سمیه همایونروز:
تقابل غرب با ترکیه راه به جایی نبرد و در نهایت اعضای گروه 1+5 به برگزاری گفتوگوها در استانبول رضایت دادند. یک روز پس از آنکه رئیس دستگاه دیپلماسی کشورمان در کنفرانس خبری مشترک با همتای سنگاپوری خود از آمادگی ایران برای مذاکره با گروه 1+5 در ترکیه سخن گفت، خبرنگار «وطن امروز» از یک منبع آگاه کسب اطلاع کرد که 6 کشور دخیل در گفتوگو با ایران نیز موافقت خود را برای برگزاری نشست در ترکیه اعلام کردهاند. موافقت گروه 1+5 به انجام گفتوگوها در ترکیه در حالی صورت گرفت که کاترین اشتون، مسؤول سیاست خارجی اتحادیه اروپايي 2 هفته قبل پیشنهاد داده بود مذاکرات اواسط نوامبر به مدت 3 روز در «وین» برگزار شود. این در حالی بود که اروپا قبل از این در جریان رایزنیهای خود با داوود اوغلو، وزیر خارجه ترکیه بر سر استانبول به عنوان مکان انجام گفتوگوهای ایران با 1+5 به توافق رسیده بود. اما اروپا و آمریکا به دلیل ناخرسندی از اقدام ترکیه در امضاي بیانیه سهجانبه تهران که در آن حق ایران برای غنیسازی اورانیوم به رسمیت شناخته شده بود، درصدد برآمدند تا به این طریق نقش آنکارا را در برنامه هستهای ایران کمرنگ کنند که ظاهرا با توجه به پافشاری تهران بر برپایی نشست با 1+5 در استانبول، تلاش آنها ناکام ماند. پس از آنکه منوچهر متکی از موافقت ایران برای برگزاری نشست در ترکیه خبر داد، منابع آگاه دیپلماتیک در ترکیه این موضوع را تایید کردند. به گزارش خبرگزاری ریانووستی، این منابع آگاه با اعلام خبر فوق و اعلام تاریخ احتمالی آغاز این مذاکرات در 10 یا 15 نوامبر (برابر با 19 يا 24 آبان)، خاطرنشان کردند: «آنکارا از همان ابتدا تلاشهایی جدی را برای حل مساله هستهای ایران از راه دیپلماتیک انجام داده و در این چارچوب آماده است هر اقدامی انجام دهد». البته این منابع اعلام کردند که درباره مساله برگزاری مذاکرات در ترکیه توافق اصولی حاصل شده اما در حال حاضر محل دقیق و زمان برگزاری گفتوگوها مشخص نشده است. البته چانهزنی غرب صرفا به مکان انجام مذاکرهها محدود نبوده بلکه آنها طی 3 هفته گذشته تلاش کردهاند دستورکار این نشست را نیز تغییر دهند، از این رو زمزمههایی درباره بهروز کردن شرایط مبادله سوخت هستهای مورد نیاز راکتور تحقیقاتی تهران از سوی برخی سیاستمداران و شخصیتهای غربی مطرح میشود. بر اساس پیشنهاد جدید که نخستینبار روزنامه نیویورکتایمز آن را منتشر کرد، ایران باید بیش از 2 هزار کیلوگرم از اورانیوم کمغنیشده خود را به خارج از خاک خود ارسال کند. این مقدار در پیشنهاد قبلی یکهزار و 200 کیلوگرم بود که البته پس از بیانیه تهران برای انتقال این حجم از اورانیوم به ترکیه، آمریکاییها از پذیرش آن سر باز زدند. این در حالی است که هرگونه بحث درباره مبادله سوخت باید در چارچوب گفتوگوهای گروه وین مطرح شود. علاوه بر این، ایران تنها بسته پیشنهادی اردیبهشتماه 87 خود را چارچوبی مناسب برای مذاکرات درباره انبوهی از مسائل کلیدی منطقهای و فرامنطقهای ميداند؛ موضوعی که در نامه 15 تیر سعید جلیلی، دبیر شورایعالی امنیت ملی به رئیس سیاست خارجی اتحادیه اروپايي مورد تاکید دوباره قرار گرفت. از این رو به نظر میرسد اصرار غرب بویژه آمریکا برای مطرح کردن موضوع تبادل سوخت، تلاشی است برای ترکیب مسیر ژنو و وین در مذاکرات آینده. این در حالی است که از نظر ایران این 2 مسیر کاملا مجزاست. مذاکرات وین، مذاکراتی تجاری است که در آن ایران قصد دارد با حضور و مشارکت آژانس بر اساس یک سند معتبر یعنی بیانیه تهران، برای یک راکتور تحقیقاتی خود سوخت تهیه کند اما مذاکرات ژنو با 1+5 چارچوبی برای پرداختن به مسائل بسیار کلان منطقهای و فرامنطقهای است و اختصاصی به بحث هستهای ندارد. به نظر میرسد غرب با علم به اینکه چارهای جز پذیرش ایران هستهای ندارد، درصدد است با خروج اورانیوم ایران به کشور ثالث، به نوعی در قبال امتیازی که به ایران میدهد، چیزی هم از آن
گرفته باشد.