گروه سیاسی:
در نخستین نشست اندیشه‌های راهبردی در «جمهوری اسلامی ایران»، رهبر معظم انقلاب اسلامی و ده‌ها نفر از اندیشمندان، استادان و صاحب‌نظران دانشگاهی و حوزوی، چهارشنبه‌شب به هم‌اندیشی و بررسی «مبانی، ویژگی‌ها و ابعاد الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت» پرداختند. به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر مقام معظم رهبری، در ابتدای این نشست که بیش از 4 ساعت به طول انجامید، 14 نفر از متفکران و صاحب‌نظران حدود 3 ساعت و نیم، ضمن تضارب آرا، دیدگاه‌های متنوع و مختلف خود را در زمینه الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت بیان کردند.
در ادامه این نشست، حضرت آیت‌الله العظمي خامنه‌ای با تاکید بر ضرورت به‌کارگیری همه ظرفیت نخبگانی کشور در تدوین این الگوی راهبردی، 4 عرصه «فکر، علم، زندگی و معنویت» را عرصه‌های مهم الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت خواندند و تاکید کردند: این الگو، سندی بالادستی برای همه اسناد برنامه‌ای و چشم‌اندازی کشور خواهد بود. حضرت آیت‌الله العظمي خامنه‌ای با اظهار خرسندی و قدردانی از مقالات علمی و سخنان استادان و فضلا در نخستین نشست اندیشه‌های راهبردی، این موضوع را نشان‌دهنده ظرفیت بسیار بالای فرزانگان و اندیشمندان کشور دانستند و در تبیین اهمیت آن خاطرنشان کردند: برگزاری چنین نشستی در جمهوری اسلامی ایران بی‌سابقه است. ایشان با تاکید بر تداوم نشست‌های اندیشه‌های راهبردی، یکی از اهداف اصلی برگزاری این سلسله نشست‌ها را درگیر شدن متفکران و اندیشه‌ورزان با مسائل اساسی و کلان برشمردند و افزودند: در کشور، اهداف و کارهای بزرگی وجود دارد که باید برای تحقق آنها از ظرفیت‌ها و توانایی‌های بالای نخبگان استفاده شود که لازمه آن درگیر شدن اندیشه‌ورزان با این مسائل کلان است. رهبر انقلاب اسلامی، فرهنگ و گفتمان‌سازی درباره مسائل کلان در میان نخبگان و سپس در سطح عمومی جامعه را از دیگر اهداف سلسله نشست‌های راهبردی خواندند و خاطرنشان کردند: هدف سوم از برپایی این نشست ها، تعیین مسیر و نوعی ریل‌گذاری برای آینده کشور است. حضرت آیت‌الله العظمي خامنه‌ای با تاکید بر لزوم پرهیز از شتابزدگی در رسیدن به نتیجه نهایی این نشست‌ها، افزودند: تدوین الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت جز در یک فرآیند بلندمدت و در حالت خوش‌بینانه، میان مدت، امکان‌پذیر نیست، ضمن آنکه سرعت معقول نیز باید وجود داشته باشد. معظم‌له خاطرنشان کردند: در الگوی
اسلامی – ایرانی پیشرفت، هدف‌ها مشخص می‌شود اما راهبردها ممکن است به تناسب شرایط زمان دچار تغییر و اصلاح شوند که این مساله، نشان‌دهنده انعطاف‌پذیری الگوست. رهبر انقلاب اسلامی در تبیین اجزای چهارگانه تعبیر «الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت» کلمه الگو را «نقشه جامع» معنا کردند و افزودند: بدون نقشه جامع، همچون برخی مسائل فرهنگی یا اقتصادی 30 سال گذشته، دچار حرکت‌های گاه متناقض خواهیم شد.
حضرت آیت‌الله العظمي خامنه‌ای در تشریح علت انتخاب کلمه اسلامی نیز بر ضرورت تکیه اهداف، ارزش‌ها و شیوه‌های این الگو بر معارف و مبانی اسلام اشاره کردند و افزودند: جامعه و حکومت ما، اسلامی است و ما مفتخریم که می‌توانیم با استفاده از منابع اسلام، الگوی پیشرفت خود را تدوین کنیم.
ایشان در تبیین علت انتخاب کلمه ایرانی در تعبیر «الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت»، به مسائلی نظیر ضرورت در نظر گرفتن شرایط تاریخی، جغرافیایی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی ایران در این الگو اشاره کردند و افزودند: علاوه بر این مسائل، طراحان این الگو نیز متفکران ایرانی هستند و این الگو در واقع تجلی تلاش اندیشمندان این سرزمین برای ترسیم آینده کشور است.
