، محتوای پیشنهاد جدید آمریکا و اتحادیه اروپایی با افزایش سطح غنیسازی اورانیوم ایران تا سطح 20 درصد مرتبط شده است.
بر اساس پیشنهاد جدید که نخستینبار روزنامه نیویورکتایمز آن را منتشر کرد، ایران باید بیش از 2 هزار کیلوگرم از اورانیوم کمغنیشده خود را به خارج از خاک خود ارسال کند. این مقدار در پیشنهاد قبلی 1200 کیلوگرم بود که البته پس از بیانیه تهران و موافقت ايران با انتقال این حجم از اورانیوم به ترکیه، آمریکاییها، از پذیرش آن سر باز زدند. طبق گزارشها آمریکا و اروپا همچنین در پیشنهاد جدید خود از ایران میخواهند با توقف کامل غنیسازی اورانیوم تا سطح 20 درصد موافقت کند. اعضای گروه 1+5 در حالی طی 2 هفته گذشته برای مطرح شدن موضوع تبادل سوخت هستهای در مذاکرات خود با ایران مقدمهچینی میکنند که اولا این بحث صرفا باید در چارچوب گفتوگوهای گروه وین مورد بررسی قرار گیرد و دوم اینکه ایران در مذاکرات قبلی موفق شد یک ادبیات راهبردی برای تشریح موضع خود در مقابل گروه 1+5 ایجاد کند که چارچوبی برای بحث درباره انبوهی از مسائل کلیدی منطقهای و فرامنطقهای به وجود آورده است؛ یعنی همان بسته پیشنهادی ایران که اردیبهشت 87 در اختیار 6 کشور قرار گرفت. این موضوع در نامه 15 تیر دبیر شورایعالی امنیت ملی کشورمان به مسؤول سیاست خارجی اتحادیه اروپایی نیز انعکاس یافت و مورد تاکید قرار گرفت. سعید جلیلی در نامه خود خطاب به کاترین اشتون با اشاره به بسته پیشنهادی ایران آورده بود:« هرگونه جهتگیری متفاوت، حرکتی ارتجاعی و غیرسازنده است که مورد پذیرش ملت ایران قرار نمیگیرد. درباره تقاضای شما برای گفتوگو در موضوع هستهای چنانکه در بسته پیشنهادی جمهوري اسلامي آمده، ایران آمادگی خود را برای گفتوگو و همکاری در زمینه خلع سلاح هستهای، جلوگیری از اشاعه سلاحهای هستهای و نیز بررسی چگونگی همکاری برای استفاده همه اعضای NPT از فناوری صلحآمیز هستهای اعلام کرده است». پس از نگارش این نامه نیز، سایر دیپلماتها و سیاستمداران کشورمان در اظهارنظرهای متعدد بر این موضوع تاکید کردهاند که موضوع مبادله سوخت در دستورکار با گروه 1+5 نیست. از برآیند همه این موضوعات به روشنی مشخص میشود که غرب و بویژه آمریکا درصدد ترکیب مسیر ژنو و وین در مذاکرات آینده است به این معنا که وین را در چارچوب ژنو قرار دهند. این در حالی است که از نظر ایران این 2 مسیر کاملا مجزاست. مذاکرات وین، مذاکراتی تجاری است که در آن ایران قصد دارد با حضور و مشارکت آژانس بر اساس یک سند معتبر یعنی بیانیه تهران، برای یک راکتور تحقیقاتی خود سوخت تهیه کند اما مذاکرات ژنو با 1+5 چارچوبی برای پرداختن به مسائل بسیار کلان منطقهای و فرامنطقهای است و اختصاصی به بحث هستهای ندارد. کشورهای غربی با علم به این موضوع بشدت مصر هستند این 2 مسیر را با یکدیگر ترکیب کنند و این امر نشان میدهد آنها درباره مقصود خود از ارائه پیشنهاد به ایران صریح نیستند. آنها با این توجیه که درصدد ایجاد مانع در مسیر ساخت سلاح هستهای ایران هستند، خواستار خروج اورانیوم غنیشده از خاک ایران هستند در صورتی که در هر 2 حالت، ذخایر اورانیوم ایران تحت نظارت آژانس اتمی قرار دارد. در واقع غرب میداند چارهای جز پذیرش ایران هستهای ندارد اما به این طریق میخواهد در قبال امتیازی که به ایران میدهد، چیزی هم از ایران گرفته باشد.