ورزش ایران با‌گذشت یک ربع قرن جایگاه واقعی‌اش را در المپیک آسیایی بازپس گرفت؛ جایگاه چهارمی در پایان بازی‌های آسیایی گوانگجوی 2010، جایگاهی که واقعا «واقعی» است نه «نازل» و نه «رفیع» و نه «حقیقی». ما حالا در ورزش آنجایی ایستاده‌ایم که می‌دانستیم متعلق به دیروز و امروز‌مان است ولی این همان جایی نیست که آرزویش را برای فردایمان داشته باشیم، اگرچه پیش از اعزام کاروان ایران به مقصد مبدا جاده ابریشم، آنهایی که می‌خواستند وضع ورزش ایران را بحرانی جلوه دهند مدعی بودند حتی تکرار مدال‌های دوحه 2006 برای سازمان تربیت‌بدنی و کمیته ملی المپیک رویایی خواهد بود. یعنی تنها نصف مدال‌هایی که در عمل به ارمغان آورده شدند، ملاک آنها بود برای اعتراف به موفقیت ورزش در شرایطی به زعم آنان چنین بحرانی، اما حتی مسؤولان نظام هم چه قبل و چه بعد از کشف میدان طلا در گوانگجو در آبان و آذر 1389، چشم‌‌انداز حقیقی ورزش ایران، یعنی رسیدن به جایگاهی که برازنده حقیقت «جمهوری اسلامی ایران» در این عرصه باشد را بسیار فراتر از اینها توصیف کرده بودند، اگرچه همین «جایگاه واقعی» فعلا توقعات دوست و دشمن و ایرانی و غیرایرانی را با کامیابی سیراب کرده است؛ طوری‌که از همین حالا می‌شنویم زمزمه‌هایی که چهارمی المپیک آسیایی با 20 طلا و در مجموع نزدیک 60 مدال قهرمانی را حاصل یک اتفاق می‌خوانند و به مثابه سقف رویایی قهرمانانه ملت ما. زمزمه‌گران از خود نمی‌پرسند پس چگونه در بازگشت کاروان ما از جاده ابریشم، «قافله سالاران» آن به جای نازیدن به تحفه‌هایی که سوغات آورده‌اند، در هر محفلی دم از تحفه‌ای بسیار مرغوب‌تر از این در سفر بعدی می‌زنند البته نه در سفر بعدی آسیایی که در ادیسه جهانی المپیک 2012 لندن.
شاید امروز بگویید تصور افتخاری هم‌ارز گوانگجوی 2010 در لندن 2012، دیگر خیالپردازی است اما در واقع باید ترسیم چنین چشم‌اندازی برای تنها 2 سال دیگر را دنباله عملگرایی دولت فعلی دانست نه فقط آرمانگرایی آن. این همان چیزی است که سال‌هاست در میان اهالی ورزش مصطلح شده، یعنی صرف کردن فعل «خواستن» آن هم در شرایطی از مسابقه که ورزشكار به «وزن حرکتی» مناسب خود دست یافته است. بدون این جاه‌طلبی هیچ مسابقه‌ای با پیروزی شما به پایان نمی‌رسد. و جالب اینجاست که این کیفیت در ورزش 2 دولت اصولگرای اخیر به ریاست محمود احمدی‌نژاد، دیرتر از سایر بخش‌ها ظهور کرده است. حتی می‌توان دامنه بحث را از این هم فراتر برد و به تعریفی ورزشی در قبال رفتار سیاسی و اجرایی اصولگرایي حاکم بر جمهوری اسلامی طی سال‌های اخیر رسید. چرا که آنها متفاوتند از نسل سیاستمداران پیش از خود که با پیروزی انقلاب اسلامی و حماسه دفاع مقدس، رفته‌رفته به فضایی عاری از رقابت واقعی عادت کردند و با آرمان‌هایی که روز به روز میل به پیروزی (بخوانید نتیجه‌گرایی) را از دست می‌دادند، به سوی سازش (بخوانید تساوی، شکست یا فقدان نتیجه‌گرایی) میل می‌کردند.
