گروه سیاسی:
مذاکرات آتی ایران و اعضای دائم شورای امنیت به‌علاوه آلمان در حالی قرار است روز 5 دسامبر (14 آذر) برگزار شود که شهر استانبول محل انجام این مذاکرات نخواهد بود. پیش از این سعید جلیلی در نامه‌ای به کاترین اشتون پیشنهاد داده بود نشست بین ایران و کشورهای 1+5، 23 نوامبر یا 5 دسامبر در استانبول ترکیه برگزار شود. گفته می‌شود کاترین اشتون مسؤول سیاست خارجی اتحادیه اروپایی، با تاریخ 5 دسامبر موافقت کرده است اما به جلیلی پیشنهاد کرده که این مذاکرات در مکان دیگری و در اروپا برگزار شود، پیشنهادی که با موافقت مسؤولان ایرانی روبه‌رو شده است. در همین راستا خبرنگار «وطن‌امروز» کسب اطلاع کرد، محل مذاکرات آتی ایران و کشورهای 1+5 کشور سوییس خواهد بود. پیش از این نیز گفت‌وگوهای ایران با کشورهای 1+5، تیرماه 87 و مهرماه 88 در ژنو سوییس برگزار شده بود که با چهارمین قطعنامه تحریم شورای امنیت علیه ایران این مذاکرات به بن بست رسید. اما نکته‌ای که مورد توجه کارشناسان و رسانه‌های خبری قرار دارد چرایی مخالفت کشورهای 1+ 5 با میزبانی ترکیه برای دور آتی مذاکرات است. به نظر می‌رسد که مخالفت روشن آمریکایی‌ها با نقش آفرینی ترکیه در مذاکرات ایران و 1+5 را باید نوعی انتقام‌گیری آمریکا از اقدامات اخیر این کشور و دوری آن از غرب دانست. ترکیه امسال با انعقاد توافقی با تهران همراه با برزیل راهکار جدیدی را برای معاوضه سوخت 5/3 درصد با سوخت 20 درصد راکتور تحقیقاتی تهران ارائه کردند. بر اساس بیانیه 10 ماده‌ای تهران، جمهوری اسلامی ایران با امانت‌گذاری 1200 کیلوگرم اورانیوم کم غنی شده در ترکیه موافقت کرد و ایران و آژانس امکان نظارت بر نگهداری ایمن این مواد را در ترکیه دارند. علاوه بر آن ترکیه و همچنین برزیل با اتکا به این بیانیه برای جلوگیری از صدور قطعنامه چهارم علیه ایران رای به اين قطعنامه منفی دادند. در واقع ترکیه و برزیل از میان 12 کشور 2 کشوری بودند که به قطعنامه شورای امنیت علیه ایران به اين قطعنامه، رای مخالف دادند. مقامات آمریکایی متعاقبا ترکیه و برزیل را به تضعیف تلاش تحت رهبری آمریکا و اروپا برای اتخاذ یک جبهه دیپلماتیک بین‌المللی علیه ایران متهم کردند، این در حالی بود که باراک اوباما خود در تماس با رهبران ترکیه و برزیل خواستار نقش میانجیگری در موضوع هسته‌ای ایران شده بود. همچنین روابط بین ترکیه با رژيم صهيونيستي که به عنوان متحد آمریکا برنامه هسته‌ای ایران را چالش امنیتی عمده خود می‌داند، پس از حمله نیروهای رژيم صهيونيستيی به یک کشتی امداد رسان ترک که عازم غزه بود، بیش از پیش تنزل پیدا کرده است. علاوه بر این چندی پیش شورای امنیت ترکیه برای نخستین‌بار رژيم صهيونيستي را به عنوان «تهدید راهبردی» برای ترکیه و اصولا برای خاورمیانه تعریف کرده بود. ترکیه در این سند اقدامات رژيم صهيونيستي را بزرگ‌ترین چالش استراتژیک برای ترکیه توصیف و تاکید کرده که سیاست‌های رژيم صهيونيستي را «عمده‌ترین خطر برای تمام خاورمیانه» می‌داند. شورای امنیت ترکیه در سند راهبردی خود نوشته که «اقدامات رژيم صهيونيستي ممکن است کشورهای خاورمیانه را به مسابقه تسلیحاتی بکشاند». این در حالی است که هم‌پیمانی ترکیه با ایران در موضوع هسته‌ای موجب افزایش همگرایی تهران و آنکارا در تحولات منطقه شده است، موضوعی که نمی‌تواند برای اشغالگران منطقه مایه خرسندی باشد. بر همین اساس تلاش برای تخریب وجهه «ترکیه موافق ایران» و «ترکیه مخالف رژیم صهیونیستی» و دورنگه داشتن این کشور از تحولات مهم منطقه‌ای، خواست آمریکا به شمار می‌آید. به گفته مراد مرجان رئیس کمیسیون سیاست خارجی مجلس ترکیه، این کشور در شورای امنیت به قطعنامه ضدایرانی رای منفی داد چرا که معتقد بود این کاری درست است بنابراین نباید این را از نظر دور نگه داشت که اختلاف ترکیه و رژیم صهیونیستی منجر به این تصمیم شده که ترکیه در این مذاکرات نقش‌آفرینی نداشته باشد. از سوی دیگر ابتکار جمهوری اسلامی در موافقت با میزبانی ترکیه، این گمانه را تقویت می‌کند که در صورت ادامه‌دار بودن مذاکرات میان ایران و کشورهای 1+5، ادامه این گفتوگوها در ترکیه برگزار شود. البته منابع غربی می‌گویند ترکیه فقط خواهان میزبانی مذاکرات است و علاقه‌ای به مداخله در گفت وگوها ندارد. خبرگزاری فرانسه روز 19 آبان به نقل از یک دیپلمات فرانسوی در این باره نوشت: «برگزاری گفتوگوها در ترکیه به معنای مداخله این کشور نزدیک به ایران در بحث‌ها نیست. ترک‌ها تقاضای مشارکت در گفتوگوها را مطرح نکرده‌اند، آنها فقط می‌خواهند میزبان این
نشست باشند».
