در حالی که نامه 15 تیر سعید جلیلی به عنوان مبنای مذاکرات آتی ایران با 1+5 در نظر گرفته شده است، وزیر خارجه آمریکا در اظهاراتی عجیب و شتابزده از کاترین اشتون خواست تا شرایط این مذاکرات از سوی وی تعیین شود. اظهاراتی که پاسخ قابل تامل مسؤول سیاست خارجی اتحادیه اروپایی را در پی داشت.
هیلاری کلینتون، چهارشنبه در یک کنفرانس خبری در واشنگتن گفت که کاترین اشتون، نماینده ارشد اروپا در امور سیاست خارجی و امنیتی، از طرف گروه 1+5 زمان، مکان و محور نخستین نشست را تعیین می‌کند. وی در همین راستا به گفت‌وگوی تلفنی خود با اشتون در روز سه‌شنبه اشاره و بار دیگر بر تعیین شرایط مذاکره از سوی اشتون تاکید کرد. این اظهارات کلینتون در حالی روی خروجی خبرگزاری‌ها قرار گرفت که پیش از این سیدکاظم عبادی رئیس دفتر دبیر شورایعالی امنیت ملی ایران در نامه‌ای خطاب به موریسون رئیس دفتر کاترین اشتون مسؤول سیاست خارجی و امنیتی اتحادیه اروپایی دو تاریخ 2 آذر و 14 آذر را برای ادامه مذاکرات پیشنهاد داده بود. کلینتون بدون توجه به پیشنهادهای ایران، در کنفرانس خبری روز پنجشنبه با قاطعیت اعلام کرد که شرایط مذاکره از جمله زمان آن از سوی رئیس سیاست خارجی اتحادیه اروپایی تعیین می‌شود که البته کاترین اشتون چند ساعت پس از اظهارات وزیر خارجه آمریکا با تاریخ پیشنهادی ایران برای ادامه مذاکرات موافقت کرد! در همین راستا روز گذشته پایگاه اینترنتی «اینترنشنال هرالد تریبیون» گزارش داد «کاترین اشتون» روز پنجشنبه در نامه‌ای رسمی به «سعید جلیلی» مذاکره‌کننده ارشد هسته‌ای ایران، موافقت کرد که مذاکرات میان ایران و گروه 1+5 در 5 دسامبر (14 آذرماه) برگزار شود اما درخواست کرد که این مذاکرات در استانبول برگزار نشود و پیشنهاد داد این مذاکرات در کشوری دیگر که احتمالاً سوییس است، برگزار شود. بر اساس این گزارش، یکی از دیپلمات‌های اروپایی که خواست نامش فاش نشود اعلام کرد اشتون که مذاکرات ایران با گروه 1+5 را هدایت خواهد کرد، احتمالاً پیشنهاد می‌دهد که مذاکرات ایران با گروه 1+5 به جای یک روز طی نشستی 3 روزه برگزار شود. هرالد تریبیون در ادامه گزارش خود افزود: در هفته‌های اخیر و طی تبادل نامه‌هایی میان اشتون و مقامات ایرانی، چشم‌انداز ازسرگیری مذاکرات میان ایران و گروه 1+5 واضح‌تر شده است. در نامه‌ای که ایران در 9 نوامبر به اتحادیه اروپایی نوشته بود، پیشنهاد داده بود که آمادگی دارد در یکی از روزهای 23 نوامبر (2 آذرماه) یا 5 دسامبر (14 آذرماه) در استانبول نشستی را با گروه 1+5 برگزار کند. اشتون در حالی به موازات موافقت خود با تاریخ پیشنهادی ایران، منتظر پاسخ مسؤولان هسته‌ای کشورمان به پیشنهاد تغییر مکان مذاکره است که رئیس جمهور و نخست‌وزیر ترکیه هر دو موافقت خود را برای میزبانی مذاکرات ایران و 1+5 اعلام کرده‌اند. خبرگزاری رویترز روز پنجشنبه از آکسفورد گزارش داد: عبدالله گل رئیس جمهور ترکیه گفت پیش بینی می‌شود ترکیه بزودی میزبان مذاکرات بین ایران با 5 کشور عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد به اضافه آلمان درباره برنامه هسته‌ای تهران باشد. عبدالله گل در مراسمی در اکسفورد انگلیس گفت در نتیجه برخی تحولات اخیر متوجه شده‌اید که ترکیه میزبان نشست گروه 1+ 5 با ایران خواهد بود و این مساله بزودی اتفاق می‌افتد. اما فیلیپ کروالی سخنگوی وزارت خارجه آمریکا روز چهارشنبه 19 آبان و در واکنش به اعلام آمادگی‌های پی در پی مقام‌های ترک برای میزبانی مذاکرات ایران و 1+5 مخالفت تلویحی آمریکا با این موضوع را چنین بیان کرده بود: «شاید یک رشته مذاکرات مختلف در مکان‌های مختلف برگزار شود. اگر موفق شویم این فرآیند را ادامه دهیم نه فقط یک نشست بلکه برگزاری یک رشته نشست لازم است تا درباره مساله هسته‌ای و دیگر مسائل به تعامل جدی برسیم. بنابراین می‌توان تصور کرد مکان‌های مختلفی برای برگزاری این رشته نشست‌ها در نظر گرفته شود». به نظر می‌رسد که مخالفت روشن آمریکایی‌ها با نقش‌آفرینی ترکیه در مذاکرات ایران و 1+5 را باید نوعی انتقام‌گیری آمریکا از اقدامات اخیر این کشور و دوری آن از غرب بویژه پس از حضور ترکیه در نشست سه‌جانبه تهران دانست.
