بیش از 3 دهه از انقلاب اسلامی ایران می‌گذرد و در این مدت ما هنوز به بازتعریف یک سبک فوتبال ایرانی نپرداخته‌ایم، آنچنانکه هلندی‌ها، اسپانیایی‌ها، برزیلی‌ها، آلمانی‌ها، ژاپنی‌ها، کره‌ای‌ها یا حتی عرب‌ها به آن رسیده‌اند. اما به نظر می‌رسد فوتبالی که «ذوب‌آهن» در یک دهه اخیر ارائه می‌کند مبنای تولد یک سبک ملی باشد.
ابراهیم‌زاده:
این را من نباید بگویم. خود شما باید راجع‌به آن بنویسید. وقتی شما بروید و شیوه‌های کار آقای (مجید) جلالی یا ما در کادر فنی ذوب‌آهن را مطالعه کنید می‌توانید به نتیجه‌ای که می‌‌خواهید برسید.
سبک بازی ذوب‌آهن یک خاستگاه کاملا ایرانی دارد و در تمام سال‌هایی که شما در ذوب‌آهن دستیار یا سرمربی بوده‌اید در فاصله سال‌های 81 تا حال حاضر تکامل‌یافته و امروز به قله فوتبال باشگاهی آسیا رسیده است.
ابراهیم‌زاده:
منظورتان از سبک بازی ذوب‌آهن چه‌جور فوتبالی است؟
همین فوتبال تله‌گذاری که حتی می‌شود آن را «فوتبال اصفهانی» یا «بازی مرد رندی» نامید که توام با زرنگی است.
ابراهیم‌زاده:
ولی مرد رندی با زرنگی فرق دارد!
به هر‌حال این سبک روی هوش ایرانی یعنی خصیصه اصلی بازیکن بومی ما استوار است.
ابراهیم‌زاده:
ما که خودمان سبکی ندیدیم (با خنده). مورینیو وقتی در اینتر با یک سبک دفاعی مقابل بارسا بازی می‌کند به‌خاطر نیازش است ولی می‌رود یک باشگاه دیگر و به‌خاطر شرایط آنجا جور دیگری بازی می‌کند. مهم این است که شما قدرت و توانایی داشته باشید هر شکل بازی را بسته به نیازتان پیاده کنید، حالا به قول شما «روش اصفهانی» باشد یا هر روش دیگر.
فکر نمی‌کنید وقتش رسیده که مرد و مردانه بایستید و بگویید این سبک فوتبال ایرانی است و به نام شما؟
ابراهیم‌زاده:
حالا چه اشکالی دارد شما به نام ما کنید (باز هم می‌خندد)، چیزی که عیان است چه حاجت به بیان است.
فکر نمی‌کنید «فوتبال ایرانی» سال‌های پیش ما هم به‌خاطر همین بی‌تفاوتی‌ها مرد؟
ابراهیم‌زاده:
ببینید اگر فوتبال ایرانی سال‌های 50 از بین رفت به‌خاطر این بود که آن فوتبال نیازمند ابزارهای خودش بود که همان ستارگانش بودند ولی یک دهه بعد دیگر خبری از آنها نبود. اما امروز این مهم است که شما بتوانید با داشته‌های فعلی بهترین روش را پیاده کنید. وقتی از فوتبال صحبت می‌کنیم باید مدام 3 سوال را در ذهنمان مرور کنیم: «کِی؟کی؟ کجا»؛ کِی یعنی چه موقعی توپ ارسال شود؟ کی یعنی برای چه کسی؟ و کجا یعنی در کدام نقطه زمین؟ اینگونه می‌شود که شما می‌بینید یک تیم از سایرین به‌روز‌تر است. مربیگری یعنی اینکه چه زمانی به چه سبکی بازی کنید. پس ممکن است من روزی سبک دیگری را در پیش بگیرم اما این تفکر همیشه با من است که با کمترین هزینه، بهترین بهره‌وری را داشته باشم.
این همان تز مقتصدانه اصفهانی‌ها نیست؟
ابراهیم‌زاده:
نه الزاما! این یک تز کلی است. حالا اگر می‌گویید اصفهانی جماعت با کمترین هزینه به بیشتری بهره‌وری می‌رسد، گل گفته‌اید. واقعیت این است که ما در ذوب‌آهن میخواهیم با کمترین ضرب‌دیدگی، آسیب‌دیدگی و با کمترین دوندگی نتیجه دلخواه‌مان را همراه با فوتبال زیبا به دست آوریم.
