فاطمه حاجي‌محمدعلي:
ازدواج مایه آرامش روح و روان انسان و ماحصل آن نزول برکات خداوند بر زندگی زوج‌های جوان است. در روایات نقل شده از معصومین(ع) نیز به عمل به این سنت رسول خدا(ص) تاکید شده و نتیجه ازدواج به موقع و آسان، کامل شدن ایمان جوانان، زیاد شدن روزی و قرارگرفتن در سایه حمایت خداوند نقل شده است.
با این وجود در جامعه اسلامی ایران شاهد افزایش سن ازدواج هستیم به طوری‌که طبق آخرین آمار اعلام شده از سوی سازمان ملی جوانان، میانگین سن ازدواج پسران به 33 سال و دختران به 28 سال رسیده است. این در حالی است که بیشتر روانشناسان و مشاوران خانواده معتقدند که افزایش سن ازدواج پیامدهای عدیده‌ای را به همراه دارد که نمونه‌هایی از آن افسردگی، وسواس زیاد در انتخاب همسر، افزایش اضطراب و نگرانی بویژه در دختران، از دست رفتن طراوت و زیبایی، ناامیدی و حالت بلاتکلیفی و احساس سربار بودن در خانواده است که در نهایت احتمال افزایش انحرافات را تشدید می‌کند. بر این اساس باید برای بررسی پیامدهای اجتماعی افزایش سن ازدواج به واکاوی علت‌های این مشکل پرداخت. سازمان ملی جوانان به‌عنوان مرکز تخصصی دولتی که در ارتباط با جوانان فعالیت می‌کند در این‌باره تحقیقات و پژوهش‌هایی را ارائه کرده است و دلایل فرهنگی و اجتماعی را در کنار طرز فکر خانواده‌ها به‌عنوان اولویت‌های اول و دوم در تعویق افتادن ازدواج جوان‌ها نام برده و مباحث اقتصادی همچون اشتغال و مسکن را در رتبه سوم موانع ازدواج بیان کرده است. جمعی از کارشناسان در گفت‌وگو با «وطن امروز» در این‌باره با تاکید بر آنکه مشکل اقتصادی و نداشتن شغل تاثیر بسزایی در تعویق و افزایش سن ازدواج دارد، تجمل‌گرایی و سخت‌گیری در قدم‌های اول زندگی جوانان را مانعی در این‌باره دانسته و راهکارهایی ارائه دادند.
دولت مشاغل را به شرط تأهل به جوانان اختصاص دهد
محمد‌جواد ابطحی، عضو کمیسیون فرهنگی خانه ملت در این باره با ارائه پیشنهادی به دولت برای حل مشکل اشتغال و مسکن جوانان اظهار کرد: می‌توان از یک میلیون شغل ایجاد شده از سوی دولت 500 هزار شغل را به آقایان و 500 هزار شغل را به خانم‌ها اختصاص داد و شرط اشتغال به کار آقایان را تاهل آنها قرار داد. نماینده خمینی‌شهر ادامه داد: اگر وزارت مسکن و شهرسازی، مسکن اجاره به شرط تملیک را با اجاره‌های پایین تنها به متاهلان اختصاص دهد این مشکل نیز حل می‌شود.
وی با بیان اینکه افزایش سن ازدواج پیامدهای ناگواری را برای جوانان و جامعه به دنبال خواهد داشت، گفت: کشش جوانان به سمت روابط نامشروع خیابانی و جنسی از پیامدهای این امر است که خانواده‌ها باید با آسان گرفتن ازدواج از در نظر گرفتن مهریه سنگین خودداری کنند زیرا اثبات شده که مهریه بالا نتوانسته مانعی برای طلاق باشد. وی معتقد است تجمل‌گرایی از موانع ازدواج جوانان است که صداو‌سیما، آموزش و پرورش و اهالی رسانه باید همه همت خود را مصروف نمایش دادن جلوه‌هایی از ازدواج‌های آسان با الگو قرار دادن ائمه اطهار (ع) کنند.
توقعات بی‌جای خانواده‌ها مانعی برای ازدواج
به اعتقاد جامعه‌شناسان یکی از علت‌های افزایش سن ازدواج سطح بالای انتظارات خانواده‌ها در مسائلی مانند جهیزیه، مهریه و مراسم عروسی است که باید با افزایش مراکزی که در ترویج ازدواج آسان مشارکت دارند این مانع رفع شود. در این باره یک کانون با این هدف به سرپرستی صالح گلشن شکل گرفته است که روزانه یکهزار ازدواج را با مبلغی حدود 300 هزار تومان برگزار می‌کند و قصد دارد این تعداد را به 30 هزار ازدواج در روز ارتقا دهد.
