بسکتبال در قلمروي فوتبال

«نمی‌خواهم زیاد درباره آینده‌مان در اوج رقابت‌های اروپایی صحبت کنم.» این را سرمربی هلندی اف.سی هالیوود می‌گوید، البته چند هفته پیش که بایرن در وضعیتی واقعا بحرانی به سر می‌برد و بعد فان‌گال از زمین چمن فوتبال بیرون زد تا شاید حواس ما را پرت کرده باشد: «اگر قرار باشد جلوی کرایلزهایم مرلینز هم ببازیم که کارمان تمام است». البته «مرلینز» یک تیم بسکتبال است. آنها در لیگی که عنوان پرطمطراق «پروA» یا «حرفه‌ای‌ آ» را یدک می‌کشد و در حقیقت بوندسلیگای 2 بسکتبال ژرمن‌هاست شهری را بینابین نورنبرگ و اشتوتگارت نمایندگی می‌کنند. این همان جایی است که تیم بسکتبال مردان بایرن مونیخ هم چند وقتی است در آن شرکت دارد. چون از وقتی اولی‌هوینس از مدیریت تجاری تیم فوتبال حرفه‌ای باواریایی‌ها پاپس گذاشت تا نقش پدرخوانده باشگاه را بازی کند، یک پروژه جاه‌طلبانه را مدنظر قرار داده است؛ تبدیل بسکتبال بایرن به یک قدرت اروپایی! اگر کمی با تاریخچه بایرن آشنا باشید یک قید دوباره را هم به جمله بالا می‌افزایید چون بخش بسکتبال بایرن که در 1946 به راه افتاده بود در گذشته تیم‌های بزرگی را معرفی کرده و در 1954 و 1955 بایرن حتی لیگ ژرمن‌ها را در 2 سال پیاپی برده بود. هوینس که زمانی در اولم در بسکتبال آموزشگاهی شرکت داشت کاملا استعدادش را داشت، اگرچه برادرش دیتر در راس باشگاه هرتابرلین شاید بهتر و قطعا مشتاق‌تر از او بسکتبال می‌کرد حالا برادر کوچک‌تر می‌خواهد دوران طلایی بسکتبال بایرن را زنده کند. برای این چشم‌انداز، بایرن نه‌تنها یک مربی مشهور، درک باورمن را استخدام کرده بلکه یک گروه کامل از ستاره‌ها شامل «اشتفن هامان» کاپیتان تیم ملی بسکتبال آلمان را هم گرد آورده است. اینکه او و بازیکنانی در حد و اندازه‌های او تصمیم می‌گیرند به یک تیم دسته دومی بپیوندند گویای آن است که آنها حقیقتا باور دارند بایرن در بسکتبال همان چیزی می‌شود که در فوتبال هست و چه بسا آنچه بارسا و رئال در خود بسکتبال هستند. بله، این 2 باشگاه بهترین تیم‌های بسکتبال اسپانیا و چه بسا اروپا را دارند و 44 عنوان قهرمانی داخلی بین این دو تقسیم شده است. هواداران خارجی، بویژه در انگلستان و ایالات متحده، اغلب شگفت‌زده می‌شوند وقتی در می‌یابند که باشگاه‌هایی که به خاطر فوتبالشان شهرت یافته‌اند در ورزش‌های دیگر هم سهمی دارند اما برای ژرمن‌ها هیچ چیز نمی‌توانست طبیعی‌تر از این باشد. در واقع باشگاه‌هایی که فقط به فوتبال بپردازند در اینجا غیرمعمول‌تر هستند. چون سامانه ورزشی ما بر پایه باشگاه‌های غیرانتفاعی، مردمی و چندرشته‌ای بوده و خواهد بود که ایجاد شده‌اند تا به جوامع محلی‌شان خدمات بدهند، از بچه‌های کوچک که می‌خواهند ادای بازی کردن را در بیاورند تا بی‌خانمان‌هایی که می‌خواهند به زندگی بازگردند. در حقیقت بسیاری از تیم‌های فوتبال مشهور امروز زمانی موجودیت پیدا کردند که چند مرد جوان خجالتی از هیات مدیره یک باشگاه بزرگ چند رشته‌ای تقاضا کردند دسته‌ای جدید برای آن دسته از اعضا تاسیس کنند که دوست داشتند لگدی به توپ بزنند. این همچنین به شما می‌گوید که چرا سال‌های