اگر فرض کنیم که اصفهانی‌ها با همین تز شما در صنعت و تجارت موفق بوده‌اند، پس آن‌وقت نمی‌توانیم نتیجه‌گیری کنیم که ایده شما یک ایده صنعتی است در فوتبالتان و طبیعتا سرآغاز «فوتبال صنعتی» در ایران؟
ابراهیم‌زاده:
از من نخواهید که چنین ادعایی داشته باشم ولی به هر حال فوتبال یک صنعت است و از پارامترهای صنعتی بی‌نیاز نیست. مثلا در عربستان چه در برابر الاتحاد و چه برابر الهلال ما در وهله اول به دنبال زمان بودیم و اینکه با گذشت زمان هرچه می‌شود کمتر هزینه بدهیم. یک جایی توپ نداشتیم و باید زمان را کنترل می‌کردیم و یک جایی توپ داشتیم. این تغییری است که به نحو احسن در بازی‌مان به‌وجود آورده‌ایم. امروز با آقا مجید (جلالی) صحبت می‌کردیم که بعضی‌ها می‌آیند می‌گویند نگاه کنید توپ 70درصد در اختیار حریف‌شان بوده پس فوتبال بازی نکرده‌اند ولی نمی‌دانند ما خودمان دلمان می‌خواهد توپ هرچه بیشتر در اختیار حریف باشد ولی آنها کاری را کنند که ما میخواهیم. ما مدام روی این موضوع تمرین می‌کنیم. ممکن است یک روز کل تمرین ما این باشد که چطور در شرایطی که حریف روی ما سوار است برنامه‌مان را پیاده کنیم. همان کاری که مقابل الهلال انجام دادیم.
اهالی قدیمی فوتبال تاسف می‌خورند که ما دیگر فوتبالی که خصیصه‌های بومی و ملی ذاتی‌مان را بازتاب دهد نداریم. پس از تیم رویایی جام‌جهانی 98 که به همت مایلی‌کهن تشکیل شد شاهد رواج فوتبالي التقاطی هستیم که تقلیدی است ناشیانه از فوتبال کروات‌ها، اروپای شرقی‌ها، برزیلی‌ها و دیگر ملت‌هایی که گذر مربی‌هایشان یک بار به این مرز و بوم افتاده است. ولی وقتی فوتبال ذوب‌آهن را تماشا می‌کنیم یک سبک بازی بومی را می‌بینیم که توسط مربی ایرانی به‌واسطه تفکر ایرانی با بازیکنان ایرانی و بر پایه هوش ایرانی پیاده می‌شود.
ابراهیم‌زاده:
با این حساب اگر فوتبال ایرانی حتما باید بر مبنای آدم‌های ایرانی باشد، پس مربیان کروات هم نمی‌توانند از کشورشان بیرون بروند چون فوتبال کرواسی را هم لابد فقط بازیکنان کروات می‌توانند پیاده کنند.
اما در فینال جام‌جهانی 2010 شاهد بودیم که اسپانیایی‌ها، سبک شناوری را که سال‌ها پیش از هلندی‌ها وام گرفته بودند به صورت تکامل‌یافته به نام خود کرده بودند و با آن هلندی را که دیگر خودش هلندی بازی نمی‌کرد شکست دادند پس سبک‌ها قابل بازتولید هستند.
ابراهیم‌زاده:
بارها پیش آمده که وقتی با خبرنگاران صحبت کرده‌ام آنها سبک بازی ذوب‌آهن را با بارسلونا مقایسه کرده‌اند در حالی که همین چند دقیقه پیش دیدید که جابا مجیری شاگردم در سپاهان می‌گفت جلوی الهلال مثل اینترمیلان بازی کردید ولی ما نه این هستیم نه آن. ما خودمان هستیم.
حالا این «خودمان» فلسفه فوتبالش چیست؟
ابراهیم‌زاده:
اینکه یک تیم زمانی میتواند موفق باشد که مالکیت توپ را به اشکال مختلف در اختیار داشته باشد. تصور شما از مالکیت توپ این است که توپ حتما باید زیر پای بازیکنان‌تان باشد اما از نظر من اگر توپ زیر پای حریفت هم باشد می‌توانی او را طوری کنترل کنی که آخرش توپ را به تو پس دهد. پس این هم نوعی از مالکیت توپ است که تو استراحت می‌کنی و حریفت توپ را برایت حمل می‌کند. دقیقا همان کاری که ما جلوی الهلال انجام دادیم چون می‌دانستیم آنها هیچ‌وقت تعویضی بازی نمی‌کنند و توپ را با پاس‌های بلند انتقال نمی‌دهند. ما برای این برنامه داشتیم.
این اساس همان فوتبال تله‌گذاری یا ترپ گیم
(Trape Game) است که از زمانی که شما دستیار رسول کربکندی بودید در ذوب‌آهن شاهد هستیم و خیلی‌ها می‌گفتند ایده اولیه آن از ذهن ابراهیم‌زاده تراوش کرده است.