همچنین برگزاری ازدواج‌های دانشجویی نیز در این عرصه حائز اهمیت است که نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه‌ها نیز همه ساله به مناسبت‌های گوناگون پیش قدم بوده و مراسمی بدون تجملات برگزار می‌کند. در این زمینه غلامحسین مسعودی‌ریحان نائب‌رئیس دوم کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس با انتقاد از ساخت فیلم‌های تبلیغ کننده ازدواج‌های تجملاتی به
«وطن امروز» گفت: متاسفانه در حال حاضر هنرپیشه‌ها الگوی جوانان برای ادامه زندگی هستند به همین دلیل زندگی خود را مطابق شیوه زندگی آنها تنظیم می‌کنند در حالی که در گذشته پدر و مادر الگوی جوانان بودند بنابراین صدا و سیما و سینما باید با ساخت فیلم‌هایی با موضوع ازدواج آسان به جوانان آموزش دهد که زندگی حقیقی در فیلم‌ها منعکس نمی‌شود. وی با تاکید بر اینکه ازدواج جلوی بسیاری از انحرافات را می‌گیرد، تصریح کرد: وزارت آموزش و پرورش، علوم، تحقیقات و فناوری و همچنین صدا و سیما باید به دنبال آموزش جوانان و تبلیغات مثمر ثمر در امر ازدواج آسان باشد. نائب رئیس دوم کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس تاکید کرد: مراکز مشاوره خانواده نقش مهمی را در ارائه آموزش‌های لازم قبل و بعد از ازدواج به جوانان ایفا می‌کنند. البته باید توجه داشت که افزایش سن ازدواج دلیل فرهنگی نیز دارد.
ایجاد اشتغال کاهش سن ازدواج را به همراه دارد
علی رجب‌لو دکترای جامعه‌شناسی سیاسی از جمله کارشناسانی است که عدم اشتغال را از دلایل اصلی در تعویق ازدواج می‌داند با این وجود معتقد است که کاهش سن ازدواج تنها از طریق تقویت مناسبات خانواده و فرهنگ‌سازی صورت می‌گیرد. وی با برشمردن خصیصه‌های جوامع سنتی، درحال گذار و مدرن در امر ازدواج می‌گوید: جامعه سنتی اهمیت فوق‌العاده‌ای را برای آداب و رسوم، عرف و معیارهای محیط سنتی قائل است و به همین دلیل شکل‌پذیری خانواده امری مهم در تعاملات اجتماعی است. وی ادامه می‌دهد: در جوامع سنتی سن ازدواج مترادف با سن بلوغ است به‌عنوان مثال در روستا به نمایندگی از یک جامعه سنتی سن اشتغال پایین و مشاغل غیر‌تخصصی هستند به همین دلیل یک مرد از 10 سالگی مشغول به کار شده و تا 15 سالگی همه شیوه‌های کشاورزی را آموزش می‌بیند و در این سن بلوغ اجتماعی زودتر از بلوغ جنسی‌اش متبلور شده و
آماده ازدواج می‌شود البته حمایت خانواده از وی را نیز نباید نادیده گرفت. رجب‌لو ثمره ازدواج در جوامع پیشرفته را کاملا در تضاد با جوامع سنتی قلمداد کرده و یادآور می‌شود که در کشورهایی مانند آمریکا، انگلستان، فرانسه و کانادا ازدواج تنها ایجاد یک تعهد در سنین بالا برای بچه‌دار شدن است و موجب محدودیت آزادی‌های فردی می‌شود. وی ایران را در دسته کشورهای در حال گذار خوانده و معتقد است: در ایران نه معیارهای سنتی پذیرفته شده و نه ویژگی‌های کشورهای مدرن و آزادی در حد قیودات اجتماعی وجود دارد.
وی با اشاره به جامعه کنونی می‌گوید: یک جوان تا زمان تثبیت موقعیت شغلی حدودا 28، 29 ساله می‌شود بنابراین ازدواج به تاخیر می‌افتد.
بسیج دولت برای ترغیب جوانان به ازدواج
با وجود این دلایل و اظهارات اما دولت در هفته‌ای که گذشت و با نام هفته ازدواج نامگذاری شده بود خبرهای خوشی را برای جوانان دم‌بخت اعلام کرد که نتیجه اقدامات سازمان ملی جوانان، وزارت کشور و دستگاه‌های مرتبط با جوانان بود. افزایش وام ازدواج به 5 میلیون تومان از 2 ماه آینده، ایجاد نمایشگاه‌های عرضه جهیزیه ارزان‌قیمت، ارائه هدیه به زوج‌هایی که با مهریه 14 سکه در سایت 14 سکه‌ای‌ها ثبت‌نام کردند، ارائه وام به فرزندان بازنشستگان فرهنگی و راه‌اندازی شبکه‌های سامان ازدواج از سوی وزارت کشور در همه استان‌ها از جمله این اخبار بود. در پایان باید به این نکته توجه داشت که ازدواج آسان و آگاهانه و به‌هنگام باید در دستور کار همیشگی مسؤولان مربوطه بوده و اقدامات مستمر را طلب می‌کند. ایجاد بستر اشتغال و فرهنگ‌سازی در میان خانواده‌ها با محوریت ازدواج آسان می‌تواند در کاهش سن ازدواج بسیار موثر بوده و از آسیب‌ها و فساد‌های اجتماعی جلوگیری کند. بنابراین عزمی ملی می‌طلبد تا علاوه بر تمهیدات دولت و مسؤولان امر، خانواده‌ها با کاهش سطح انتظارات خود و الگو گرفتن از ائمه معصومین(ع) جوانان خود را در آغاز زندگی مشترک یاری کنند.