رهبر انقلاب اسلامی همچنین با اشاره به انتخاب کلمه «پیشرفت» به جای «توسعه» تاکید کردند: کلمه توسعه، یک اصطلاح متعارف جهانی، با بار معنایی و ارزشی و الزامات خاص خود است که ما با آنها موافق نیستیم، بنابراین از کلمه «پیشرفت» استفاده شد ضمن اینکه وام نگرفتن از مفاهیم دیگران، در طول انقلاب اسلامی سابقه داشته است. ایشان ترسیم وضع مطلوب و مشخص کردن چگونگی رسیدن از وضع موجود به وضع مطلوب را از ضرورت‌های روند ترسیم و تدوین الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت خواندند و افزودند: استفاده از 2 مفهوم «اسلامی» و «ایرانی»، به هیچ‌وجه به معنای استفاده نکردن از دستاوردهای دیگران و تجارب صحیح آنان نیست و ما در این راه، با چشمان باز و انتخاب‌گر، از هر علم و معرفت درست استفاده می‌کنیم.حضرت آیت‌الله العظمي خامنه‌ای با اشاره به لزوم مطرح شدن و پاسخگویی به همه سوالات در باب الگوی
اسلامی – ایرانی پیشرفت افزودند: یک سوال این است که چرا این مقطع زمانی برای تدوین این الگو انتخاب شده است؟ ایشان در پاسخ این سوال خاطرنشان کردند: تجربه‌های متراکم و معرفت‌های انباشته شده در 30 سال گذشته نشان می‌دهد، مقطع فعلی، زمان مناسبی برای آغاز این راه است. رهبر انقلاب اسلامی افزودند: برخی نیز معتقدند توانایی فکری برای ایجاد این الگو، در کشور وجود ندارد اما ظرفیت‌های بسیار خوب موجود و ظرفیت‌های فراوان بالقوه اثبات می‌کند که متفکران و اندیشه‌ورزان ایرانی توانایی تدوین این الگو را دارا هستند و این حرکت، حتما به پیش خواهد رفت. حضرت آیت‌الله العظمي خامنه‌ای در تشریح عرصه‌های الگوی پیشرفت، به 4 عرصه «فکر، علم، زندگی و معنویت» اشاره کردند و افزودند: الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت به‌گونه‌ای تدوین شود که جامعه را به سمت جامعه‌ای متفکر سوق دهد و جوشیدن فکر و «اندیشه‌ورزی» به حقیقتی نمایان در جامعه تبدیل شود. معظم‌له در همین زمینه مشخص شدن راهبردها و الزامات پیشرفت در عرصه فکر و توجه به ابزارهای آن از جمله «آموزش و پرورش» و «رسانه‌ها» را در تدوین الگوی پیشرفت مهم دانستند.
عرصه علم، دومین عرصه‌ای بود که رهبر انقلاب به‌عنوان عرصه پیشرفت مطرح کردند.
ایشان در این زمینه خاطرنشان کردند: نوآوری و حرکت خوب موجود در زمینه استقلال علمی باید با شتاب و قوت بیشتر ادامه یابد و راه‌های پیشرفت همه‌جانبه، عمیق و بنیانی علمی، در الگو مشخص شود.
حضرت آیت‌الله العظمي خامنه‌ای، توجه به مسائل و خطوط اصلی زندگی مانند امنیت، عدالت، رفاه، آزادی، حکومت، استقلال و عزت ملی را در الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت، ضروری دانستند و افزودند: در این الگو باید به عرصه زندگی، توجه کافی شود.
رهبر انقلاب اسلامی، معنویت را چهارمین و مهم‌ترین عرصه‌ای دانستند که در کار پیچیده، دقیق و بلندمدت تدوین الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت، باید به آن توجه شود چرا که معنویت، روح پیشرفت واقعی در همه زمینه‌ها و مسائل است.
رهبر انقلاب اسلامی، زندگی بشر در دوران ظهور
امام عصر (عج) را نمونه کامل زندگی انسانی خواندند و خاطرنشان کردند: بشر با تاریخ چند هزار ساله خود، همچنان در پیچ و خم‌های زندگی به‌سر می‌برد و در زمان ظهور حضرت حجت، به بزرگراه پیشرفت حقیقی می‌رسد که البته باید به طور مستمر در این زمینه تلاش کرد.