ابراهیم‌زاده:
آن روش بازی ایده هر دوی ما بود، هم من و هم آقای کربکندی. ما به واسطه ارتباط خوبی که با هم داشتیم به این همفکری رسیدیم که باید ساده فوتبال بازی کنیم.
ایده این نوع فوتبال از کجا در ذهن شما شکل گرفت؟
از وقتی بازی می‌کردم چنین دیدگاهی درباره فوتبال داشتم. در خط میانی سپاهان هیچ‌وقت در کار من دریبل نمی‌دیدید. خیلی راحت توپ را کنترل می‌کردم، پاس می‌دادم و شوت می‌زدم. بیشتر تیم‌هایی که جلوی ما بازی می‌کردند نگران نوع پاس دادن من بودند. در مربیگری هم این ذهنیت به من اجازه داد خیلی زود راه بیفتم. اولین کلاس مربیگری بعد از انقلاب سال 1363 برگزار شد که مدرس آلمانی‌اش آقای هاینتس ماتسروخ همین ایده‌ها را در قالب اصول حمله به صورت مدون تدریس می‌کرد. می‌گفت در موقع حمله باید به بازی عرض داد، به سرعت نفوذ کرد و تحرک و خلاقیت داشت. همین اصول ساده را من هم در کار مربیگری‌ام لحاظ می‌کردم به ساده‌ترین نحو ممکن. یک بار آقای جلالی پیش از بازی با ما، گفته بود فوتبال ذوب‌آهن معلوم است اما این سرعتش است که برای هر تیمی مشکل ایجاد می‌کند. راز آن هم این است که ما هر تمرین را در شرایط مسابقه برگزار می‌کنیم تا مهارت بازیکنان واقعا افزایش پیدا کند.
مثلا ایویچ برای این هدف قفس تمرینی را داشت، شما چطور؟
ابراهیم‌زاده:
من هم ممکن است یک زمین کوچک برای خودم داشته باشم چون هیچ‌وقت تمرینم را 11 به 11 و در زمین استاندارد 110 در 70 متر انجام نمی‌دهم بلکه محدوده‌ای را در نظر می‌گیرم که معادل همان عرض و عمق واقعی یک مسابقه فوتبال باشد. حداکثر فاصله‌ای که میتواند بین عقب‌ترین دفاع و جلوترین حمله تیم وجود داشته باشد 35 تا 40 متر است و عرض یک زمین تمرین ایده‌آل هم که نمی‌تواند بیشتر از عرض خود زمین باشد. این شبیه کاری است که ایویچ می‌کرد. این ایده‌ای بود که خودم از کلاس‌های بین‌المللی گرفتم وگرنه هیچ‌کس روراست به ما نمی‌گفت باید در ابعاد محدود تمرین کنیم. در تمرینات مربوط به حمله با شبیه‌سازی تقابل یک به یک، دو به دو، سه به سه تا حداکثر 6 به 6 را کار می‌کنیم چون در شرایط مسابقه هم هیچ‌وقت عملا 11 نفر ما در برابر 11 نفر حریف قرار نمی‌گیرند. وقتی توپ به خط هافبک رسید مهاجمان از بازی خارج هستند و وقتی توپ به خط حمله رفت بچه‌های دفاع به طور مستقیم در بازی نیستند و وظایف دیگری دارند. البته تا وقتی خودم سرمربی نشدم نتوانستم این ایده را در فوتبال ایران پیاده کنم اما زمانی که کار سرمربیگری را در سطح نوجوانان، جوانان و بعد بزرگسالان باشگاه‌های اصفهان آغاز کردم، شروع کردم به پیاده کردن ایده‌هایم و هنوز هم اعتقاد دارم نباید در تمرین کار بیش از حد انجام داد. در ذوب هم نهایتا شبیه‌سازی 4 در برابر 2 یا 5 در برابر 2 برایمان مهم است. سبک بازی ما از دل این تمرین بیرون می‌آید وگرنه با زیاد دویدن الزاما به جایی نمی‌رسیم.
