مرکز مطالعات خاوردور واشنگتن در مقالهای به بررسی بازگشت «بندر بنسلطان» به ریاض و تاثیر آن در جنگ قدرت در خاندان سعودی پرداخته است و از وی به عنوان بازیگر اصلی در عرصه سیاسی عربستان سعودی یاد کرده است.وی در این مقاله نوشته است: بیش از 20 سال شاهزاده بندر بنسلطان، مرد شماره یک ریاض در واشنگتن بود؛ وی از سال 1983 تا سال 2005، سفیر عربستان در آمریکا بود تا جایی که به دلیل روابط نزدیک با خانواده بوش «بندر بوش» نامیده شد. وی پس از ترک واشنگتن طی ماجرایی که بیشتر به یک سقوط سیاسی شباهت داشت به عربستان بازگشت.پس از آن از سال 2008، بندر از انظار پنهان شد و هنوز علت مفقود شدن وی طی آن دوره مشخص نیست، البته باید توجه داشت که تعداد دشمنان وی بویژه در داخل خاندان حاکم سعودی به علت ارتباطات قوی و فعالیت زیاد وی با همپیمان اصلی این کشور افزایش یافته بود.گفته میشود بندر در مقطعی که ناپدید شد، مغز متفکر فعالیتهای القاعده در عراق بوده و تأمین مالی گروههای سنی وابسته به القاعده در لبنان را با هدف تضعیف حزبالله برعهده داشته است.این در حالی است که شاهزاده بندر چندین سال است از بیماری رنج میبرد و به تازگی در بیمارستان «جان هاپکینز» واقع در «بالتیمور» تحت 2 عمل جراحی قرار گرفته است؛ رایجترین دلیل مطرح شده برای بازگشت وی، آن است که پس از گذراندن دوران نقاهت خود در مراکش جایی که پدرش شاهزاده سلطان به سر میبرد، به عربستان بازگشته است. این احتمال وجود دارد که شاهزاده بندر از درد ناحیه کمر رنج میبرد؛ از طرفی شرح حال ارائه شده از او طی سالهای اخیر از مشکل اعتیاد به الکل و افسردگی سخن میگوید. «دیوید بي. اوتاوای» نویسنده کتاب «فرستاده شاه» اظهار داشته که بندر از نوشیدن الکل سیر نمیشود و «ویلیام سمبسون» دوست پیشین او در کتاب «شاهزاده: داستان یکی از اسرارآمیزترین شاهزادگان» نیمه دهه 90 را «نخستین دوره افسردگی کامل» بندر میداند.بنا بر اطلاعات رسیده از نزدیکان خانواده سلطنتی، بازگشت بندر به مسائل داخلی خانواده سعودی و مساله اختلاف برانگیز ولیعهدی مربوط میشود. با وجود ترمیم ظاهری اوضاع عربستان، خانواده سلطنتی هماکنون درگیر تحولات ناشی از مساله جانشینی است. ملک عبدالله 87 ساله است در حالی که برادرش شاهزاده سلطان 86 سال دارد و این بدان معنی است که شاهزاده سلطان هنوز امکان جانشینی را دارد ولی عملا توان اداره مسائل مملکتی را ندارد. بعد از وی شاهزاده امیر نایف 77 ساله قرار دارد؛ نایف وزیر کشور عربستان است که به دلیل سخنانش مبنی بر نقش داشتن یهودیان در حوادث 11 سپتامبر، در غرب شهرت دارد.اما نگرانیها به سطح شاهزادگان ارشد رسیده و پوشیده نیست که عبدالله و 19 شاهزاده باقیمانده از فرزندان شاه عبدالعزیز، مؤسس عربستان جدید که در سال 1953 مرد، یا مسنتر شدهاند یا تجربه پیشبرد امور مملکتی در آینده را ندارند، لذا ناچارند جانشینی را به فرزندانشان یعنی نوههای عبدالعزیز منتقل کنند. در اینجا سؤال مهمی مطرح میشود: کدام شاخه خانواده سعودی از مبارزه برای جانشینی پیروز بیرون خواهد آمد؟