حضرت آیت‌الله العظمي خامنه‌ای، سخنان خود در نخستین نشست اندیشه‌های راهبردی را با تأمل در باب محتوای اسلامی الگوی پیشرفت ادامه دادند.ایشان توجه به مساله توحید را در این الگو دارای ضرورت کامل دانستند و افزودند: اگر توحید، اعتقاد به خدا و التزام به این اعتقاد، به بدنه زندگی بشر بسط داده شود، مشکلات جامعه بشری حل و راه پیشرفت حقیقی گشوده خواهد شد.
رهبر انقلاب اسلامی، توجه به معاد و محاسبه اخروی را در الگوی پیشرفت، موجب منطقی شدن تحمل همه دشواری‌ها و ترویج ایثار و از خودگذشتگی برشمردند و خاطرنشان کردند: این مفهوم اساسی و سرنوشت‌ساز، باید در الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت، معنا یابد.
پیوستگی و عدم تفکیک دنیا و آخرت و محور بودن انسان در نگاه اسلام از دیگر نکاتی بود که رهبر انقلاب اسلامی در زمینه محتوای اسلامی الگوی پیشرفت مورد توجه قرار دادند.
ایشان محور بودن انسان «در اسلام و در فلسفه‌های مادی غرب» را کاملا متفاوت از یکدیگر خواندند و خاطرنشان کردند: هدف نهایی اسلام، رستگاری انسان است و در این نگاه همه مسائل از جمله عدالت، رفاه، امنیت و عبادت مقدمه یا اهداف میانی هستند و هدف اصلی این است که انسان سعادتمند شود. حضرت آیت‌الله العظمي خامنه‌ای، انسان در نگاه اسلام را موجودی مختار، مکلف و در معرض هدایت الهی دانستند و با تاکید بر تجلی این نگاه در الگوی پیشرفت خاطرنشان کردند: در این نگاه، مردم‌سالاری علاوه بر اینکه حق مردم است تکلیف آنها نیز می‌شود و کسی نمی‌تواند بگوید صلاح یا فساد جامعه به من مربوط نیست. رهبر انقلاب اسلامی، مساله حکومت از دیدگاه اسلام را از دیگر مسائلی دانستند که در الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت، باید مورد توجه کافی قرار گیرد. ایشان در همین زمینه افزودند: صلاحیت‌های فردی در اسلام به‌گونه‌ای مهم است که هرکس می‌خواهد مسؤولیت و مدیریت بپذیرد باید صلاحیت‌های لازم را در خود به‌وجود آورد؛ اگرنه با پذیرش مسؤولیت، عمل نامشروعی انجام داده است. حضرت آیت‌الله‌العظمي‌خامنه‌ای در تبیین نکات دیگری از نگاه اسلام به حکومت، به نفی استعلا اشاره کردند و افزودند: در اسلام کسی که اهل استعلا و برتری‌طلبی است و یا همه چیز را برای خود می‌خواهد حق ندارد قدرت را قبول کند و مردم نیز حق ندارند چنین شخصی را انتخاب کنند که این نگاه سعادت‌بخش، باید در الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت جاری شود. رهبر انقلاب اسلامی توجه به اقتصاد را نیز در الگوی پیشرفت ضروری خواندند و افزودند: در الگوی پیشرفتی که با همفکری و تلاش نخبگان تدوین خواهد شد، عدالت به عنوان یکی از ارکان اصلی لحاظ شود چرا که در اسلام، عدالت، معیار حق و باطل و ملاک مشروعیت یا عدم مشروعیت حکومت‌هاست. حضرت آیت‌الله العظمي خامنه‌ای به عنوان نکته ضروری دیگر در تدوین الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت به «نگاه غیرمادی به اقتصاد» اشاره و خاطرنشان کردند: اسلام برای ثروت، اهمیت قائل است و تولید ثروت را مطلوب می‌داند به شرط اینکه از آن، برای ایجاد فساد و سلطه و اسراف استفاده نشود.
رهبر انقلاب اسلامی با تاکید مجدد بر ضرورت ادامه سلسله نشست‌های اندیشه‌های راهبردی افزودند: در تدوین الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت، ممکن است تشکیل ده‌ها جلسه و ایجاد ده‌ها حلقه علمی و فکری در دانشگاه‌ها و حوزه‌ها ضروری باشد، به هرحال این «راه آغاز شده» با استفاده از همه ظرفیت نخبگانی کشور ادامه یابد تا ان‌شاءالله به نقطه مطلوب برسد.