هر تفکری در یک نقطه به بلوغ می‌رسد. بلوغ تفکر مربیگری شما در کجا بود؟ تیم ملی؟
ابراهیم‌زاده:
من خیلی پیش از آنکه سرمربی ذوب‌آهن شوم به بلوغ سرمربیگری رسیده بودم چون در سپاهان و سازمان گوشت هر کدام 2 سال نفر اول بودم و در لیگ سراسری تجربه داشتم ولی آن وقت مسابقات 2 گروهی بود و شکلش با لیگ برتر حالا فرق می‌کرد. در واقع هنوز 30 سالم نشده بود که بلافاصله بعد از فوتبال سرمربی تیم‌های پایه شدم ولی انگیزه‌های من در دوره‌های مختلف سرمربیگری متفاوت بود. مثلا وقتی آقای دایی هم مربی و هم بازیکن سایپا بود تیمشان یک افتي داشت و او دیگر بازی نکرد تا 4 مسابقه آخر فصل و فقط از کنار خط بازی را دنبال می‌کرد چون در غیر این صورت تمرکزش برای بیرون آمدن از بحران را از دست می‌داد. نوع انگیزه‌ها و استرس‌ها در مربیگری و بازیگری با هم تفاوت دارد و این تجربه در چند سال آغاز مربیگری برای من هم پیش آمد تا یاد بگیرم مثل یک مربی فکر، زندگی و احساس کنم. نهایتا وقتی سرمربی ذوب‌آهن شدم به بلوغ کامل سرمربیگری‌ام رسیدم، یعنی 3 سال پیش. چون دیگر تمام دوره‌های مربیگری را پشت سر گذاشته بودم و خودم تدریس هم می‌کردم. به‌عنوان کمک آقایان یاوری، عاطف، بوناچیچ، کربکندی و قلعه‌نویی کار کرده بودم و در عوض از تجربیات همه‌شان استفاده کرده بودم که دایره این تجربیات بسیار متنوع بود. بعضی از آنها در بعد روانی تبحر داشتند و بعضی هم در بعد فنی. سبک‌های مختلف را تجربه کردم و سعی کردم کمترین تنش را با آنها داشته باشم و حالا هم با دستیارها و بازیکنانم همان رفتار را دارم.
به موضوعی اشاره کردید که شاید بزرگ‌ترین تفاوت شما با دیگر مربیان ایرانی باشد. هر کس کار شما را از نزدیک دنبال می‌کند به این نتیجه می‌رسد که جز چارچوب تاکتیکی و فنی، یک نظام اخلاقی را هم در تیم‌تان تعریف کرده‌اید. در کشوری که اهالی فوتبالش باور کرده‌اند بدون تنبیه و کلمات رکیک نمی‌توان فوتبالیست‌ها را اداره کرد و حتی می‌بینیم معلمان اخلاق فوتبال ما گاهی به این خشونت‌های رفتاری و گفتاری متوسل می‌شوند، منصور ابراهیم‌زاده چگونه به یک نظام اخلاقی در تیمش رسیده است؟
ابراهیم‌زاده:
من به همکاران و بازیکنانم فقط به چشم ابزار، ماشین یا آچار نگاه نمی‌کنم یا اگر بهتر بگویم آنها را آچارهای روحی می‌دانم چون تاکتیک‌ها و برنامه‌های مرا به راه می‌اندازند ولی همیشه حواسم به این هست که آنها روح دارند در حالی که خیلی‌ها در فوتبال ما چنین نگاهی به همکارانشان ندارند. باید باور داشته باشیم که در فوتبال هم مثل جامعه 2 چیز حیاتی است؛ یکی حاکمیت نظم و دیگری آزادی بروز خلاقیت.
اما اخلاق در کجا قرار می‌گیرد؟
ابراهیم‌زاده:
اول از همه اجازه بدهید یک نکته را باز کنم. شما در حرف‌هایتان مدام سبک بازی ما را با سبک بازی مربیانی در اروپا یا دیگر نقاط جهان مقایسه می‌کردید و من می‌خواهم همین‌جا پاسخ این مقایسه‌ها را بدهم و بگویم که اینجا ایران است و ما باید فوتبال را در این جامعه پیاده کنیم، پس باید فرهنگ ریشه‌دارمان را در نظر بگیریم. شاید دوستان دیگر فراموش کرده‌اند که وقتی فوتبال اروپایی را می‌آورید و در ایران پیاده می‌کنید، این دیگر یک فوتبال ایرانی است. ما باید اخلاقیات همین فرهنگ را در رابطه با بازیکنان در نظر بگیریم. مثلا امروز یکی از دوستان زنگ زد تا پیروزی بر الهلال را تبریک بگوید و بعد گفت که حتما پرسپولیس را هم می‌زنید. بلافاصله گفتم تا به بچه‌های تیم هم زنگ بزند و همین را بگوید چون همه آنها «داداشی»های من هستند و ما یک خانواده‌ایم و در این خانواده مثل هر خانواده ایرانی دیگر فرهنگ عطوفت و مهربانی برقرار است که فرهنگی است کاملا منحصر به فرد در جهان و مختص ما ایرانیها.
بازیکنان از محبت شما سوءاستفاده نمی‌کنند؟
ابراهیم‌زاده:
به هیچ‌وجه، چون هم رفتار من برای آنها آشناست و هم رفتار آنها برای من. من هنوز هم برای آنها همان آقامعلم آشنای دوران مدرسه‌شان هستم و آنها هنوز هم برای من حکم شاگردانم را دارند که نسبت به آنها مسؤولم.
