«اسویآر» یا به عبارت صحیحتر سازمان اطلاعات خارجی روسیه فدرال که جایگزین «کگب» شوروی شده است ماههای پر فراز و نشیبی را پشت سر گذاشته و اکنون آینده نا معلومی را در مقابل خود میبیند. دستگیری جاسوسانی که در فیسبوک فعال بودند و حتی زبان روسی را خوب صحبت نمیکردند در کنار جاسوسان روسی که انگلیسی را با لهجه روسی میدانستند این سوال را پیش میآورد که آیا روسیه امروز همانطور که در تولید با چالش روبهرو است در بخشهای مهم اطلاعاتی نیز با سیاه چاله مواجه است؟ روسیه کشوری با همه استانداردهای شرقی که رسانهها بهعنوان شریان حیاتی آگاهیهای عمومی از سوی دولت کنترل میشوند و دولت صاحب اصلی رسانهها است به صورت باور ناپذیری درباره «اسویآر» بحث میکند. «اسویآر» همانند «امای6» در حاشیه زندگی روزمره مردم قرار دارد ولی اکنون همه درباره آن صحبت میکنند، جاسوسانش را میشناسند و حتی درباره روابط خانوادگی آنها در محافل دوستانه گفتوگو میکنند.مناسبات میان رسانهها و «اسویآر» شرایط وخیمی را تجربه میکند. رسانهها به صورت آشکارا از سازمان اطلاعات خارجی شکایت میکنند و این در حالی است که بحران سیاسی ناشی از کشف شدن برنامه جاسوسی روسیه در ایالات متحده مانند یک نمایش کمدی با جابهجایی جاسوسان واقعی و مدلهای شبیهسازی شده آنها به پایان رسید. جاسوسی آمریکا در اسکاندیناوی از سوی رسانهها بیاهمیت جلو داده شد اما عکسهای «آنا» در همه رسانههاي غربی و شرقی به نمایش درآمد. به همین جهت میتوان تحولات ماههای میانی سال 2010 را «موج آنا» نام نهاد. موج آنا منجر به تحولاتی در ساختار امنیتی روسیه شد. جاسوسان باتجربه از کار بر کنار شدند و ماموران اطلاعاتی تازهای در تسویه حساب ساختمان خیابان لوبیانکا مسکو به طبقات فوقانی راه یافتند. سازمان امنیت فدرال آمریکا 10 جاسوس روس را دستگیر کرد. این خبری بود که در ژوئن گذشته بسیاری از روزنامههای صبح ایالات متحده همانند روزهای جنگ سرد مردم آمریکا را شوکه کردند. «روسها هنوز هستند!» مقامات امنیتی «کگب» سابق «تحول» را به لگد مال شدن اعتبار سازمان جاسوسی یک قدرت جهانی تشبیه کردند و نیروهای حاضر در مرکز تصمیمگیری، فدراسیون روسیه را مورد انتقاد قرار دادند.10 جاسوس روس در مقابل 4 جاسوس آمریکایی در وین جابهجا شدند که این اعتبار سازمان روسی را با مخاطره مواجه کرد. بازی سرزنش آغاز شده است. شاید سناریو آمریکایی برای بیاعتبار کردن رقیب روسش در این نمایشنامه را بر روی پرده برده باشد. جاسوسان آماتور و دستگیری آنها لرزهای را در خیابان لوبیانکاي مسکو ایجاد کرد که بسیاری از افسران ارشد «اسویآر» را خانهنشین کرد. در میان همه افرادی که از ایالات متحده خارج شدند اخراج مول، داستان متفاوتی بود. مول و خانوادهاش از آمریکا اخراج شدند در شرایطی که کسی در ساختمان سنگی خیابان لوبیانکا نمیدانست «مول» کجاست!
مول جاسوس آماتور دیگری بود که اطلاعات سطح پایینی را منتقل میکرد. ژوئن گذشته ریانووستی در گزارشی نوشت: چیزی در سازمان جاسوسی روسیه فاسد شده است. تفسیر نووستی در تحولات «اسویآر» به نظر کمی بیرحمانه ميآید اما یکی از معدود سازمانهایی که بعد از پایان شوروی دستخوش تغییر نشد، سازمان جاسوسی بود که بعد از گذشت بیش از 20 سال از فروپاشی اتحاديه شوراها این سازمان نیز خانهتکانی کرد. درگیری با سازمان اطلاعات خارجی و تغییرات در این اداره را میتوان به چاقوی 2سر تشبیه کرد. افرادی از سوی دولت کنار گذاشته میشوند که در یکی از بخشهای حساس دولتی کار میکردند. این افراد را نمیتوان به یک پزشک یا کارمند بانک یا بازیگر تئاتر تبدیل کرد آنها در کانون اطلاعات حساس قرار داشتهاند و دولت با چالشی جدی برای مدیریت این افراد روبهرو است.
گروههای لیبرال روسیه از تریبون خود «روزنامه نوایا گازیتا» در روزهای حساس ماه ژوئن نوشتند: جاسوسان روسی به دنبال معنای اصلی«واجب» خود را فدا کردند. آیا این افراد باید وجود داشته باشند؟ زمانیکه دیگر بلوکبندیهای دوقطبی در جهان وجود ندارد؟ هزینه حفظ سازمان جاسوسی در کشوری که به سوی نظام سرمایهداری در حال پیشروی است بیش از استفاده از آن است. به همین جهت وجود چنین بخشهایی در کشوری که به سوی اقتصاد باز و غیردولتی پیش میرود برای رشد جامعه یک سد مقاوم محسوب میشود. این جملات جرقههایی را مبنی بر ضربه از دورن به «اسویآر» ایجاد میکند. برخی جریانهای مخالف پوتینیسم تلاشهایی را در جهت پایان دیوان سالاری اطلاعاتی در روسیه آغاز کردهاند که دستگیری 10 جاسوس در آمریکا پردهای از یک نمایش
طولانی بود.