گروه اجتماعي:
آلودگی هوا روز گذشته نیز گریبانگیر اهالی تهران شد تا نتوانند نخستین روز کاری خود پس از 3 روز تعطیلی را با دیدن آسمانی آبی و استنشاق هوایی پاک شروع کنند. هر چند تعطیلات پایان هفته به گفته کارشناسان هواشناسی بر کاهش آلودگی تاثیر گذاشت اما پایداری هوا موجب شد تا پیش‌بینی اینکه وضع هشدار تا پایان این هفته نیز ادامه یابد، تایید شود. با این وجود روز شنبه که با تمهیداتی از سوی کمیته اضطرار هوای پاک برای تعطیلی برخی کارخانجات صنعتی و افزایش محدوده طرح ترافیکی همراه بود، هوا همچنان در وضع هشدار باقی‌ماند و گاهی نیز پا به وضع اضطرار گذاشت. یوسف رشیدی مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوا، وضع آلودگی در ایستگاه آزادی را در مرز اضطرار اعلام کرد و گفت: در کل همچنان در وضع هشدار هستیم اما در ایستگاه آزادی مونوکسیدکربن 200 است و در مرز اضطرار هستیم. وی میزان مونوکسیدکربن در ایستگاه استانداری را 182 عنوان کرد و گفت هنوز به مرز اضطرار نرسیده است. مدیر عامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران از فراهم شدن امکان دسترسی شهروندان به نقشه آلودگی هوا از طریق اینترنت خبر داد و افزود: شهروندان می‌توانند با مراجعه به سایت http://mobile. tehran. ir و ورود به بخش نیازمندی‌های روز، از آخرین وضع آلودگی هوا مطلع شوند. این اظهارات در حالی دیروز منتشر شد که یکی از اعضای هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران به فارس گفت: وضع آلودگی هوا در تهران مناسب نیست و در وضع بحرانی قرار دارد و مسؤولان باید وضع هوا را بدون تعارف به مردم بگویند. احمد عامری تصریح کرد: متاسفانه 70درصد آلودگی هوا به دلیل وسایل نقلیه موتوری است و بقیه آنها به کارخانه‌ها و خانه‌ها برمی‌گردد. در حال حاضر غلظت آلاینده‌های هوا بسیار بالا رفته و مانند این می‌ماند که 5 دستگاه کامیون در یک فضای بسته شروع به گاز دادن، کنند. اما ساعتی نگذشت که رشیدی در گفتوگویی همه شاخص‌های اعلام شده را کاملا واقعی توصیف کرد و با تاکید بر ادامه وضع هشدار یادآور شد روز یکشنبه وضع هوا یک مقدار بهتر می‌شود زیرا وزش باد را خواهیم داشت و ناپایداری کمتر می‌شود.
نتایج جلسه کمیته اضطرار
طبق برنامه، دیروز ساعت 15 کمیته اضطرار کاهش آلودگی هوای تهران به ریاست محمد‌رضا محمودی، معاون عمرانی استاندار تشکیل شد و دستگاه‌های ذی‌ربط به ارائه عملکرد خود در وضعیت «هشدار» در روز شنبه پرداختند. معاون عمرانی استاندار تهران با بیان اینکه برای اجرای برخی مصوبات این کمیته نیاز به تایید وزارت کشور است، گفت: برای اجرایی شدن این مصوبات با وزیر کشور مکاتبه‌ای انجام خواهیم داد و در صورت موافقت وزیر کشور تمهیدات اجرایی می‌شود. بر اساس تصمیم این کمیته؛ تمام ادارات و سازمان‌های دولتی تا آخر هفته یک ساعت زودتر تعطیل می‌شوند؛ همچنین تمام مدیران ملزم هستند تا تسهیلات لازم را برای زودتر تعطیل شدن کارمندانشان فراهم کنند. بر اساس تصمیم کمیته اضطرار کاهش آلودگی هوای تهران، طرح زوج و فرد قرار است با جدیت بیشتری پیگیری شود و علاوه بر محدودیت طرح ترافیک، در تمام شهر تهران طرح زوج و فرد اعمال شود؛ به استثنای سرویس مدارسی که دارای برچسب سرویس هستند. همچنین در جلسه کمیته اضطرار آلودگی هوای پایتخت تصمیم‌گیری شد که مدارس شهر تهران امروز دایر باشد، لذا هیچ برنامه‌ای برای تعطیلی مدارس شهر تهران اعلام نشد. در این کمیته مصوب شد تا مدیران دستگاهها با مرخصی کارمندانی که دارای بیماری تنفسی هستند، موافقت کنند. تمام مراکز آموزشی نیز مکلف شدند تمام فعالیت‌های ورزشی را در مراکز باز لغو کنند.