با این اوصاف معمای موفقیت ابراهیم‌زاده حل می‌شود، چون او یک معلم دیگر است بعد از پرویز دهداری و محمد مایلی‌کهن و مثل آن دو هم موفق شده یک فوتبال ایرانی موفق را ارائه دهد.
ابراهیم‌زاده:
این لطف شماست اما خیلی‌ها به من سفارش می‌کنند که خلاقیت فردی میتواند روی کارت اثر بگذارد ولی من می‌گویم این خلاقیت باید در اختیار تاکتیک تیم باشد، اینکه خلعتبری در تمام مدت در گوشه زمین و کاسترو در وسط قرار می‌گیرد شاید از نظر خیلی‌ها بی‌مفهوم باشد اما من می‌خواهم در هر دوی این نقاط بازیکن داشته باشم و مهم نیست که اسم بازیکن چه باشد. حالا برای جا انداختن این موضوع بازیکن باید شما را به‌عنوان معلم خود باور داشته باشد و شما هم بتوانید این درس را طوری برای او شرح دهید که این باور در او شکل بگیرد.
همین است که حالا به جایی رسیده‌ایم که مربیان دیگر از ما تعریف می‌کنند و می‌گویند 2 بازیکن کناری‌تان شرح وظایف‌شان را کامل انجام می‌دهند. خلاقیت در تیم ما طبقه‌بندی شده و این همان ارتباطی است که میان نظم تیمی و خلاقیت فردی در ذوب‌آهن وجود دارد، مثلا در صحنه گل در ریاض اگر آن توپ به محمد قاضی می‌رسید، می‌توانست آن را سرضرب و بهتر از کاسترو بزند ولی کنترل و چرخش او به‌خوبی کاسترو نبود.
مجید صالح:
اتفاقا در انتخاب ایگور کاسترو، منصورخان خودش به برزیل رفت تا یک مهاجم سازگار با سیستمی که می‌خواست پیاده کند و پیدا کرد.
پس از بازی رفت با الهلال در اصفهان اریک گرتس بعد از باخت (یک بر صفر) گفته بود در ریاض 3 گل به این ذوب‌آهن می‌زنیم اما شما در جواب گفته بودید گل حدادی‌فر، گل زندگی ما است و ما میخواهیم تا آخر لیگ قهرمانان به زندگی ادامه دهیم و در آخر دیدیم که حرف گرتس درست از آب درنیامد در حالی که رسانه‌های بین‌المللی او را خیلی جدی گرفته بودند.
ابراهیم‌زاده:
چون فوتبال در مصاحبه‌ها نیست بلکه در زمین است. همانجا هم گفتم که اگر صدها هزار نفر تماشاگر هم بیایند آن بالا روی سکو بنشینند حتی یک نفرشان هم نمی‌تواند بیاید داخل زمین و در جریان بازی دخالت کند چون وسط زمین 11 نفر هستند در مقابل 11 نفر و بس.
چطور با جو ورزشگاه ملک‌فهد ریاض کنار آمدید؟
ابراهیم‌زاده:
این را پس از بازی‌مان در ریاض هم خیلی‌ها از من می‌پرسیدند اما من خیلی صحبت کردم آقا مجید (صالح) شما بفرمایید.
مجید صالح:
منصورخان قبل از بازی نکته‌ای به ذهنش رسید. می‌دانید که قبل از هر بازی لیگ قهرمانان آسیا هم به تقلید از لیگ قهرمانان اروپا 2 ساعت برنامه روتین دارند که به صورت Count down (شمارش معکوس) تا دقیقه صفر بازی به صورت مرتب تنظیم شده است. ما 2 ساعت و ربع قبل از بازی به ورزشگاه فهد رسیدیم و از دور که نگاه کردیم، دیدیم در این فاصله زمانی تا بازی نصف بیشتر ورزشگاه پرشده است و همینطور هم ماشین‌های جدید وارد محوطه ورزشگاه می‌شدند که تا ما داخل بشویم شاید حدود 50 هزار نفر از 70 هزار نفر ظرفیت سکوها پرشده بود. ما همانطور مستقیم با اتوبوس وارد تونل شده و از اتوبوس پیاده شده و با بچه‌ها رفتیم وسط زمین چمن. با دیدن ما، جمعیت تمام زورشان را زدند و با هر فحش و ناسزا و فریاد و حتی پرتاب اشياي همراهشان، خود را خالی کردند و به اصطلاح 2 ساعت قبل از شروع بازی دیگر حرمت میزبانی‌شان برای ما شکست. تازه چون همه کاروان ذوب‌آهن با هم بودیم آن فشار جمعیت نه فقط روی 11 بازیکن اصلی‌مان که روی 23 بازیکن و همه همراهان سرشکن شد و مثلا به هر نفر فقط 3 درصد آن فشار وارد می‌شد. مثل وقتی که شما در یک جمع رسمی لباس قرمزرنگ بپوشید و احساس شرمساری کنید ولی اگر از یک جمع 50 نفره، 15 نفر قرمز پوشیده باشند خیلی کمتر احساس خجالت می‌کنید و اگر اکثرا متحدالشکل باشید این احساس خجالت شامل حال اقلیتی که قرمز نپوشیده‌اند، می‌شود.
