مذاکراتی که در حال حاضر در لبنان جریان دارد، دور دوم مذاکراتی است که 7 تا 8 سال گذشته در این کشور پس از سپری شدن 25 سال از درگیری‌های داخلی جريان داشته است. تنوع قومی در لبنان اقتضا می‌کند گروه‌ها، احزاب و پیروان مذاهب مختلف دائما در حال گفت‌وگو باشند و فضای سیاسی لبنان را بر مبنای توافق پیش ببرند منتها هر گاه که این گفت‌وگو ها از قاعده ملی خارج می‌شود به این معنا که کشورهای خارجی در امور لبنان دخالت می‌کنند یا هرگاه که گفت‌وگو‌های میان گروه‌ها از شکل حقیقی، واقعی و مبتنی بر هدف مشترک خارج و به گفت‌وگو‌ها به‌عنوان تاکتیک نگاه می‌شود و برخی از گروه‌های سیاسی تلاش می‌کنند به نام گفت‌وگو، خواسته‌های خود را بر بقیه تحمیل کنند، فضای گفت‌وگو یا اصلا شکل نمی‌گیرد یا با فاصله کوتاهی پس از شکل‌گیری با توقف مواجه می‌شود این در حالی است که موضوع دادگاه حریری و دست‌های پشت پرده آن و نتایجی که بر این دادگاه مترتب است، آن را نه به موضوعی مورد اتفاق بلکه به مساله مناقشه‌برانگیز و مورد اختلاف تبدیل کرده است. طبیعتا گفت‌وگو‌یی بین موافقان و مخالفان دادگاه نمی‌تواند بر سر کارکرد دادگاه صورت بگیرد چرا که تنها 14 مارس است که به این دادگاه به چشم یک امر قابل قبول نگاه می‌کند به این دلیل که اساسا این دادگاه ابزاری در جهت تضعیف رقبای جریان 14 مارس و بطور مشخص جریان مقاومت در لبنان است. بنابراین طبیعی خواهد بود که حزب‌الله لبنان و متحدانش در این گفت‌وگو‌ها شرکت نداشته و آن را تحریم کنند. منتها برخی از رسانه‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای تلاش می‌کنند عدم توافق با جریان دادگاه حریری و تحریم گفت‌وگو‌های ملی را به‌عنوان نشانه‌های بحران جدید لبنان معرفی کنند. این در حالی است که اساسا شرایط لبنان به گونه‌ای است که امکان خلق یک بحران جدی در آن وجود ندارد. باید در نظر داشت که جریان 14 مارس در 2 سال گذشته بشدت تضعیف شد. زمانی 14 مارس به 3 بخش تقسیم می‌شد: بخش مسیحی، سنی و دروز. با فاصله گرفتن حزب سوسیالیست ترقی‌خواه به رهبری «ولید جنبلاط» عملا یک محور از جریان 14 مارس فروپاشید و این جریان با 2 بال سنی و مسیحی حرکت می‌کند و این در حالی است که بخش مسیحی جریان 14 مارس یعنی دو حزب قوات لبنانی و کتائب به هیچ‌وجه معرف اکثریت جامعه مسیحی لبنان نیستند بلکه آنها 2 گروه اقلیت در جامعه بشدت متکثر مسیحی لبنان هستند. علاوه بر این موارد اختلافات عمیقی بین «سمیر جعجع»، رئیس قوات لبنانیه و «سعدالدین حریری» از یک طرف و همچنین ائتلاف جعجع با جمیل از طرف دیگر جریان 14 مارس را دچار فروپاشی کرد. این در حالی است که ائتلاف 8 مارس نه‌تنها تضعیف نشد بلکه کماکان بخش‌های شیعه، مسیحی، دروز و سنی خود را دارد و امروزه جریان 8 مارس جریان جامع لبنانی است که در متن جامعه لبنان از اکثریت قابل توجهی برخوردار است به گونه‌ای که در انتخابات بهار سال گذشته مجلس لبنان جریان مقاومت بیش از 800 هزار رای از یک‌میلیون و 400 هزار رای ریخته شده به صندوق‌های اخذ رای را کسب کرد. هرچند به دلیل ساختار معیوب قانون اساسی، جریانی که آرای کمتری داشت توانست با 600 هزار رای اکثریت مجلس را به دست بگیرد.بنابراین می‌توان با قاطعیت گفت که هیچ بحرانی در 2 تا 3 سال آینده لبنان را تهدید نمی کند. تنها نقطه‌ای که در حال حاضر در لبنان برای آمریکاییها، صهیونیست‌ها و برخی از جریانات وابسته، امیدآفرین است، تضعیف چهره مقاومت و متهم کردن مقاومت به دست داشتن در عملیات‌های ترور است وگرنه به لحاظ واقعی و قدرت میدانی جریان مسلط در لبنان جریان مقاومت است که هم از اکثریت عددی آرای مردم برخوردار است و هم انسجام داخلی دارد و هم توانمندی نظامی و امنیتی بالایی برای خود کسب کرده است. بنابراین پیش‌بینی بحران در لبنان از استدلال محکمی برخوردار نیست. احتمال وقوع درگیری گسترده به شکلی که بتوان عنوان درگیری داخلی در لبنان را به آن داد، بسیار ضعیف است. درگیری داخلی در 2 تا 3 سال گذشته در لبنان تجربه شده و نتایج آن به هیچ‌وجه برای آمریکاییها، اسرائیلی‌ها و جریان 14 مارس قابل قبول نبوده است. احتمال دارد زمان صدور حکم دادگاه به تاخیر بیفتد ولی قطعا دادگاه کیفرخواست اولیه‌ای را علیه حزب‌الله صادر می‌کند. هدف هم این نیست که آنها به صورت واقعی عناصری از حزب‌الله را محاکمه یا بازداشت کنند بلکه هدف اصلی این است که حزب‌الله را در چشم لبنانی‌ها و مسلمانانی که عمیقا از حزب‌الله هواداری می‌کنند تضعیف کنند و یک علامت سؤال در مقابل صلاحیت اخلاقی حزب‌الله قرار دهند. آمریکاییها معتقدند اگر حزب‌الله متهم شود که در ترورهای داخلی لبنان دست داشته و حتی اگر اذهان عمومی به صورت یک احتمال به این مساله نگاه کند، این امر به وجهه حزب‌الله در درون جامعه لبنان و در منطقه عربی لبنان لطمه می‌زند و همین امر به تنهایی دستاورد بزرگی محسوب می‌شود و لازم نیست که کسی از حزب‌الله به زندان بیفتد. اما تجربه ثابت کرده که حزب‌الله لبنان هوشیارتر است و با طراحی یک عملیات مناسب سیاسی- تبلیغی و عملیات رسانه‌ای می‌تواند فضا را کاملا معکوس کند. همانگونه که اظهارات 3 ماه پیش دبیرکل حزب‌الله و اسنادی که مبنی بر دخالت رژیم صهیونیستی در این ترور ارائه داد تا حدود بسیار زیادی در فضای لبنان و منطقه تاثیرگذار بود. مسلما حزب‌الله لبنان اسناد بسیار بیشتری در اختیار دارد، از جمله اسنادی که نقش برخی از کشورهای عربی منطقه در ترورهای داخل لبنان و همچنین نقش آنها در کمک به رژیم صهیونیستی در جنگ 33 روزه را افشا می‌کند اما حزب‌الله این اسناد را همچنان نگه داشته تا در مواقع ضروری از آنها علیه طراحان دادگاه حریری استفاده کند.
*کارشناس ارشد مسائل خاورمیانه