جاه‌طلبی بسیاری از سیاستمداران نسل گذشته جمهوری اسلامی، از نوع غیر‌رقابتی‌اش بود، یعنی اینکه آنها چه در وادی سازندگی و کارگزاری و چه در واحه اصلاحات و مدرنیته، به بازی در مسابقه‌ای یکطرفه خو کرده بودند و هیچ رقیب مهمی را در مونولوگ‌های ظاهرا متکثر خود به رسمیت نمی‌شناختند. این روحیه همانقدر که از پیر شدن آنها حکایت داشت، ناشی از تسلط نگاه ایده‌آل‌گرایانه یا همان «خواست‌اندیشی» بر طیف وسیعی از سیاستمداران سپری شده انقلاب بود، یعنی روحیه‌ای که در شرایط غیررقابتی و به دور از مسابقات جدی و چالش‌برانگیز بر یک ورزشکار حاکم می‌شود.
تعاریفی مثل «امتداد عصر سازندگی» و «بی‌بازگشت بودن پروسه اصلاحات» حتی در همان زمان که تابوی سیاسی و اجتماعی بودند و بسیاری به آنها باور داشتند، منطقی به نظر نمی‌رسیدند، چه از نگاه کارگران ساده‌ای که مدام بیم توقف ساخت و ساز و بیکاری‌شان را داشتند و چه در مواجهه با ذهن ساده یک بچه مدرسه‌ای که می‌دانست در پس هر امتحانی، شب‌های امتحان بسیار دیگری در راهند. اما تعاریف مزبور به مدت 16 سال در 2 دوره سیاسی 8 ساله کاملا متضاد، هر یک به عنوان یگانه تز سیاسی دولت‌های سازندگی و اصلاحات طوری تبلیغ می‌شدند تا هر گونه تز سیاسی دیگر مجال عرض اندام در میدان رقابت را نداشته باشد و عجیب اینکه فقدان همان روحیه ورزشی و رقابتی موجب شد هر کدام از این جریان‌ها چنان سست و محافظه‌کار شوند که در مواجهه با نخستین چالش بزرگ و مسابقه جدی پیش‌رو به راحتی نتیجه را به حریف واگذارند.
اما محمود احمدی‌نژاد از ابتدا با رقابت آغاز کرد نه تز سیاسی. او در اصولگرایی‌اش عملگرا بود و این روحیه از او به دیگر هم‌طیفان دور و نزدیکش که حالا در قالب طیف وسیعی از اصولگرایان قدرت را در دست دارند نیز سرایت کرد. احمدی‌نژاد از همان ابتدا که با عنوان بي‌نام و نشان‌ترين رقیب جام انتخابات ریاست جمهوری 84 پا به میدان رقابت گذاشت، باید با نام‌های بزرگی دست و پنجه نرم می‌کرد که هر کدام در این بازی برای خودشان قطبی به حساب می‌آمدند.
اما او به جای میدان‌های گذشته که رقبایش به آنها افتخار می‌کردند فقط یک میدان را پیش روی خود می‌دید و همانطور که بعدها نزدیکان او هم اعتراف کردند، او از دل رقابت میدانی با بزرگ‌ترین آن نام‌ها قهرمان انتخابات شد نه اینکه مثل حریف پیر خود بخواهد حریف یا تماشاگران را مرعوب کند و از این حربه طرفی ببندد. احمدی‌نژاد خوش‌اقبال بود که پس از 4 سال، هنوز هم رقبایش راز عملگرایی‌اش را کشف نکرده بودند و البته وقتی در آستانه انتخابات 88 پی به راز او بردند سعی کردند بازی را به هم بریزند چون فاقد روحیه ورزشکاری بودند که مزیت احمدی‌نژاد و یارانش بود و طبیعی بود که هر میدانی داور و قاضی خودش را دارد و هیچ داوری به طرفی که مسابقه را به هم می‌زند روی خوش نشان نمی‌دهد.
