انتخابات مجلس در روز 28 نوامبر در مصر درحالی برگزار شد که اکثر احزاب سیاسی این کشور انتخابات را تحریم کرده بودند و بر اساس گزارش‌ها کمتر از 30 درصد از شهروندان مصری در پای صندوق‌های رای حضور پیدا کردند. با توجه به اعمال محدودیت‌های شدید، از جمله دستگیری حداقل 2 هزار فعال انتخاباتی، به نظر می‌آید که پارلمان مصر بدون تغییر در اختیار حزب ملی حاکم باقی بماند و اخوان‌المسلمین مانند گذشته یک فراکسیون کوچک را در اختیار داشته باشد اما در عین حال این انتخابات نمی‌تواند شاخص وضع کشور و تمایلات مصری‌ها باشد چراکه این رای‌گیری یک انتخابات نبود، بلکه یک گزینش درون حزبی بود که حزب حاکم انجام داد. در عین حال مهم‌ترین مساله‌ای که مصری‌ها به آن فکر می‌کنند، مساله انتخابات سال آینده ریاست‌جمهوری است که از الان حزب حاکم تلاش گسترده‌ای را برای در اختیار گرفتن نتیجه این انتخابات دنبال می‌کند. در همین راستا انتخابات ریاست‌جمهوری مصر نیز در شرایطی برگزار می‌شود که حسنیمبارک بیمار است و در نتیجه تحولی اساسی در ساختار قدرت در مصر انتظار می‌رود و در حال حاضر هم رقابت زیادی در داخل مصر بین جریان اسلامگرا و جریان سنتی مصر در جریان است؛ از طرف دیگر آمریکایی‌ها و رژیم صهیونیستی با حساسیت تحولات داخلی مصر را پیگیری می‌کنند. مهم‌ترین نگرانی آنها هم این است که تحولات ساختاری در مصر از کنترل آنها خارج شود و تغییرات بنیادین به نفع ملت مصر و جریانات اسلامگرا اتفاق بیفتد. دولت مصر با اعمال محدودیت‌های زیاد برای اسلامگرایان و بویژه دستگیری تعداد بسیار زیادی از فعالان آنها طی هفته‌های اخیر تلاش کرده تا کنترل اوضاع را در دست داشته باشد و به نوعی انتخاباتی در چارچوب مناسبات درونی رژیم مبارک را رقم بزند اما درباره اینکه در نهایت دولت مصر بتواند شرایط مورد نظر خودش را در انتخابات تامین کند، تردیدهای جدی وجود دارد. در حال حاضر جمال‌مبارک فرزند حسنیمبارک، کاندیدای خاندان حکومتی مصر به حساب می‌آید. این درحالی است که آمریکایی‌ها جمال‌مبارک را فاقد توانایی لازم برای کنترل شرایط بحرانی مصر ارزیابی می‌کنند و عمدتا روي به قدرت رسیدن عمر سلیمان، رئیس دستگاه امنیتی مصر که ارتباط شناخته شده و تنگاتنگی با دولت آمریکا و رژیم تل‌آویو دارد، كار مي‌كنند، این درحالی است که عمر سلیمان از کم‌ترین محبوبیت در داخل جامعه مصر برخوردار است. مهم‌ترین مشکلی که در حال حاضر پیش‌روی جمال‌مبارک قرار دارد مساله فساد درون ساختار حکومت و متهم بودن جمال به فساد اقتصادی است. دولت مصر تلاش می‌کند که این اتهامات را از جمال‌مبارک بزداید اما در عین حال ارتباط شناخته شده جمال‌مبارک با کارتل‌‌های نفتی و کانون‌های فساد اقتصادی برجسته‌تر از آنی است که دولت مصر در جهت لاپوشانی فساد اقتصادی جمال‌مبارک موفق باشد. اسلامگراها در حال حاضر امکان معرفی کاندیدای خود را در انتخابات مصر ندارند و به همین دلیل هم از ریاست جمهوری محمد‌البرادعی حمایت می‌کنند. از نظر اسلامگرایان، البرادعی اگرچه یک چهره مذهبی نیست اما از یک طرف قادر به جلب آرا‌ست و از طرف دیگر ریاست‌جمهوری البرادعی می‌تواند این پست را از درون خانواده حکومتی مبارک خارج کند و بستر بهتری برای فعالیت‌های اخوان‌المسلمین فراهم کند. این درحالی است که در منطقه خاورمیانه دولت‌های عربی به البرادعي به دیده تردید نگاه می‌کنند چرا که البرادعی وقتی پا به عرصه رقابت‌های انتخاباتی بگذارد از مهم‌ترین حامیان او جریان اخوان‌المسلمین خواهد بود. بنابر این چشم‌انداز دولتی با محوریت اخوانیها در منطقه عربی ترسیم می‌شود و این در حالی است که دولت‌های عربی منطقه در درون کشورهای خودشان با شاخه‌هایی از اخوان‌المسلمین درگیر هستند و مهم‌ترین رقیب آنها در داخل کشورهای عربی جریان اخوان‌المسلمین به حساب می‌آید. بیان این نکته لازم است که اخوان‌المسلمین که درحال حاضر در بیش از 17 کشور عربی شاخه فعال دارد، در سطح کشورهای عربی و اسلامی چندین دولت را اداره می‌کند که به‌طور مشخص دولت اردوغان در ترکیه یک دولت اخوانی به حساب می‌آید. دولت اسماعیل هنیه در غزه یک دولت اخوانی است و همین‌طور دولت عمر‌البشیر در سودان نیز یک دولت اخوانی محسوب می‌شود. این درحالی است که اخوانیها در انتخابات اخیر مجلس افغانستان نیز موقعیت‌های خوبی را به دست آوردند. بنابر این به طور مشخص اخوان‌المسلمین که یک جریان برجسته عربی است و از مصر نشأت می‌گیرد در درون جامعه مصر به عنوان یک آلترناتیو مهم برای دولت لائیک حسنیمبارک به حساب می‌آید. اخوان‌المسلمین از نظر مبارزات سیاسی به روش‌های انتخاباتی‌ـ و پارلمانتاریستی متکی است و به جای مبارزه قهر‌آمیز از مبارزه منفی و فعال در انتخابات استفاده می‌کند و به همین دلیل است که اخوانیها در برابر خشونت‌های رژیم مبارک در مصر به روش‌های مسالمت‌آمیز گرایش دارند و به جای دعوت از هوادارانشان برای برگزاری تظاهرات‌های بزرگ از ترغیب آنها به شرکت در انتخابات و پارلمان استفاده می‌کنند. این مساله‌ای است که از یک طرف بهانه را از دولت مصر برای سرکوب اخوانیها تا حدود زیادی می‌گیرد و از طرف دیگر اخوان‌المسلمین می‌تواند در انتظار فرصت‌های پیش‌رو باشد و در شرایط مناسب نیروهای خود را بسیج کند که بتواند ساختار قدرت را در مصر با روش‌های آرام دگرگون کند. در نهایت برای نتیجه‌گیری باید گفت که انتخابات مجلس مصر نشان داد که حزب حاکم به‌رغم مخالفت‌های داخلی و پاره‌ای از مخالفت‌های بین‌المللی برای حفظ قدرت همه امکانات خود را به میدان می‌آورد و در نتیجه از هم‌اکنون نسبت به انتخابات سال آینده ریاست‌جمهوری مصر اقدامات جدی را در دستور کار قرار داده است.
* کارشناس ارشد مسائل خاورمیانه