گروه فرهنگ و هنر:
نشست خبری مرکز مطالعات و تحقیقات فرهنگ و ادبیات پایداری برای معرفی جدیدترین فعالیت‌های دفتر تاریخ شفاهی و رونمایی از نخستین شماره مجله الکترونیک تاریخ شفاهی صبح روز گذشته با حضور مرتضی سرهنگی مدیر مرکز مطالعات فرهنگ و ادبیات پایداری، حجت‌الاسلام سعید فخرزاده مسؤول دفتر تاریخ شفاهی و محسن کاظمی دبیر سایت تاریخ شفاهی حوزه هنری برگزار شد. در این نشست که به منظور معرفی جدیدترین فعالیت‌های دفتر تاریخ شفاهی و رونمایی از نخستین شماره مجله الکترونیک تاریخ شفاهی برگزار شد محمد حمزه‌زاده و حبیب ایل‌بیگی نیز حضور پیدا کردند.
امیدواریم چراغی روشن شود
مرتضی سرهنگی در ابتدای این نشست گفت: حافظه انسان جاده‌ای لغزنده برای حفظ خاطرات است و نمی‌توان این خاطرات را به حال خود رها کرد، حال وقتی این خاطرات مربوط به جنگ تحمیلی و دفاع مقدس باشد نیز اهمیتی دو چندان خواهد داشت. وی افزود: به همین علت حفظ تاریخ شفاهی دارای اهمیت فراوانی است و دقت فراوانی را می‌طلبد، البته حفظ تاریخ شفاهی محدود به کشور ما نیست و در همه جهان دارای اهمیت فوق‌العاده‌ای است. سرهنگی اظهار کرد: نگارش تاریخ شفاهی در همه کشورهایی که جنگ یا انقلاب را تجربه کرده‌اند، دیده می‌شود. به‌عنوان مثال کشور بوسنی 3 سال جنگ کرد و اکنون انجمن حفظ دستاوردهای جنگ بوسنی را دارد. همچنین بعد از جنگ جهانی دوم، ثبت تاریخ شفاهی از آمریکا شروع شد و آثار زیادی در این زمینه نوشتند. مدیر مرکز مطالعات و تحقیقات فرهنگ و ادبیات پایداری حوزه هنری با بیان اینکه امروز در طلایی‌ترین دوران تاریخ شفاهی انقلاب قرار داریم، گفت: چنانكه قبلا نیز گفته بودم، شاید در خوشبینانه‌ترین شرایط، ما برای جمع‌آوری خاطرات شفاهی جنگ و انقلاب 10 سال فرصت داشته باشیم که این زمان در تاریخ‌نگاری یعنی 2 هفته که بسیار کم است. به گفته وي، این خاطرات مانند استخوان‌بندی بدن انسان است، اگر از شاهدان عینی، شرح وقایع و حوادث را نداشته باشیم، درواقع آن استخوان‌بندی را نخواهیم داشت و در این صورت این وقایع مانند خمیری فرو می‌ریزد. مدیر مرکز مطالعات و تحقیقات فرهنگ و ادبيات پایداری اظهار کرد: مجله الکترونیک تاریخ شفاهی زبان‌های انگلیسی و فارسی را نیز در خود دارد تا بتواند علاوه بر ارتباطات داخلی با دنیای بیرون از کشور نیز ارتباط گرفته، وجهه سیاسی ایران را که بسیاری سعی در کدر نشان دادن آن دارند روشن کند. امیدوارم این سایت و مجله تاریخ شفاهی بتواند چراغی را روشن کند برای کسانی که دوست دارند جلوی پای خود را بهتر ببینند و حقایق را درک کنند.