ایشان با اشاره به اینکه تدوین الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت، به علت ماهیت بالادستی این الگو، در دولت‌ها و مجالس امکان‌پذیر نیست، ایجاد مرکزی برای پیگیری این هدف راهبردی را ضروری دانستند و افزودند: البته این کار بسیار مهم و حرکت عظیم نمی‌تواند محدود به یک مجموعه شود و همکاری همه اندیشمندان و متفکران کشور را می‌طلبد. رهبر انقلاب اسلامی در پايان سخنان‌شان فرمودند: مرکز و ستادی که برای پیگیری این کار تشکیل می‌شود با حمایت و پشتیبانی از نخبگان و صاحب‌نظران، مسیر دستیابی به هدف بسیار مهم تدوین الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت را تسهیل خواهد کرد.
در آغاز نخستین نشست اندیشه‌های راهبردی که با موضوع الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت تشکیل شده بود، مسعود درخشان استاد دانشگاه علامه طباطبایی به بیان دیدگاه‌های خود پرداخت. وی در مقاله خود با عنوان «نگاهی به مبانی پیشرفت اقتصادی اسلامی – ایرانی»، خاطرنشان کرد: الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت باید ضمن آنکه مبتنی بر موازین الهی و احکام شرعی باشد، مختصات اقتصاد ایران را که سابقه نیم قرن وابستگی به درآمدهای نفتی را دارد در نظر بگیرد. درخشان افزود: الگوی پیشرفت درون‌زا است و اجرای آن نیازمند عزم و اراده ملی مسؤولان دستگاه‌های دولتی و غیردولتی و تکیه بر قابلیت‌ها و توانایی‌های داخلی است.
دومین سخنران نخستین نشست اندیشه‌های راهبردی، مصطفی سلیمی‌فر استاد دانشگاه فردوسی مشهد بود. وی با بررسی روند تغییر تفکرات و نظریه‌های توسعه در قرن‌های اخیر گفت: با وجود همه تغییرات به‌وجود آمده در مدل‌های توسعه، به علت اینکه همه این مدل‌ها از نگاه اومانیستی و جهان‌بینی سکولار سرچشمه می‌گیرند، نتوانسته‌اند اهداف مورد نظر جوامع بشری را تامین کنند ضمن اینکه علاوه بر تفاوت‌های ایدئولوژیک، جغرافیای پیشرفت ایران نیز متفاوت است بنابراین باید به تبیین الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت بپردازیم. دكتر سلیمی‌فر ایجاد جامعه‌ای مبتنی بر عدل و قسط، پرورش انسان‌هایی مؤمن، برخورداری از اقتصاد پویا و پیشرو و مشارکت حداکثری مردم را از جمله ماموریت‌های الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت خواند و گفت: باید با راهبردهایی همچون اصلاح نظام آموزشی کشور، طراحی نظام تعمیق معرفت دینی جامعه و ایجاد نظام تولید و انتشار دانش و با توجه به اسناد فرادستی مانند قانون اساسی و سند چشم‌انداز 20 ساله، به تبیین الگوی پیشرفت بپردازیم. این استاد دانشگاه مقاله خود را با اشاره به برخی تنگناها و موانع نگرشی، مدیریتی، اجتماعی و سیاسی در مقوله پیشرفت به پایان برد.
حجتالاسلام والمسلمین سیدحسین میرمعزی از پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی نیز در این نشست گفت: تعبیر الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت، نشان‌دهنده ضرورت تطبیق الگوی اسلامی پیشرفت با شرایط و ویژگی‌های فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی ایران است. میرمعزی افزود: تجمیع ذخایر علمی موجود، تعریف و برگزاری دوره‌های دکترا و فوق دکترای پژوهشی و تشکیل گروه‌های پژوهشی فلسفه علوم انسانی اسلامی می‌تواند زمینه‌های طراحی و تدوین الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت را فراهم کند.