احمدی‌نژاد برای دومین بار جام انتخابات را فتح کرد اما مزیت اصلی او کماکان نه قهرمان شدنش که همان روحیه ورزشکاری و رقابتی‌اش باقی ماند، روحیه‌ای که برخلاف تصور قشریون سیاسی نه‌تنها منافاتی با اصولگرایی او ندارد بلکه حتی تضمینی است برای آن، چه اصولگرایی حقیقی عمیقا با تعبیری که غربی‌ها از آن ارائه می‌دهند و به امثال طالبان و وهابی‌ها منسوب می‌کنند، یعنی همان «Fundamentalism» تفاوت دارد. القاعده و بنيادگرايان مورد اشاره غرب هرگز به قاعده بازی تن نداده‌اند. آنها عملگرا نیستند بلکه عکس‌العمل‌گرا هستند. بنابراین در جریان یک رقابت (مسابقه) مدام خود را در تهدید می‌بینند. نه آنها بلکه هر جریان دیگری که فاقد 2 عنصر حیاتی ایده (اصولی) و ابتکار (عمل) باشد در جریان رقابت دچار انفعال می‌شود و حتی اشتباه است که این انفعال را با دفاع یکی بدانیم چون روش دفاعی می‌تواند یک سبک بازی باشد با ایده‌ها و ابتکارات خاص خودش اما انفعال یعنی بازی خطا و در نهایت بازی به هم زدن، چیزی که رقبای انتخاباتی احمدی‌نژاد در آن استاد بودند. اما همانطور که جلوتر آوردیم، بزرگ‌ترین مزیت تیم اصولگرایان فعلی به کاپیتانی احمدی‌نژاد، حفظ روحیه رقابتی آنهاست. آنها هیچ حریفی را دست کم نگرفته‌اند، حتی پس از قهرمانی در 2 جام پیاپی. در ضمن مدام در حال تمرین شرایط رقابتی هستند: 80سفر استانی شبانه‌روزی که بارها در حواشی‌شان می‌شنیدیم رئیس‌جمهور از شدت بي‌خوابي از حال رفته یا زیر سرم رفته. هر یک از این سفرها به مثابه یک جلسه تمرین جدی برای تیم او است که در آن وفاداری به اصولگرایی را از طریق مشق عملگرایی تمرین می‌کنند و البته اصلا عجیب نیست که چنین حجمی از تمرینات سنگین، آسیب‌دیدگانی را هم در پی داشته باشد. تازه به اینها تورنمنت‌های رقابتی دولت نهم برای آمادگی در جام 88 را هم بیفزایید و تورنمنت‌هایی که از 88 به این سو برگزار شدند؛ از طرح ملی سهمیه‌بندی سوخت گرفته تا سهام عدالت و طرح هدفمندی یارانه‌ها که هر یک می‌توانند یک تیم بزرگ را از پا بیندازند.
می‌توان گفت رئیس‌جمهور با این حجم مسؤولیت‌ها، شرایطی جهادی و ورزشي شبیه دوران جنگ را برای دولت خود شبیه‌سازی کرده است که یادآور دوران 8 ساله دفاع مقدس است. پس طبیعی است که دستاورد ورزش در چنین دولت پرکاری، شبیه به دستاورد ورزش دوران جنگ تحمیلی باشد. آخرین باری که کاروان ورزشی ایران در بازی‌های آسیایی به جایگاه چهارم رسید در بازی‌های آسیایی سئول 1986 (1365) بود که با 6 طلا، 6 نقره و 01برنز پس از چین، کره‌جنوبی و ژاپن قرار گرفتیم. این درحالی بود که ایران به مدت 8 سال درگیر بحران‌های مختلفی شده بود که ورزش و بویژه ورزش قهرمانی را کاملا به سایه برده بود.