تاسیسی نظیر 1846 (اولم)، 1848 (بوخوم) یا 1860 (مونیخ) را در کنار نام باشگاه‌های آلمانی می‌بینیم، سال‌هایی که از نظر ما فوتبال هنوز ابتدایی بود. چندان نادر نبوده که بازیکنان فوتبال یک باشگاه که ممکن بوده مشهور و گران هم باشند، توفیقشان در مقایسه با رشته‌های دیگر باشگاه به اندازه یک شمع هم نباشد. این واقعیت که بازیکنان بسکتبال بایرن در میانه دهه 50 دوگانه قهرمانی آلمان را یدک می‌کشیده‌اند معنایی جز این ندارد که تا سال 1969 رکوردی بهتر از تیم فوتبال باشگاه داشته‌اند. اگر بخواهیم کماکان به موضوع بسکتبال ادامه دهیم به سرعت به یک نام آشنای دیگر در فهرست فاتحان آلمان برمی‌خوریم. حتی می‌توانیم بگوییم به باشگاهی می‌رسیم که بایرن مونیخ باید آرزو داشته باشد به آن برسد، البته در بسکتبال؛ یعنی بایر‌لورکوزن. تیمی که نبرد فوتبال این هفته‌اش با بایرن خیلی نگاه‌ها را به خود جلب کرد ولی شاید کمتر کسی خارج از آلمان بداند که برای 3‌دهه و اندی که فوتبالیست‌های بایرن زمین‌های چمن را قبضه کرده بودند، این بسکتبالیست‌های لورکوزن بودند که بر بسکتبال ژرمن‌ها حکم می‌راندند و 14 عنوان لیگ را در فاصله 1970 تا 1986 بردند. در ابتدا با نام توس 04 لورکوزن و بعد با نشان تی‌اس‌فاو 04 لورکوزن. در واقع می‌توانیم در این باره بحث کنیم که تا قبل از انفجار فوتبال در اواسط دهه 90 که ورزش‌های دیگر آلمان را تحت‌الشعاع قرار داد، تی‌اس‌فاو 04 بایرلورکوزن پرافتخار‌ترین تیم ورزشی کشور بود اما بعد دورانی رسید که هیچ حجمی از افتخارات بسکتبال در آلمان حتی با اسم و رسم یک تیم وسط جدولی بوندسلیگا هم قابل مقایسه نبود. بیش از 10 هزار عضو در یک دوجین رشته ورزشی در بایر 04 لورکوزن مشغول هستند و قهرمانان بسیار موفقی هم در میانشان به چشم می‌خورد. در کنار بسکتبال، بایر در بوکس مردان و هندبال بانوان هم طی دهه 80 حکومت می‌کرد و در رشته‌های والیبال و شمشیربازی نیز قهرمانی‌هایی داشته است. بخش دو‌ و میدانی باشگاه نیز قهرمانان سرشناسی معرفی کرده که برای نام بردن از آنها کلی فضای خالی نیاز داریم. اما سرشناس‌ترین‌هایشان 3 صاحب طلای المپیک هستند با نام‌های اولریک مایفارث، دیتر باومن و هلکه هنکل. اما حتی بایر هم در میان باشگاه‌های حاضر در بوندسلیگای یک فوتبال، رکورد‌دار تعداد رشته‌های ورزشی نیست. این افتخار به فاو‌‌اف‌ال وولفسبورگ تعلق دارد. این باشگاه برای اعضایش 29 رشته ورزشی فراهم کرده است؛ از کشتی فرنگی تا هنر رزمی چینی، ووشو. گاهی این فعالیت‌های ورزشی جانبی شگفت‌انگیز هستند. اف‌سی‌سن‌پائولی که به‌خطار فوتبالش مشهور است یک دسته مربوط به ورزش‌هاي رزمي دارد. هامبورگ هم کریکت، دارت، راگبی و گلف دارد. شاید اینها خیلی آنگلوفیل (انگلیسی‌پسند) به نظر برسند ولی بشنوید از باشگاه گرویتر فورث که کاملا آلمانی عمل می‌کند و دسته‌ای برای آواز تشکیل داده است. بله، خواندن. البته مطمئن نیستم که آنها در چیزی مثل لیگ رقابت کنند. بعضی مصیبت‌ها در یک باشگاه هم می‌توانند فرصت خوبی باشند. وقتی مهمت شول در 2007 فوتبالش را خاتمه داد به رشته‌های ورزشی دیگر باشگاه بایرن مونیخ ناخنک زد و عضو