مذاکره تنها بر مبنای نامه جلیلی
کلینتون همچنین در کنفرانس خبری روز چهارشنبه در جواب به اظهارات محمود احمدی‌نژاد در شهر قزوین، هدف مذاکرات آتی ایران و 1+5 را «برنامه اتمی ایران» و بویژه «غنی‌سازی اورانیوم» عنوان کرد. این اظهارات که از سوی برخی منابع دیپلماتیک «گستاخانه» تفسیر شد، در حالی بود که محمود احمدی‌نژاد، رئیس جمهوری ایران گفت که مذاکرات با گروه 1+5 درباره مسائل جهانی خواهد بود. او در نطقش در شهر قزوین اظهار کرد: «بارها گفته‌ایم که ملت ایران درباره حقوق اساسی خود با هیچ کس مذاکره نخواهد کرد؛ مذاکرات درباره همکاری برای رفع مشکلات و دغدغه‌های جهانی و کمک به صلح و امنیت دنيا خواهد بود و در شرایط برابر». احمدی نژاد همچنین بيان کرد که طرف‌های گفت‌وگو باید «غرور و تکبر» را کنار بگذارند و در شرایط برابر بر سر میز مذاکره حاضر شوند. کلینتون در حالی بدون توجه به توافقات صورت گرفته میان جلیلی و اشتون درباره مذاکرات آتی 1+5 اظهاراتی را به زبان رانده است که بنابر توافق طرفین، نامه 15 تیر سعید جلیلی مبنای هر گونه مذاکرات آتی عنوان شده است. موضوعی که در نامه اخیر رئیس دفتر سعید جلیلی به رئیس دفتر کاترین اشتون بار دیگر به آن اشاره شده و اشتون نیز مخالفتی با آن نکرده است. دبیر شورایعالی امنیت ملی در تاریخ 15 تیرماه طی نامه‌ای به وزير خارجه اتحادیه اروپایی، با بیان اینکه شما بیش از هر زمان دیگر به جلب اعتماد ملت ایران نیاز دارید، اعلام کرد: در صورتی که جهت گفت‌وگوها روشن باشد، جمهوری اسلامی آماده گفت‌وگوست. وی بر همین مبنا، پاسخگویی به 3 سؤال ذیل را محور گفت‌وگوهای آتی دانست.
1- هدف از گفت‌وگوها برای تعامل و همکاری است یا ادامه روند دشمنی و تقابل با حقوق ملت ایران؟
2- آیا به منطق گفت‌وگو که لازمه آن اجتناب از هرگونه تهدید به فشار است، التزام خواهید داشت؟
3- برای روشن شدن مبانی مشترک گفت‌وگو، نظر روشن و صریح شما درباره سلاح‌هاي هسته‌ای رژیم صهیونیستی چیست؟ موضوعی که محمود احمدی‌نژاد نیز در یک کنفرانس خبری پیش از ماه مبارک رمضان به آن اشاره کرده بود. با این حال گفته می‌شود آمریکا و سایر کشورهای حاضر در 1+5 در مذاکرات پیش رو تصمیم دارند به ایران پیشنهادی مشابه پیشنهاد سال گذشته درباره سوخت راکتور تهران ارائه دهند اما ارسال مقادیر بیشتری از ذخیره سوخت 5/3 درصد ایران (2 هزار کیلوگرم) و توقف تولید اورانیوم با غنای 20 درصد در جمهوری اسلامی در آن قید شده است. این در حالی است که جمهوری اسلامی بارها اعلام کرده مذاکرات هسته‌ای بویژه مذاکره درباره مبادله سوخت 20 درصد باید در بستر بیانیه تهران، در نشست وین و با کارگروه مشخص صورت پذیرد. به نظر می‌رسد طرف غربی در تلاش است با پررنگ کردن مذاکرات ژنو و تغییر روند محور این مذاکرات از مسائل جهانی به مساله هسته‌ای ایران بویژه مبادله سوخت، نشست وین را بی‌خاصیت جلوه دهد و در این راه می‌کوشد با خرید زمان، در روند مذاکره با ایران، خلل وارد کند. این در حالی است که جمهوری اسلامی تا اسفندماه سال جاری سوخت مورد نیاز برای راکتور تحقیقاتی تهران را تولید می‌کند. طبیعی است هنگامی که تهران سوخت مورد نیاز خود را از طریق چرخش سانتریفیوژهای خود به‌دست آورد با دست پر در مذاکرات آتی وین که انجام آن اجتناب ناپذیر است، حاضر می‌شود.