نکته اینجاست که هیچ‌وقت مربیانی که در استقلال و پرسپولیس کار کرده باشند پی به چنین راه‌حلی برای شکستن فشار جمعیت نمی‌برند چون همیشه فشار جمعیت به نفع تیم آنهاست.
مجید صالح:
ما حتی جمعیت را تحریک مثبت نکردیم یعنی مثلا کسی دست بلند نکرد یا دست نزد، فقط روی چمن قدم می‌زدیم.
ابراهیم‌زاده:
البته من خودم وقتی از زمین بیرون می‌آمدیم دست زدم ولی به بچه‌ها گفتم این کار را نکنند. بعد از بچه‌ها سوالی پرسیدم که مثل یک تمرین هدف خاصی را از آن دنبال می‌کردم. از آنها پرسیدم «چه صدایی می‌شنوید؟» می‌گفتند جمعیت می‌گوید: «ایران – ایران» یا «ذوب‌آهن» یا «شهاب گردان»! هدف ما هم همین بود که این تصور ذهنی برای بچه‌ها ایجاد شود که انگار همه ورزشگاه ریاض دارند ما را تشویق می‌کنند و چیز دیگری غیر از نام ایران، شهاب گردان، قاسم حدادی‌فر یا دیگران را نشنوند. موضوع دیگر این بود که ما در مقابل استقلال و پرسپولیس در آزادی جلوی صد هزار نفر بازی کرده بودیم، تازه در تبریز که جو از تهران هم سنگین‌تر است. برای همین عرب‌ها که یکدفعه «هوهو» می‌کردند بچه‌های ما چیزی از آن نمی‌فهمیدند و تصویر ذهنشان این بود که دارند تشویقشان می‌کنند.
حالا الهلال به همان ترسناکی‌ای که رسانه‌ها می‌گفتند، بود؟
ابراهیم‌زاده:
اولا که ما با شناخت به عربستان رفتیم. می‌دانستیم یکسری نقاط اشتراک با آنها داریم یعنی اینکه هر 2 کشور جام‌جهانی قبلی را از دست داده بودند. چرا می‌گویم 2 کشور، چون همه ایرانیها و همه سعودی‌ها پشت سر ذوب‌آهن و الهلال قرار گرفته بودند اما فاصله شرایط ما و آنها کم نبود. الهلال یکی از متمول‌ترین تیم‌ها نه فقط در آسیا بلکه در جهان است. سرهنگ پیمبری، سرپرست صباباتری می‌گفت وقتی الهلال برای بازی با صبا آمده بود که یک بر صفر هم پیروز شد، آنها در قم یک هتل را به طور کامل و دربست برای چند روز تخلیه و اجاره کردند و حتی تشک‌ها و روتختی‌های نو خریدند و عوض کردند و بعد هم گذاشتند برای میزبانانشان و رفتند. ما با چنین تیمی بازی می‌کردیم آن هم در شرایطی که ساعت 4 بعدازظهر روز بازی به وقت عربستان، الشباب، پای دیگر نیمه‌نهایی در کره حذف شده بود و آنها تا شروع بازی ما به دنبال به‌وجود آوردن شرایطی بودند که لااقل الهلال به فینال برود و به همین خاطر ورزشگاه 68 هزار نفری ریاض کاملا پر شد و جو کاملا سنگینی حکمفرما بود. می‌خواستند به هر قیمتی ببرند ولی ما باور داشتیم که می‌توانیم در کنار هم موفق باشیم و یکسری تمرینات را داشتیم که خیلی به ما کمک کرد. قدم زدن روی چمن قبل از بازی خودش یک تمرین روانی بود. شما هر از گاهی تمریناتی را انجام می‌دهید که بازیکنان نمی‌دانند هدف از آنها چیست ولی بعد از آنها هدف تمرین را می‌پرسید و آنها ذهنشان را به کار می‌گیرند تا بفهمند هدف تیم چه بوده است که این به شکل‌گیری یک ذهنیت قوی در تیم کمک می‌کند.
شما بازیکنان اصفهانی زیادی دارید، این در ذهنیت تیم‌تان تاثیر ندارد؟ مثلا شاید کمتر کسی می‌دانست که حتی محمد قاضی هم اصفهانی است.