اعلام آمار مرگ و میر در تهران
یکی از عواقب و عوارض آلودگی هوا در هر نقطه‌ای از کشور بیماری‌ها و در مواردی نیز مرگ و میرهایی است که رخ خواهد داد. کاظم ندافی، مدیر کل بهداشت محیط و کار وزارت بهداشت در این باره گفت: آلودگی هوا سال گذشته جان 3500 تا 4 هزار نفر را گرفته است. وی با بیان اینکه وزارت بهداشت هر سال مطالعات دقیقی را درباره اثرات آلودگی هوا بر سلامت مردم انجام می‌دهد، اظهار کرد: این مطالعه سال گذشته نیز انجام شد و نشان داد که بین 3500 تا 4 هزار نفر به علت عوارض ناشی از آلودگی‌ها فوت کردند. وی ادامه داد: بیشتر افرادی که بر اثر آلودگی هوا جان خود را از دست دادند به بیماری‌های قلبی، عروقی و تنفسی مثل آسم مبتلا بودند یا افراد سالخورده بودند. مدیر کل بهداشت محیط و کار وزارت بهداشت گفت: این مطالعه فقط بر اساس آلودگی ذرات معلق (pm10) و گاز مونوکسیدکربن است. همچنین سعید پورحسینی عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران آلودگی هوا را تشدید‌کننده علائم قلبی و بروز سکته در بیماران قلبی بیان کرد و به بیماران توصیه کرد در شرایطی که آلودگی هوا در شرایط اضطرار قرار دارد از خانه خارج نشوند. کاوه کیوانی عضو هیات مدیره انجمن گوش، گلو و بینی ایران نیز شست‌وشوی بینی و مصرف زیاد مایعات را در کاهش اثرات آلودگی هوا بر روی دستگاه تنفسی و حلق موثر دانسته و گفت: افرادی که مشکلات بینی، سینوس و گوش دارند باید توجه داشته باشند که در این هوا بیماری‌شان تشدید می‌شود.
تعطیلی چاره ساز نیست
همانطور که کاظم ندافی تعطیلی‌ها را چاره کاهش آلودگی‌ها ندانست، اشرفی‌پور مدیر کل اداره محیط‌زیست استان تهران نیز در گفتوگویی با بیان اینکه روند پایداری هوا را خواهیم داشت، راه چاره را تعطیلی ندانست. وی با اشاره به مصوبات کمیته اضطرار کاهش آلودگی هوا در روز گذشته، اظهار کرد: اگر به جای تعطیلی بهدنبال اجرای اقدامات کارشناسی و صحیح باشیم نیازی به تعطیل کردن نیست. مدیرکل اداره حفاظت محیط‌زیست استان تهران به بندهای مصوبه کمیته اضطرار اشاره کرد و افزود: اگرچه این تمهیدات کوتاه‌مدت است اما تاثیر خوبی می‌تواند داشته باشد اما مسؤولان نیز باید بهدنبال اصلاح زیرساخت‌ها در درازمدت باشند.
