۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۶:۰۱

مصر و دموکراسی فرعونی

حسن هانی‌زاده*

 

انتخابات پارلمانی مصر که روز یکشنبه در سراسر این کشور آغاز شد بی‌سابقه‌ترین و مهم‌ترین انتخابات در طول 6 دهه گذشته مصر تلقی می‌شود. طبق یک سناریوی تعریف شده، از مجموع 508 کرسی پارلمانی، حزب ملی حاکم که ریاست آن را حسنی مبارک رئیس‌جمهوری 83 ساله مصر بر‌عهده دارد حداقل 350 کرسی را به خود اختصاص خواهد داد و مجموعه اخوان‌المسلمین که پرنفوذ‌ترین جریان سیاسی مصر تلقی می‌شود از مشارکت مستقیم در انتخابات محروم شدند. یکی از اعضای اخوان‌المسلمین، انتخابات مصر را «دموکراسی از نوع فرعونی» توصیف کرد و گفت: این انتخابات در میان گاز اشک‌آور و باتوم آغاز شد. اخوان‌المسلمین که دیدگاهی ضددولتی دارند خواستار ایجاد تغییر در ساختار رژیم حسنی مبارک هستند و بر ضرورت برگزاری آزاد انتخابات پارلمانی و ریاست جمهوری تاکید دارند. درگیری میان نیروهای امنیتی و هواداران اخوان‌المسلمین تقریبا از 2 هفته پیش شدت گرفت که طی آن ده‌ها نفر در سراسر مصر کشته و مجروح شدند. برآیند گزارش رسانه‌های مخالف دولت مصر نشان می‌دهد ، یک سناریوی انتخاباتی طراحی شده برای تسلط دولت حسنی مبارک بر نهاد‌های مدنی و پارلمان مصر در حال اجراست. به موجب این سناریو که توسط صفوت‌الشریف وزیر سابق اطلاع‌رسانی، رئیس مجلس ملی مصر و دبیرکل حزب حاکم ملی این کشور تهیه شده قرار است حزب حاکم مصر در این دوره از انتخابات اکثریت مطلق کرسی‌های پارلمانی را به‌دست آورد. با تسلط حزب حاکم ملی بر پارلمان آینده مصر ، زمینه برای انتخاب مجدد حسنی مبارک به عنوان رئیس‌جمهوری و فرزند وی جمال مبارک به‌عنوان معاون رئیس‌جمهوری فراهم خواهد شد. طبق مواد 85 و 86 قانون اساسی مصر هر نامزد انتخابات ریاست جمهوری باید رأی تمایل دوسوم نمایندگان پارلمان را برای ورود به مبارزات انتخاباتی کسب کند.

انتخابات ریاست جمهوری مصر در نوامبر سال 2011 برگزار می‌شود و به‌طور طبیعی حسنی مبارک تنها نامزد این انتخابات خواهد بود. رقبای وی مانند محمد البرادعی مدیرکل سابق آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای و ایمن نور رئیس جریان فردا « الغد» قادر نخواهند بود رای تمایل دوسوم از نمایندگان را به‌دست آورند و در نتیجه از شرکت در مبارزات انتخاباتی محروم خواهند شد. شیوه انتخابات در مصر نیز دارای پیچیدگی‌های زیادی است زیرا وزارت کشور و ناظران دولتی که معمولا وابسته به حزب حاکم هستند هدایت انتخابات را بر‌عهده دارند. هر چند 18 حزب و جریان سیاسی به ظاهر مستقل در این انتخابات شرکت دارند اما همه این 18 حزب زیرمجموعه حزب ملی حاکم قرار دارند. از مجموع 40 میلیون رای‌دهنده مصری تعداد زیادی از هواداران سنتی اخوان‌المسلمین به دلیل منع این جنبش از مشارکت در انتخابات پارلمانی در انتخابات شرکت نخواهند کرد. در انتخابات سال 2005 پارلمان، به رغم کارشکنی‌های دولت و نیروهای امنیتی مصر هواداران اخوان‌المسلمین توانستند 88 کرسی پارلمانی را به‌دست آورند. اما در این دوره از انتخابات، وزارت کشور از پخش پوستر تبلیغات انتخاباتی نامزدهای زن با حجاب اسلامی جلوگیری کرد زیرا حجاب را نماد جنبش‌های اسلامی می‌داند! هرچند لایه‌های پایینی هوادار اخوان‌المسلمین بدون گرایش آشکار به این حزب نامزد انتخابات شده‌اند اما در چنین فضایی شانس اخوان‌المسلمین برای تشکیل فراکسیون مخالف دولت در پارلمان آینده کم خواهد بود. بنا بر این پارلمان آینده مصر از مجموعه یاران نزدیک حسنی مبارک، تکنوکرات‌های ضددینی و سکولارها تشکیل خواهد شد و در این صورت راه برای پیروزی مجدد حسنی مبارک در انتخابات ریاست جمهوری سال 2011 هموار خواهد شد. برمبنای قانون اساسی مصر، در صورت فوت یا کناره‌گیری رئیس‌جمهوری، معاون وی بدون مراجعه به آرای عمومی و با رای نمایندگان، ریاست جمهوری این کشور را بر‌عهده خواهد گرفت. در عرصه‌های خارجی نیز اروپا و آمریکا برای جلوگیری از فروپاشی رژیم مبارک و در نهایت کاهش قدرت تاثیرگذاری اخوان‌المسلمین بر عرصه‌های سیاسی این کشور ترجیح می‌دهند که انتقال قدرت از حسنی مبارک به فرزند وی جمال مبارک به شکلی آرام و سیال صورت گیرد. علت این امر این است که حسنی مبارک از بدنه نیروهای مسلح قدرت را به‌دست گرفته و بدون رضایت نیروهای مسلح و نهادهای امنیتی هیچ فردی نمی‌تواند بر مصر حکومت کند. از سوی دیگر پیروزی اسلام‌گرایان مصر در هرگونه انتخاباتی ممکن است آینده سیاسی رژیم صهیونیستی را دچار مخاطره کند زیرا به نظر آمریکا و غرب رژیم حسنی مبارک توانسته امنیت مرزهای فلسطین اشغالی را به‌خوبی تامین کند، لذا به‌کارگیری توصیف دموکراسی فرعونی از سوی رهبران اخوان‌المسلمین برای انتخابات پارلمانی مصر، توصیف کاملا دقیقی است که اوضاع سیاسی این کشور را به‌خوبی ترسیم می‌کند.

 

 

* کارشناس مسائل خاورمیانه

ارسال نظر
captcha
پربیننده