پس از آنکه شاه بازی‌های آسیایی 1978 بانکوک را به شکلي احمقانه به نشانه حمایت از اسرائیل رانده شده تحریم کرد، ورزش ایران منزوی شد و البته تحریم‌های بجاي بعد از انقلاب هم به این انزوا دامن زدند. تازه ورزش قهرمانی هنوز راه درازی داشت تا در میان انقلابیون جا باز کند اما آنچه فقدان انگیزههای قهرمانی را جبران می‌کرد، اوج گرفتن انگیزههای انقلابی و جهادی بود.
با همین انگیزه‌ها و به‌رغم کمترین تدارکات ممکن در شرایط جنگی، کاروان ایران در بازی‌های آسیایی 1982 دهلی‌نو و 1986 سئول به ترتیب پنجم و چهارم شد یعنی بالاترین سهم موفقیت که یک نظام نوپای درگیر جنگ می‌توانست از ورزش طلب کند و طعنه‌آمیز آنکه دولت‌های پس از جنگ هاشمی و خاتمی نتوانستند این جایگاه را در ورزش آسیا بازپس گیرند. این سابقه کاملا گویای آن است که دولت‌های عملیاتی نظیر دولت‌های جنگ و دولت‌های اصولگرای اخیر، همانقدر که راندمان کاری بیشتری نسبت به دولت‌های شعاری و بوروکراتیک دارند، از بهره ورزشي بالاتری هم نسبت به آنها سود می‌برند چون موفقیت در هر عملیات به لحاظ ارگانیک با دوام و بقای این دولت‌ها گره خورده و به بیان بهتر پیروزی و نتیجه‌گیری بهترین شعار چنین سیستم‌هایی است.
پس ورزش نه فقط محصول ممتاز چنین دولت هایی است بلکه اقسامی از آن وارد مناسبات دیوانی و اجتماعی حکومت می‌شوند چون هر رقابت و عملیاتی در دوران صلح می‌تواند به «ورزش» تعبیر شود که به قول بارون پیردوکوبرتن فرانسوی بنیانگذار المپیک نوین «بهترین جایگزین جنگ است».
علاقه‌مندی و روحیه ورزشی احمدی‌نژاد و یارانش به آنها کمک کرده تا نه‌تنها ورزش موفقی را در دولتشان داشته باشند بلکه دولتی ورزشی را تجربه کنند که هدفمند است و بازدهی (نتیجه‌گیری) در آن حرف اول را می‌زند، چیزی که گویا کیمیای گمشده سیاست ما بود. مثلا مهندس محمد علی‌آبادی رئیس کمیته ملی المپیک در سرمقاله‌ای اختصاصی که برای شماره
یکشنبه 7 آذر«وطن‌امروز» نوشت،پایه دستاوردگوانگجوی 2010 را در ارزیابی‌ها و اقدامات خود و معاونانش در سفرهای استانی دولت نهم دانسته است که دکتر علی سعیدلو رئیس امروز سازمان ورزش مجری اصلی آن سفرها محسوب می‌شد. همان سفرهایی که خیلی‌ها بیهوده و بی‌ثمر می‌خوانندش و مایه اتلاف وقت و سرمایه دولت و ملت، فقط در ورزش قهرمانی چنان بازخوردی داشته است که مدال‌هاي طلایمان در «آسیا 2010» حتی از چشم‌اندازی که رئیس پیشین ورزش 4 سال پیش ترسیم کرده بود، یعنی 17طلا (و مقام چهارمی آسیا) فراتر رفت، حال آنکه منتقدان او و رئیس فعلی همان 17طلا را هم تنها یک آرزوی بزرگ می‌خواندند.
مطمئن باشید که سریال آرزوهای بزرگ به پایان نرسیده است.