800 مصاحبه در 6 هزار ساعت
در ادامه حجت‌الاسلام فخرزاده، مسؤول دفتر تاریخ شفاهی نیز گفت: منابع شفاهی می‌توانند سیر تحولات یک جامعه را نشان دهند و به همین علت اصولا در کشورهای پیشرفته اهمیت فراوانی به این موضوع داده‌شد و حتی در سطح دانشگاهی نیز به آن پرداخته می‌شود. وی ادامه داد: انقلاب اسلامی جریانی خودجوش بوده و باید آنچه مبارزان در خاطر دارند را حفظ کنیم تا بتوانیم انعکاسی از این پدیده در تاریخ شفاهی داشته باشیم. مسؤول دفتر تاریخ شفاهی اظهار کرد: از سال1368 که آقای سرهنگی و دوستانشان با توجه به درک ضرورت پرداختن به تاریخ انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی فعالیت‌هایی را در حوزه هنری آغاز کردند ما نیز فعالیت‌هایی را در حضور ایشان آغاز کردیم. وی گفت: از سال 72 بخش تاریخ شفاهی انقلاب اسلامی راه‌اندازی شد، از آن زمان تاکنون با بیش از 800 نفر مصاحبه کردیم که معادل بیش از 6 هزار ساعت شده است که بر اساس آن بیش از 40 هزار جلد کتاب تنظیم شده و انتشار یافته است و کتاب‌های زیادی نیز در مسیر تدوین و انتشار هستند. فخرزاده افزود: در ابتدا کتاب‌های ما فردمحور بود و بر اساس مصاحبه با افراد و انعکاس خاطرات آنها شکل می‌گرفت اما بعدها که اطلاعات ما قوی‌تر شد، فعالیت‌های موضوعی را آغاز کردیم. اکنون موضوع تسخیر لانه جاسوسی را در دستور کار داریم که 5 سال است تحقیق در این زمینه را آغاز کرده‌ایم و با بیش از 5 هزار نفر که به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم با این حادثه ارتباط داشتند، گفت‌وگو کردیم و اخبار و اطلاعات پیرامون این حادثه را نیز در تلاش هستیم که به طور کامل ثبت و ضبط کنیم. به گفته فخرزاده، خاطرات نوفل لوشاتو، زندان‌های رژیم پهلوی، دهه اول انقلاب و ترور شاه از دیگر موضوعاتی است که به آنها پرداخته می‌شود. وي اظهار کرد: هدف ما بسترسازی برای شناخت عمیق نسبت به موضوع انقلاب است تا با این شناخت، شاهد افزایش تولیدات در موضوع انقلاب اسلامی باشیم.
فضای مجازی؛ جولانگاه اصلی اطلاعات
محسن کاظمی، دبیر سایت تاریخ شفاهی هم صحبت‌های خود را با خاطره‌ای آغاز کرد و گفت: تاریخ شفاهی بر بستر خاطره شکل گرفته است. وي با ارائه توضیحاتی درباره سایت و هفته‌نامه تاریخ شفاهی گفت: سایت تاریخ شفاهی ایران از بهمن 1386 و در آستانه برگزاری چهارمین نشست تخصصی تاریخ شفاهی به شکل آزمایشی و سپس از بهمن 1387 به طور رسمی کار خود را آغاز کرد. کاظمی اعلام کرد: بنا داریم از دی‌ماه یا بهمن سال جاری زبان عربی سایت را نیز فعال کنیم، اکنون در حال تامین برنامه هستیم و وقتی به حد نصاب متعارفی برسیم، زبان عربی هم در سایت و هم در هفته‌نامه راه‌اندازی خواهد شد. وی افزود: از اهداف مهم سایت تاریخ شفاهی را ایجاد فضای مناسب برای تضارب افکار و آرا و نظریات مختلف در گستره تاریخ شفاهی، ایجاد تعامل و ارتباط با محققان و مجامع تاریخ شفاهی در داخل و عرصه بین‌المللی و در پرتو آن ارائه آخرین دستاوردها و اطلاعات تاریخ شفاهی به دنیا می‌توان نام برد که البته همین اهداف برای مجله الکترونیک تاریخ شفاهی نیز تعریف شده‌است. دبیر سایت تاریخ شفاهی درباره ضرورت راه‌اندازی سایت و هفته‌نامه تاریخ شفاهی گفت: در شرایط کنونی، مراکز جهانی قدرت آگاهانه به بمباران اطلاعاتی افکار و اذهان عمومی می‌پردازند تا به وسیله آن به مقاصد و نیات خود برسند. در این میان داده‌های درست و غلط آوارشده در دید عموم، ممکن است کانون توجهات را از جهات اصلی وقایع دور و به سویه‌های فرعی معطوف کند، بنابراین ما درصددیم که در این میان فقط تماشاچی نباشیم و تخریب‌های اطلاعاتی و فریب اذهان عمومی را به حداقل برسانیم. وي افزود: در این میان ما با تکیه بر توانایی‌ها و استعدادهای موجود در جامعه ایرانی بر آن شدیم تا در فضای مجازی که امروز جولانگاه اصلی اطلاعاتی است، دو منشور سایت تاریخ شفاهی ایران و هفته‌نامه تاریخ شفاهی را ایجاد کنیم. کاظمی اظهار کرد: تاریخ شفاهی، تاریخی است علیه فراموشی، چرا که ما از ذهن آدم‌ها و خاطرات آنها استفاده می‌کنیم. محسن کاظمی ابراز امیدواری کرد: سایت و هفته‌نامه تاریخ شفاهی به همگانی شدن تاریخ شفاهی در ایران کمک کند و آینه تمام‌نمای فعالیت‌های تاریخ شفاهی در ایران باشد. هفته‌نامه تاریخ شفاهی به آدرس www.ohwm.ir قابل دسترسی است.