حمایت مجدد ترکیه از برنامه هسته‌ای ایران
هر چند کشورهای 1+5 بویژه آمریکا در تلاشند با حذف استانبول به عنوان گزینه‌ای برای ادامه مذاکرات با ایران، هزینه هم راستایی با جمهوری اسلامی را به اسلامگرایان ترک نشان دهند، با این حال روز گذشته نخست‌وزیر ترکیه ضمن حمایت مجدد از برنامه هسته‌ای صلح‌آمیز ایران تاکید کرد که شورای امنیت سازمان ملل بايد موضوع بمب اتم رژیم صهیونیستی را بررسی کند. رجب طیب اردوغان، در گفت‌وگو با شبکه
«فرانس 24» فرانسه در پاسخ به خبرنگار این شبکه درباره برنامه هسته‌ای ایران، گفت: با ساخت بمب اتم توسط ایران مخالفیم اما ناراحتی خود را از بمب اتم داشتن اسرائيل نیز اعلام کرده‌ایم. وی با بیان اینکه هیچ‌کس از تولید بمب اتم توسط ایران سخن نمی‌گوید، تصریح کرد: همه از احتمال تولید بمب اتم توسط ایران می‌گویند. آیا باید از احتمال صحبت کنیم یا از واقعیت، چرا هیچ کس از رژيم صهيونيستي که دارای بمب اتم است صحبتی نمی‌کند، چرا شورای امنیت سازمان ملل درباره اتمی بودن اسرائيل بحث نمی‌کند؟ نخست‌وزیر ترکیه با تاکید بر اینکه باید درباره برنامه اتمی ایران، عدالت را در سیاست رعایت کرد، پیرامون سپر دفاع موشکی که قرار است در ترکیه مستقر شود، اظهار داشت: اگر کشوری مورد هدف این موشک‌ها قرار گیرد امکان ندارد ترکیه وارد چنین پروژه‌ای شود.
اعلام آمادگی اروپا برای تأمین سوخت راکتور تهران و بوشهر
دیپلمات‌های اروپایی از ارائه طرحی به ایران خبر می‌دهند که بر اساس آن اروپا برای تولید سوخت نیروگاه بوشهر اعلام آمادگی می‌کند. روزنامه فایننشال‌تایمز روز گذشته خبر از تدوین طرحی جدید خطاب به ایران در گروه 1+5 داد که علاوه بر راکتور تهران، تامین سوخت راکتور بوشهر را هم در برمی‌گیرد. جیمز بلیتز در مقاله‌ای برای این روزنامه نوشت: «دیپلمات‌های انگلیسی و فرانسوی به فایننشال‌تایمز گفته‌اند که آنها ممکن است نه‌تنها آماده باشند سوخت در اختیار راکتور تحقیقاتی تهران قرار گیرد بلکه به نیروگاه بوشهر نیز سوخت داده شود». بلیتز ادامه داد: «در عین حال دیپلمات‌های انگلیسی تاکید می‌کنند که اجازه می‌دهند سوخت فقط یک بار برای نیروگاه بوشهر بازفراوری شود. این دیپلمات‌ها طرحی را در نظر ندارند که ایران برای ارسال منظم سوخت به نیروگاه بوشهر به طور نامحدود در تاسیسات نطنز اورانیوم با غنای پایین تولید کند. این اقدام این مشکل را در پی دارد که موجب شود تاسیسات غنی‌سازی اورانیوم در نطنز به شکل دائم فعالیت کنند». برخی کارشناسان در تهران عقیده دارند این پیشنهاد انحصار تامین سوخت راکتور بوشهر توسط روسیه را به چالش می‌کشد بنابراین باید دید روس‌ها به آن روی خوش نشان می‌دهند یا نه. در عین حال اگر این طرح ترفندی برای خارج کردن مقدار بیشتری از اورانیوم غنی شده ایران باشد شانسی برای موفقیت ندارد چرا که ایران فقط بیانیه تهران را مبنای مذاکرات درباره مبادله، آن هم نه در 1+5، بلکه در مذاکره با گروه وین می‌داند. از سوی دیگر به نظر می‌رسد این اقدام یک ترفند حیثیتی برای 1+5 است چراکه آنان معتقدند برگزاری نشست وین با حضور ترکیه و برزیل و با دستور کار تامین سوخت راکتور تهران آن هم بر مبنای بیانیه تهران، یک آبروریزی تمام‌عیار برای آنها به حساب می‌آید.