بنا بر گزارشهای رسیده از منابع وابسته به خاندان سلطنتی، این معامله ویژگیهايي دارد. سلسله حوادث واضح و روشن نیست اما ممکن است بزودی تغییراتی رخ دهد. اول اینکه شاهزاده «سلطان بن عبدالعزیز» از منصب دائم خود بهعنوان وزیر دفاع انصراف خواهد داد و به نفع فرزندش «خالد بنسلطان» برادر بندر، از این پست کنارهگیری میکند؛ خالد بنسلطان در حال حاضر، معاون وزیر دفاع است، وی پیش از این در سال 1991، فرمانده نیروهای عرب در جریان جنگ آزادسازی کویت بود. بندر توان بالایی دارد ولی سابقه نظامی وی که چند ماه پیش در جریان فرماندهی نیروهای نظامی در جنگ علیه حوثیها واقع در منطقه مرزی با یمن مرتکب برخی اشتباهات تاکتیکی شد، ضعیف است. با این وجود، اطرافیان شاهزاده سلطان اصرار دارند که خالد، جانشین پدر که تقریبا زمینگیر شده است، بشود.براساس گزارش مرکز مطالعات خاوردور تغییر دوم در آستانه بازنشستگی شاهزاده «سعود الفیصل» 69 ساله از پست وزارت خارجه رخ خواهد داد. وی به گرایشهای ناسونالیسم عربی خود شهرت دارد و بنا بر یک سند رسمی انگلیسی «فردی بسیار باهوش است اما نه تا اندازهای که خودش باور دارد». فیصل از بیماری «پارکینسون» و درد در ناحیه کمر رنج میبرد و در برخی تصاویر گویی در حالت احتضار به سر میبرد.از آنجا که منصب وزارت خارجه بنا بر یک سنت فئودالیستی، در خانواده فیصل باقی مانده، پست وزارت خارجه به برادر کوچکتر وی «ترکی الفیصل» 65 ساله، واگذار خواهد شد. به اعتقاد مرکز واشنگتن تغییر گارد و نیز منصب پادشاهی به طول خواهد انجامید و اعتقاد بر این است که امیر خالد 69 ساله، برادر سعود و ترکی فیصل پادشاه آینده عربستان خواهد شد. خالد فیصل، شاعر، نقاش ماهر و دوست شاهزاده چارلز، ولیعهد انگلستان است. وی پیش از فرمانداری مکه، فرماندار منطقه کوهستانی و بیثبات «عسیر» بود؛ مساله مهمتر از زاویه سیاسی، آن است که خالد مورد احترام جناحهای مختلف خانواده سلطنتی بوده و قدرت آن را دارد که با اراده و محکم، مملکت را به پیش برد.انتظار میرود، «نایف بن عبد العزیز» پس از فوت شاهزاده سلطان و حتی پیش از آن بهعنوان ولیعهد معرفی شود اما گفته میشود که وی هنوز از بیماری سرطان رنج میبرد که این مساله میتواند به معنای نرسیدن وی به منصب پادشاهی باشد؛ از طرفی برادر وی، شاهزاده سلمان 74 ساله که فرماندار ریاض است و به اعتقاد بسیاری از سفرای خارجی، کاندیداي برتر دستیابی به پادشاهی عربستان ،از بیماری قلبی رنج میبرد که این بیماری نیز وی را برای اداره حکومت ناتوان میسازد.در این میان هنوز نقشی که بندر آن را بازی خواهد کرد، معلوم نیست؛ وی به علت اینکه فرزند کنیزی در دربار پدرش بوده است، شاخصهای ضروری و لازم برای پادشاهی را ندارد ولی به دلیل ازدواج با یکی از دختران فیصل و روابط با واشنگتن، این امکان وجود دارد که متحدی مهم برای هر یک از پادشاهان آینده عربستان باشد. در میان انبوه شایعات و کنایهها، واقعیتی عینی وجود دارد که مورد توافق آگاهان است: بندر بار دیگر، به یک بازیگر اصلی در عرصه سیاسی عربستان سعودی تبدیل شده است.