بخش آفرینشهای ادبی حوزه هنری چقدر ظرفیت دارد و آیا تا امروز از تمام ظرفیتهای آن استفاده شده است؟
من هنوز چند هفته نشده که آمدهام. فعلا در حال کشف این ظرفیتها هستم. رایزنیهای من به دلیل کشف همین ظرفیتهاست؛ چه با دوستانی که اینجا کار میکنند و چه با آنهایی که اینجا نیستند ولی از این مجموعه شناخت دارند.
سیاست شما درباره با چاپ کتابهای رمان و داستان چگونه است؟
من قبل از اینکه این مسؤولیت را بپذیرم، نزدیک به 10 سال مسؤول مدیریت کارگاه قصه و رمان بودهام و در واقع در همان جا رمانها تایید، تصویب و چاپ میشود. بنابرین ما همان سیاستهای قبل را ادامه خواهیم داد اما از زمانی که وارد این مرکز شدهام نویسنده و شاعران زیادی را دعوت کردهام و با تکتک آنها حرف زدهام که علت جدایی آنها را جویا شوم و مشکلات را از دید آنها بدانم و بفهمم که چه انتظاراتی از حوزه دارند و چه کاری باید انجام شود. گمان میکنم این گفتوگو و رودرروییها انشاءالله ثمربخش باشد.
انتشارات سوره مهر،کتابهایی را همراه با یک بسته موضوعی منتشر میکند که مورد استقبال خوبی قرار گرفته است، مانند قصه فرماندهان و... آیا شما هم
برنامههایی از این دست دارید؟
در حال حاضر ما پروژه «قصه مردان انقلاب» را داریم. نمیدانم چه تعدادی کتاب چاپ شده ولی در واحد ادبیات کودک و نوجوان با مسؤولیت آقای دهقان این پروژه در حال انجام است. برای نظیر این کارها انشاءالله برنامهریزی خواهیم داشت. آن طور که من شنیدهام کارهای موفقی بوده است و تیراژهای بالایی هم داشته. ما زمانی که برای واحدها برنامهریزی میکنیم این نوع برنامهها را هم در نظر میگیریم.
حوزه در گذشته مجلهای با نام ادبیات داستانی داشت که چند وقتی است منتشر نمیشود. آیا برای انتشار مجدد آن برنامهای دارید؟
از نظر من وجود مجله ادبیات داستانی برای پیشبرد اهداف ادبیات داستانی حوزه بسیار لازم است و باید این مجله آن طور که درخور شأن این مجموعه بزرگ و حساس است چاپ شده و در جامعه منتشر شود. درخواست من هم از دوستان همینطور بوده است.
مجله به همان شکل و شیوه سابق منتشر میشود؟
مجله ادبیات داستانی و به طور کلی همه مجلهها در جایی تجمیع خواهند شد که آنجا دیگر مرکز آفرینشها نیست و یک حوزه دیگری برایش تعریف کردهاند و در آنجا خواهد بود و مسؤولیتش دیگر با این مرکز نیست. اما چون محتوای آن بحث شعر و داستان است دوباره به همین جا بازمیگردد. بنابرین باید یک تعریف و سازوکاری در نظر بگیریم که ارتباط خیلی منسجم و هوشمندانهای بین مدیریت نشریات شعر و قصه و این مرکز به وجود بیاید و سیاست دوگانهای در پیش گرفته نشود طوری که خطمشی نشریات یک چیزی باشد و خطمشی این مرکز چیز دیگری. حتما باید از دوگانگی و چندگانگی پرهیز کنیم و کاملا منطبق بر سیاستهای حوزه پیش برویم.
جشنواره داستان انقلاب به سومین سال خودش رسیده است. از برگزاری و سیاستهای اجرایی آن بگویید.
امسال سومین سال جشنواره داستان انقلاب است و ما پیش از آن هیچ جشنوارهای با این موضوع نداشتهایم. این جشنواره را از کارگاه قصه و رمان شروع کردهایم و دلیلش هم این بود که در زمینه داستان انقلاب، خلأ وجود داشت در حالی که انقلاب یکی از بزرگترین حادثههای تاریخ معاصر بوده و تاثیر منطقهای و جهانیاش هم که کاملا مشخص است. حادثهای به این عظمت و بزرگی قطعا نیازمند ادبیاتی است که بتواند گزارشی از لایههای زیرین آن ارائه کند؛ هم به نسلهای آینده و هم به ملتهای دیگر. انقلاب آنقدر بازتاب وسیعی دارد که هر چیزی به نام انقلاب باشد با استقبال ملتها مواجه میشود. ما باید جشنواره داستان انقلاب را حتما تقویت کنیم و منتظر باشیم که انشاءالله با فضایی که به وجود میآید، رمانهای خوبی نوشته شوند بويژه اینکه درباره انقلاب ظرفیت هم بسیار وجود دارد و من احساسم این است که هرچه بیشتر جلو میرویم، مردم دنیا مشتاقتر میشوند راجع به ما بدانند چه اتفاقاتی در این محدوده جغرافیایی به نام ایران افتاده است که تمام معادلات دنیا را به هم ریخته. یکی از بهترین محملها همین رمان و ادبیات داستانی است که ما از آن به عنوان داستان انقلاب نام میبریم که میتواند در قالب جشنواره شکل بگیرد و ما با یاری خداوند و دوستان زودتر به این مقصد برسیم.