ابراهیم‌زاده:
من که می‌گویم همه‌شان اصفهانی هستند. محمدرضا خلعتبری 6-5 سال در اصفهان زندگی کرده، از اینجا به تیم ملی رفته یا سیدمحمد حسینی بعد از 3 سال دیگر خودش یک پا اصفهانی شده یا حتی شهاب گردان با همین مدت کوتاه حضورش. اما اگر منظورتان اصلیت اصفهانی باشد فکر کنم 12-10 نفری داشته باشیم که این به خاطر توجه ذوب‌آهن به تیم‌های پایه‌اش است.
بعد از گل کاسترو، شما به او اشاره کردید که به سمت‌تان بیاید، چرا؟
ابراهیم‌زاده:
نه! من داشتم شاهین خیری را صدا می‌زدم. ما بعد از هر گل یا در شرایط خاص یک نفر را صدا می‌زنیم تا لب خط بیاید و اطلاعات لازم را به بچه‌ها منتقل کند. در واقع تایم‌اوت یک نفره می‌گیریم.
شاهین خیری قرار بود چه اطلاعاتی را منتقل کند؟ او همیشه این کار را می‌کند؟
ابراهیم‌زاده:
نه! هر کس که به نیمکت نزدیک‌تر باشد. این فرمان‌ها به صورت خط به خط داده می‌شود یعنی یک نفر از هر یک از خطوط سه‌گانه را صدا می‌زنیم. آن شب می‌خواستم شاهین (خیری) درباره حفظ نظم تیمی بلافاصله بعد از گل به بچه‌ها تذکر بدهد و 2 تغییر هم آنها داشتند که باید هدفشان را از این تغییرات به بچه‌ها می‌گفتیم.
تاکتیک کلی‌تان در ریاض چه بود؟
ابراهیم‌زاده:
می‌دانستیم که در این مسابقه باید زمان را در اختیار داشته باشیم، به بچه‌ها یاد داده بودیم که چه موقعی که صاحب توپ هستیم و چه موقعی که توپ نداریم به شکلی زمان را کنترل کنند بویژه در حالت دوم به آنها گفته بودیم توپ همیشه در افق نگاه بچه‌ها باشد طوری‌که توپ پشت سرمان نرود یا همان اصل «دفاع پشت توپ»! در نتیجه آنها توپ را بین دفاع و هافبک‌مان هم آوردند ولی نتوانستند پشت دفاع بیاورند ضمن اینکه برای این کار آنها لازم بود 7 تا 8 بازیکنشان را جلو بکشند و در نتیجه تعدادشان در عقب زمین کم می‌شد و ما برنامه داشتیم تا توپ را گرفتیم، بفرستیم برای جایی که بازیکنان آنها کم بودند یعنی عقب زمین.
یعنی ضدحمله بازی می‌کردید؟
مجید صالح:
نه! این روش بیشتر به‌عنوان حمله سریع یا «فست برک» شناخته می‌شود تا ضدحمله چون در ضدحمله شما می‌روید کار را تمام کنید ولی ما توپ را به دفاع آنها می‌بردیم تا از تعداد کمشان استفاده کنیم و توپ را نگه داریم و مهاجمان و هافبک‌هایشان را از زمین خودمان عقب بکشیم و خسته‌شان کنیم.
ابراهیم‌زاده:
اصلا یکی از دلایل موفقیت ما در برابر الهلال این بود که توپ را در زمین آنها خوب حفظ می‌کردیم. دلیل عصبانیت و اخراج دفاع کره‌ای‌شان همین بود.
سال‌هاست شما در ذوب‌آهن هستید. حالا که مجید صالح هم به جمع‌تان اضافه شده آیا فرصت مناسبی نیست تا یک «سبک – باشگاه» به وجود آورید، مثل آژاکس دهه 70 یا بارسلونا و منچستر فعلی؟ آیا این مجموعه میتواند مدت زیادی در ذوب موفق باشد؟
ابراهیم‌زاده:
ممکن است همین کار را هم بکنیم ولی باید بدانید که ما مورینیو را هم داریم که مدام باشگاه عوض می‌کند. در واقع برای ادامه موفقیت یا باید جایت را عوض کنی یا خودت عوض شوی. مثلا پارسال همه فکر می‌کردند ما هنوز 1-4-1-4 بازی می‌کنیم در حالی که ما روشمان را خیلی ظریف عوض کردیم و 3-3-4 بازی می‌کردیم و هیچ‌کس هم نفهمید.
مجید صالح:
در فولادشهر بعد از هر مسابقه به رختکن حریف می‌رفتیم و آنجا لباس عوض می‌کردیم تا در ضمن ببینیم مربیان دیگر روی تخته چه چیزی از تاکتیک ما کشیده‌اند و هر بار می‌دیدیم که آنها هنوز دست ما را نخوانده‌اند که مثلا اسماعیل فرهادی جای اصلی‌اش کجاست.