زهرا نصراللهی استاد دانشگاه یزد نیز در سخنرانی خود در باب ضرورت الگوی اسلامی - ایرانی پیشرفت، خاطرنشان کرد: تقریبا همه مدل‌های پیشرفت غربی در ایران اجرا شده اما به نتیجه مطلوب نرسیده است. وی در تبیین اجزای اصلی «الگوی اسلامی - ایرانی پیشرفت»، هدف‌گذاری صحیح و تربیت کارگزاران نظریه‌پرداز و توانا را برای اجرای این الگو ضروری دانست و با تاکید بر گسترش و تعمیق تضارب فکر و اندیشه گفت: باید با آینده‌پژوهی و ترسیم دورنمای کشور به تبیین الگوی صحیح پیشرفت بپردازیم. این استاد دانشگاه، اصالت دادن به شکل و ظواهر اسلامی، نبود زیرساخت‌های سیستماتیک، عدم شناخت کافی از «غرب، اسلام و ایران»، جبهه‌گیری در مقابل هر نوع تغییر، عدم خودباوری کامل در جامعه علمی کشور، نبود انعطاف لازم و جدیت رقبای جهانی را مهم‌ترین موانع تحقق الگوی صحیح پیشرفت خواند.
در ادامه نخستین نشست اندیشه‌های راهبردی، حجتالاسلام والمسلمین حمید پارسانیا با ارائه مقاله‌ای تحت عنوان «پیشرفت اسلامی و مدیریت تدارکاتچیمآبانه علم»، بازخوانی هویت توسعه مدرن را با توجه به مبانی نظری و زمینه‌های اجتماعی و تاریخی آن، ضروری خواند. پارسانیا با اشاره به تجربه ناموفق تعمیم الگوی پیشرفت غربی به جوامع بشری، علم، عقلانیت چند بعدی اسلامی و آزادی مثبت در عرصه تفکر و اندیشه را لوازم پیشرفت اسلامی دانست و افزود: باید با پرهیز از مدیریت سخت‌افزارانه و تدارکاتچیمآبانه علم و در پرتو مدیریت هوشمندانه، نسبت صحیح علم و فرهنگ را در افق فرهنگی اسلام ترسیم کنیم و سیاستگذاری علم را متناسب با نیازها و شرایط تاریخی و تمدنی خود سازمان دهیم.
در ادامه این نشست دکتر عادل پیغامی از دانشگاه امام صادق(ع) به الزامات دهه پیشرفت و عدالت پرداخت. این استاد دانشگاه افزایش خلاقیت، مهارت حل مساله، مهارت تصمیم‌گیری و نقادی را از جمله مهارت‌های بنیادین پیشرفت برشمرد و گفت: شاخص‌های کنونی که معیار ارائه آمار در کشور است جامعه را به عدالت و پیشرفت مطلوب نمی‌رساند و لازم است در هر حوزه شاخص‌های آماری جدیدی تدوین و ملاک عمل قرار گیرد.
هفتمین سخنران نخستین نشست اندیشه‌های راهبردی، پروفسور فرامرز رفیع‌پور، استاد جامعه‌شناسی دانشگاه شهید بهشتی بود که با ارائه مستندات تاریخی و تشریح روند شکل‌گیری استعمار غرب، به اثبات این نکته پرداخت که استعمار به عنوان مهم‌ترین روش تحقق اهداف خود، به ایجاد تغییرات ارزشی، فرهنگی و اجتماعی در کشورهای اسلامی و تحت سلطه می‌پردازد.
پروفسور رفیع‌پور با نفی تفکری که اسلام و ایران را در مقابل هم می‌انگارد، گفت: مراسم عاشورای حسینی در ایران به سمبل وحدت ملی و هویت ملی ایرانیان تبدیل شده و این واقعیت نشان می‌دهد، میان ایران و اسلام، پیوندهای ناگسستنی وجود دارد. این استاد جامعه‌شناسی، الفت را رمز پیشرفت حقیقی دانست و گفت: توسعه غربی با دامن زدن به تضادها و ایجاد و تحکیم ارتباطات عمودی، الفت درونی جوامع انسانی را عملاً سست می‌کند و اندیشمندان و صاحب‌نظران دلسوزی که در پی الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت هستند باید این حقیقت را مدنظر داشته باشند.
حدادعادل استاد دانشگاه تهران نیز خاطر نشان کرد: در الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت، باید هم به آرمان‌ها و اصول دینی و هم به واقعیت‌های ایران و جهان امروز توجه شود. حداد عادل، تامین عدالت، تحکیم مبانی خانواده و نفی نگاه ابزاری به زن را از جمله رئوس اصلی الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت برشمرد و تاکید کرد: در تدوین این الگو باید از نقاط قوت و تجربیات موفق دیگران نیز استفاده شود.