اقدامات دستگاهها برای کاهش آلودگی
راهنمایی و رانندگی و شهرداری تهران را می‌توان از نخستین دستگاه‌هایی دانست که به علت سرو‌کار داشتن با خودروها وظایفی را به گردن گرفته بودند. پلیس راهور دیروز و امروز تا اطلاع ثانوی از ورود خوردروهای بدون طرح ترافیک به محدوده زوج و فرد جلوگیری می‌کند. همچنین شهرداری تهران با شبانه‌روزی کردن مراکز معاینه فنی برای خودروها خدماتی را در نظر گرفت. با این وجود دستگاه‌های دولتی وظیفه سنگین‌تری را بر اساس برنامه جامع کاهش آلودگی هوا برگردن دارند به طوری که سازمان حمایت از محیط‌زیست باید پیگیر اجرای این برنامه از دستگاه‌های متولی باشد. به طور مثال خارج کردن خودروهای فرسوده با وجود اقداماتی که انجام شده موفقیتی در پی نداشته، همچنین توسعه شبکه حمل و نقل عمومی مانند مترو و اتوبوسرانی نیز در حد انتظار نبوده است.
وظیفه مردم چیست؟
با همه این اوصاف اما نقش مردم در کاهش آلودگی را نمی‌توان نادیده گرفت. سیدشریف حسینی عضو فراکسیون مدیریت شهری مجلس معتقد است: مشکل آلودگی هوا فقط به دست مردم حل خواهد شد. وی می‌گوید: آلودگی هوای تهران نخستین‌بار نیست که اتفاق می‌افتد و آخرین بار هم نخواهد بود اما برای خارج شدن از این وضع و رسیدن به شرایطی که مردم بتوانند به‌راحتی کار و فعالیت کنند باید راهکارهای جدیدی اتخاذ شود. وی افزود: متاسفانه بسیاری از مردم و حتی مسؤولان برای کوچک‌ترین کارهای خود از وسیله شخصی استفاده می‌کنند؛ متاسفانه این امر به مرور زمان باعث ایجاد چنین شرایطی در تهران شده است بنابراین فکر می‌کنم رسیدن به چنین وضعیتی به دست خودمان بوده است. وی خاطرنشان کرد: به عقیده بنده فرهنگ‌سازی در این زمینه احساس می‌شود هر چند که زمانبر است اما باید به صورت مقطعی قوانین و بخشنامه‌هایی را در نظر گرفت و از رسانه ملی نیز درخواست کرد تا شرایط را به صورت جزئی برای مردم تشریح و اعلام کند. عضو فراکسیون مدیریت شهری مجلس گفت: حدود 85 درصد خودروهایی که در سطح شهر تردد دارند خودروی تک‌سرنشین هستند. در پایان نتیجه‌ای که می‌توان درباره آلودگی هوا گرفت این است که وضعیتی مشابه در سال‌های پیش وجود داشته است اما مسؤولان مربوطه هیچگاه راهکار عملی برای کاهش آلاینده‌ها ارائه نکردند و با گذشت زمان آلودگی هوا که در صدر اخبار قرار گرفته بود به فراموشی سپرده شده است. تردد بی‌محابای خوردروهای شخصی بویژه از نوع فرسوده آن در شهر و عدم فرهنگ‌سازی برای استفاده از ناوگان حمل و نقل عمومی در کنار خارج نشدن کارخانجات و صنایع آلوده‌کننده از حومه تهران را می‌توان از جمله مهم‌ترین دلایل افزایش آلودگی هوای پایتخت دانست که در فصل سرما با وارونگی دما همراهی کرده و نفس اهالی این دیار را به‌شماره می‌اندازد. اما هنوز این جمله‌ها شعارگونه تکرار می‌شود و نتیجه‌ای مثبت از اقدامی در این زمینه مشاهده نشده است. هر روز با شماره‌گذاری خوردروهای جدیدی به سطح شهر راه پیدا می‌کنند که در ازای آنها خودرویی از رده خارج نمی‌شود و هر روز برخی شهروندان خودروی شخصی خود را به جای استفاده از وسایط حمل و نقل عمومی برای کوچک‌ترین کار روشن کرده و در سطح شهر تردد می‌کنند که اینها همگی ناشی از کم‌کاری دستگاه‌های متولی در امر خدمات‌رسانی حمل و نقل عمومی و رسانه‌ای در جهت فرهنگ‌سازی است.