الهلال 6 بازی را در خانه نباخته بود. آیا واقعا رفته بودید که آنجا بازی را ببرید؟
ابراهیم‌زاده:
موفقیت در خانه حریف از تساوی شروع می‌شود تا برد. برای ما مساوی هم برد بود برای همین برنامه داشتیم تا اول از همه آنها نتوانند به ما گل بزنند ولی برای گل زدن به الهلال هم حسابی تمرین کرده بودیم.
هم در بازی با پوهانگ و هم بازی با الهلال، اول شما میزبان بودید که معمولا بهتر است میزبان بازی برگشت باشید، پس شرایط به نفع شما نبود؟
ابراهیم‌زاده:
ولی حالا می‌بینید که شرایط به نفع‌مان تمام شد. من اعتقادم این است که تو باید چیزی را که داری به خوبی استفاده کنی. باید به خودت بگویی چیزی را که دارم بهترین است و حسرت چیزهای نداشته و اتفاقات نیفتاده را نخوری. وقتی قرعه‌کشی کردند و بازی رفت میزبان شدیم باید فکر می‌کردیم که تمام شرایط را برای برد مهیا کنیم. به ما می‌گفتند با گلی که پوهانگ در اصفهان زده شانس دارد اما با اینکه آنجا هم گل اول را خورده بودیم بالاخره مساوی کردیم و بالا رفتیم.
تمام سال‌های پس از انقلاب شاهد بودیم مربیان ایرانی استقلال و پرسپولیس و حتی تیم ملی قبل از هر مسابقه با عرب‌ها عزا می‌گرفتند و می‌گفتند عرب‌ها موذیانه بازی می‌کنند.
ابراهیم‌زاده:
چون آنها جغرافیای فوتبال عرب‌ها را نمی‌شناختند. در مناطق گرم و شرجی نمی‌توانند فوتبال بلند بازی کنند چون اگر با پاس‌های بلند بازی کنند باید بلند هم بدوند، پس باید فوتبال را با پاس‌های کوتاه بازی کنند و کوتاه‌کوتاه اضافه شوند یعنی در مسافت‌های 10 تا حداکثر 20 متری، اگر چنین نکنند و بلند بازی کنند اول از همه روی خودشان فشار می‌آید نه حریف. وقتی درجه حرارت به بالای 40 درجه می‌رسد باید طوری بازی کرد که متابولیسم بدن کارکردی عکس داشته باشد یعنی دمای بالای 40 درجه اطراف بدن را به دمای نرمال 37 درجه بدن برساند. شما در همین کشور خودمان هم نگاه کنید، می‌بینید که بهترین دونده‌های استقامت از مناطق سردسیر هستند ولی در دنیا یک آفریقایی از منطقه سردسیر قهرمان استقامت می‌شود چون خود را با متابولیسم معکوس سازگار کرده است. عرب‌ها، چه الاتحاد و چه الهلال، توپ را با ضرب‌های کوتاه به زمین ما می‌آوردند و ما این را می‌دانستیم و جلویش را می‌گرفتیم ولی اگر یکدفعه پاس بلندی به عمق دفاع ما می‌فرستادند مشکل پیدا می‌کردیم.
به همین خاطر عرب‌ها به سراغ سبک بازی برزیلی رفته‌اند؟
ابراهیم‌زاده:
بله، ولی ما دیگر ترس از این نداریم چون در ذوب‌آهن یک روش امتحان پس داده برای شکست دادن این سبک فوتبال عرب‌ها پیدا کرده‌ایم که می‌توان در تیم ملی هم مقابل آنها به کار گرفت. در واقع ما در هر 4 مسابقه رفت و برگشت جلوی الاتحاد و الهلال با همین روش بازی کردیم.
روز 13 نوامبر در توکیو باید فینال لیگ قهرمانان آسیا را مقابل «سئونگنام ایلهوا» نماینده کره‌جنوبی و صدرنشین فعلی کی‌لیگ برگزار کنید.
قبل از هر چیز باید بگویم که ما «پوهانگ استیلرز» کره‌جنوبی که قهرمان آسیا بود را شکست دادیم و ترسی از فوتبال کره نداریم اما با توجه به اختلاف 5/4 ساعتی ایران با ژاپن باید 5 روز قبل آنجا باشیم یعنی به ازای هر ساعت یک روز برای تطابق زمانی. همچنین توکیو همسطح دریاست و این روی انتخاب نوع تاکتیک‌مان اثر می‌گذارد. تیمی که می‌خواهد قهرمان شود باید تمام رقبا را در هر شرایطی پشت سر بگذارد، ما خواب قهرمانی دیده‌ایم و به امید خدا به هدفمان هم می‌رسیم.