استقبال خوبی از جلد اول «اسماعیل» شد، جلد دوم آن به کجا رسیده؟
جلد دوم آن را تمام کردهام و در حال ویرایش آن هستم و اگر این مسؤولیت را نگرفته بودم آماده چاپ بود ولی واقعا مسؤولیت سنگینی است. الان ساعت 4 است و ما مشغول مصاحبه هستیم. من از صبح مشغول کار بودهام و اگر وقتی به دست بیاورم بعد از ساعت 6 و 7 اگر توانی در من باقی مانده باشد روی اسماعیل کار میکنم. جلد اول اسماعیل هم در مسکو ترجمه شده و امیدوارم بزودی چاپ شود.
به طورکلی سطح آثار ادبی در اوایل انقلاب و امروزه را چه از نظر کمی و چه از نظر کیفی چطور میبینید؟
به طور کلی و از هر 2 لحاظ بهتر شده است، در اوایل انقلاب آثار احساسیتر نوشته میشد و الان نگاهها حرفهایتر شده و نویسنده تا از کار خودش راضی نباشد حاضر نیست چیزی منتشر کند. به نظر من به یک دوره بلوغ و پختگی در ادبیات رسیدهایم و نویسندگان برای خودشان شأن و منزلتی قائل هستند اما طبیعتا وقتی انسان از یک موضوع و اتفاق فاصله میگیرد تب و تاب آن را از دست میدهد و نگاهش تحلیلگرانهتر میشود. اوایل اینطور نبود اما هرچه دورتر میشویم بحث تعقل پیش میآید که اتفاق خوبی است.
دلیل این تفاوت در اوایل انقلاب تا امروز در چیست؟
دلیلش این است که ما در ادبیات داستانی بعد از انقلاب یک سابقه 30 ساله داریم. به طور کلی اگر بخواهیم بررسی کنیم ما نویسنده پیشکسوت انقلابی مسلمان نداریم و مرحوم جلال آلاحمد هم تا حدودی بود اما نمیشود گفت که یک نویسنده انقلاب اسلامی بوده است بلکه بیشتر یک نویسنده معترض به وضع موجود در جامعه بود؛ یک نویسنده جستوجوگر که قالبهای موجود زمانه خود را برنمیتابید و دنبال هوای تازهای بود. در شعر چرا سابقه داشتیم ولی در داستان نه. نسل اول داستان انقلاب، من و امثال بنده هستیم آن هم بدون هیچ راهنمایی. نویسندگان امروز به ابزار، ساختار و تکنیک مسلط شدهاند.
استقبال از این آثار به چه صورتی است؟
در سالهای اخیر استقبال فوقالعاده بوده است. مردم از هر اثری که بوی ملی و مذهبی بدهد استقبال میکنند. مردم بعد از اتفاقاتی که اخیرا افتاد و افکار را مشوش و حواسها را پرت کرد، به خویشتن بازگشتند و این بازگشت به خویش یکی از دلایل استقبال از این آثار است.
فعالیت نویسندههای جوان را در این عرصه چطور میبینید؟
نویسندگان جوان ما باید ببینند و بدانند چه اتفاقی افتاده است. انسان تا زمانی که در متن قضیه است نمیداند چه اتفاقی افتاده. مانند زمانی که در دامنه کوه است و بلندی آن را درک نمیکند ولی وقتی فاصله میگیرد، میتواند قله را ببیند. بحث انقلاب هم
همین طور است. باید به جوانها نشان داد که چه کار بزرگی انجام شده. وقتی اینها گفته شد، نویسندههای جوان هم میدانند که باید چگونه برخورد کنند. فکر میکنم مشکل ما در همین نشان دادن است. ما گمان میکنیم اتفاقی نیفتاده و اسیر روزمرگی شدهایم.
چطور میشود به جوانها این عظمت را نشان داد؟
یکی از بهترین مکانها برای این کار دانشگاههاست. باید در مدارس و دانشگاهها به آنها نشان بدهیم که چه ملت تحقیر شدهای بودهایم و الان صاحب مملکت خودمان هستیم. من در زادگاه خودم احساس مستاجری داشتم ولی الان با هر مشکلی که هست و نیست پایم روی سرزمین خودم محکم است. این احساس افتخارآمیز باید وارد ادبیات ما شود و عظمت انقلاب را باید از طریق ادبیات منتقل کرد.