در ادامه نشست اندیشه‌های راهبردی، پرویز داوودی رئیس مرکز بررسي‌هاي استراتژیک ریاست جمهوری گزارشی از اقدامات انجام شده در دولت‌های نهم و دهم برای تدوین الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت ارائه کرد. وی با اشاره به تدوین منشور جمهوری اسلامی درباره مبانی و ساختارهای کلان، گفت: اکنون نیز گروهی از فضلای سطح عالی حوزه و استادان و محققان دانشگاهی، تدوین 22 طرح را برای تعیین شاخص‌ها در 2 بخش پیشرفت اقتصادی و پیشرفت سیاسی آغاز کرده‌اند. داوودی افزود: در این روند تعیین شاخص‌های عدالت و رشد اقتصادی، اسراف، خانواده مطلوب از نظر اسلام، نظم و انضباط اجتماعی، شهرسازی و معماری اسلامی، استقلال، آزادی، وحدت ملی، قانون‌مداری، خدمت‌مداری و مشارکت سیاسی در دستور کار گروه‌های تخصصی قرار گرفته است.
عماد افروغ از دانشگاه تربیت مدرس نیز در نشست اندیشه‌های راهبردی، با انتقاد از غلبه نگاه کمیت‌گرا و صرفا تجربی گفت: در هر نوع الگوی پیشرفت، فرهنگ باید ملاک و معیار اصلی باشد. این استاد دانشگاه، فهم دقیق انقلاب اسلامی را لازمه تدوین الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت دانست و افزود: شعارها و اهداف اساسی انقلاب یعنی آزادی، عدالت و بویژه معنویت باید در هر نوع الگوسازی، مورد توجه کامل قرار داشته باشد. افروغ فهم دقیق مساله جهانی‌سازی را ضروری خواند و گفت: سرمایه‌داری به علت تضادهای اساسی درونی خود، دارای قدرت جهانی شدن و جهانی‌سازی نیست اما اسلام به شرط توجه اندیشمندان و ملت‌های اسلامی به واقعیت‌ها و نیازهای جهانی، از این توانایی برخوردار است.
آیت‌الله محمدمهدی آصفی استاد حوزه‌های علمیه نجف و قم نیز در این نشست با تاکید بر اینکه الگوی پیشرفت غرب مطلوب جامعه اسلامی نیست، گفت: در تدوین الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت باید مشخص شود که از دیدگاه اسلام، پیشرفت هدف است یا نتیجه؟ وی تاکید کرد: پایه و مبنای اصلی پیشرفت، ارتقای توانایی‌های علمی دانشگاه‌هاست. سیدحبیب‌الله طباطباییان، استاد دانشگاه علامه طباطبایی نیز در سخنان کوتاهی، سنجش صحیح پیشرفت کشور را ضروری خواند و گفت: این سنجش مستمر، امکان اصلاح نقاط ضعف و تقویت نقاط قوت را فراهم می‌کند. آیت‌الله حائری شیرازی نیز در نشست اندیشه‌های راهبردی، شناخت و رعایت دقیق قوانین هستی و طبیعت را زمینه‌ساز پیشرفت حقیقی برشمرد.
فريبا علاسوند استاد حوزه و دانشگاه به‌عنوان آخرین سخنران این نشست به لزوم توجه به خانواده محوری در پیشرفت اشاره کرد و گفت: پیشرفت مبتنی بر معنویت و توجه به ابعاد فرهنگی در نگاه استراتژیک اسلام، از اولویت برخوردار است. وی گفت: باید مراقب بود به اسم مصلحت، مفاهیم اسلامی در مقام اجرا سکولاریزه نشده و عملا ساختارهای پیشرفت غربی اجرا نشود.
در ابتدای این نشست آقای واعظ‌زاده، دبیر نشست‌های راهبردی در بیان چگونگی شکل‌گیری این نشست‌ها گفت: ایده اولیه تشکیل نشست‌های راهبردی حدود 10 ماه قبل از جانب رهبر معظم انقلاب اسلامی ارائه شد که بعد از تشکیل دبیرخانه و رایزنی با اندیشمندان، استادان، فضلا و صاحب‌نظران دارای تجربه، موضوع اولین نشست از سلسله نشست‌های راهبردی «الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت» انتخاب شد. وی با اشاره به ضرورت مشارکت صاحب‌نظران، اندیشمندان و استادان و فضلا در فرآیند تصمیم‌سازی و گفتمان‌سازی در کشور خاطرنشان کرد: در نشست‌های راهبردی علاوه بر جنبه‌های نظری، زمینه‌های اجرای عملی مباحث مطرح شده نیز مدنظر است.