تیم بولینگ 9 هدفی بایرن شد. اتفاقا در نوجوانی، شول یک بولینگ‌باز مستعد بود. تیم بولینگ دوران نوجوانی‌اش با نام کارلسروهه وقتی او فقط 14 ساله بود قهرمان جوانان آلمان شده بود. در فوتبال بوندسلیگا، باشگاهی که در کم‌ترین رشته‌های ورزشی شرکت دارد، به طرز عجیبی اس‌سی‌ فرایبورگ است. به این خاطر می‌گویم عجیب که عنوان اس‌سی در ابتدای نام فرایبورگ مخفف «باشگاه ورزشی» است. اما آنها فقط تیم‌های تنیس و فوتبال دارند، در حالی‌که کایزر سلاترن که خودش را «باشگاه فوتبال» می‌نامد در هاکی چمن، تنیس روی میز و سه‌گانه هم شرکت دارد. در این میان حقیقتی وجود دارد، پیوندهای میان دستجات ورزشی دیگر باشگاه‌ها با تیم‌های فوتبال‌شان که عموما شما نتایجشان را در رسانه‌ها دنبال می‌کنید از اکتبر 1998 رو به ضعف نهاد، چون در آن هنگام بود که فدراسیون فوتبال آلمان تصمیم گرفت به باشگاه‌ها مجوز تبدیل تیم‌های فوتبال حرفه‌ای‌شان به کمپانی‌های با مسؤولیت محدود را بدهد. اگرچه از این پس این کمپانی‌ها کماکان در مالکیت باشگاه مادر باقی‌مانده‌اند (طبق قانونی به نام «1+5») و هنوز بازیکنان فوتبال بوندسلیگایی بایرن‌مونیخ و بولینگ‌بازان دسته چهارمی‌شان بخشی از یک باشگاه هستند. اما اگر به دنبال باشگاهی باشید که فقط اختصاص به فوتبال داشته باشد باید در شرق آلمان و در میان بازماندگان آلمان شرقی به دنبال آن بگردید یعنی انرگی‌کوتبوس و یونیون‌برلین که در حال حاضر در بوندسلیگای 2 حضور دارند. دلیلش هم این است که در سال 1966 حکومت دموکرات مردمی آلمان یا همان دولت کمونیستی آلمان شرقی دست به اصلاح ساختار فوتبالش زد و برای رقابتی‌تر کردن لیگ بعضی باشگاه‌ها را فقط به فوتبال اختصاص داد. البته در بوندسلیگای 2 و پایین‌‌تر باشگاه‌های دیگری هم داریم که نه از شرق و از غرب آمده باشند و فقط به فوتبال مشغول باشند. «رات وایس اوبرهاوزن»، «اس‌سی پادربورن» و «اف‌سی اینگلو اشتات» نمونه‌های تک‌رشته‌ای غربی هستند. درباره اینگو اشتات که دلیلش کاملا روشن است چون این باشگاه تقریبا تازه وارد است و تازه در سال 2004 از پیوستن 2 تیم فوتبال 2 باشگاه چند رشته‌ای سابق به وجود آمده است. درباره فرهنگ فوتبالی تک‌بعدی باشگاه پادربورن هم دلایل مشابه وجود دارد چون این باشگاه هم محصول همبستگی چند باشگاه قدیمی‌تر است. اما در حالی که رات‌وایس اوبرهاوزن سابقا یک باشگاه چند رشته‌ای به حساب می‌آمد و تیم هندبالش هم در دسته دوم حضور داشت به خاطر بحران افشای اختلاس در اوایل دهه 1970 «آر.دابلیو.او» هم از نظر اقتصادی و هم به لحاظ وجهه اجتماعی و ورزشی از هم پاشید و همین که حالا موجودیت دارد غنیمت است حتی اگر فقط تیم فوتبال داشته باشد. البته نباید درباره مبتلا شدن بسکتبال بایرن به چنین سرنوشتی ترسید چون نه‌تنها اولی‌هوینس پشت آن است بلکه در جلسه اعضای بایرن در ابتدای تابستان گذشته هم اکثریت رای به سرمایه‌گذاری برای افتخارآفرینی مونیخ در بسکتبال دادند. البته این تیم راه سختی در پیش دارد و آخرین بازی‌اش را به ورزبورگ باخته و حالا برای رویارویی با همان تیمی آماده می‌شود که فان‌گال از آن بیم داشت: کرایلزهایم.