جناب اعتباریان! در حال حاضر با خانم نیلوفر خوش‌خلق همکاری می‌کنید؟
بله تا آنجا که توانستم امکاناتی در اختیار ایشان قرار دادم تا یک فیلم کوتاه 20 دقیقه‌ای بسازند، ضمن اینکه امین حیایی بازیگر مورد علاقه من است، امین حیایی و خانم خوش‌خلق از زوج‌های سینمایی به شمار می‌روند که بسیار متفاوت هستند و از کاری که ایشان انجام می‌دهد بسیار خرسندم، خانم خوش‌خلق نگاه خوبی به سینما دارد. طرحی که انتخاب کرده‌اند کاملا یونیک و بکر است اما به ایشان گفتم اگر بخواهی با این سبک و سیاق کار کنی یقینا تهیه‌کننده را بدبخت می‌کنی (شوخی). کار اول ایشان است و بسیار ذوق‌زدگی و ظرافت در کار ایشان دیده می‌شود.
اگر بخواهیم در این گفت‌وگو راجع به کلیشه‌ها صحبت كنيم من علاقه‌مند به چنین گفت‌وگویی نیستم، هم وقت شما را تلف می‌کنیم هم وقت خودمان را، پس خواهش می‌کنم بی‌محابایی و بی‌پروایی مرا ببخشید و با صبوری بیشتری به سوالات من پاسخ دهید.
سعی می‌کنم از هیچ پاسخی فروگذاری نکنم ضمن اینکه اخباری تازه از پروژه جدیدی که قصد تهیه آن را دارم به شما بدهم که برای خوانندگان شما حتما جذاب خواهد بود.
منظورتان نمونه ایرانی سریال «گمشدگان» (lost) است. قبلا خبرهایی در این باره منتشر کرده‌اید. اتفاقا یکی از سوال‌های این گفت‌وگو درباره ساخت این سریال است. در مقابل ادعای شما نیز سعید حاجی‌میری چنین ادعایی را بی‌پاسخ نگذاشت و گفت که سبحان‌فیلم طرح و قصد چنین سریالی را از 15 سال پیش داشته است. گویا شما تهیه‌کنندگان علاقه‌مند هستید در مطبوعات با چنین ادعاهایی گاهی جدال کنید؟
خیر این‌طور نیست. من اصلا چنین قصدی را تاکنون مطرح نکرده‌ام و دیگران به صورت دیگری علاقه خود را به مشابه‌سازی سریال مطرح کرده‌اند.
یک مساله‌ای را مطرح کنم. در بنگاه‌های اندیشه‌ای و استودیویی هالیوود مجموعه‌ای مشغول به طرح و جمع‌آوری ایده‌های تازه هستند. در ایران نیز شما و دیگر همکارانتان منتظر نشسته‌اید تا مثلا سریالی همچون گمشدگان در بازار مورد استقبال بگیرد، بعد ادعاهای شما و دیگر تهیه‌کنندگان به گوش می‌رسد که می‌خواهید نمونه فلان سریال خارجی را بسازید.
اما طرح من کاملا بکر و خلاقانه است و به صورتی کاملا اشتباه با سریال گمشدگان مقایسه می‌شود. این شیطنت همکاران مطبوعاتی شماست که آن را نمونه خارجی سریال خارجی گمشدگان خطاب می‌کنند. اگر شما بدین روال ادامه دهید من باید با شما مصاحبه کنم نه شما با من. هواپیمایی از جانب مشهد عازم کیش (شهر فعلی شما) می‌شود و طی توفان شن در کویر لوت سقوط می‌کند. تا این بخش داستان همه چیز به صورت طبیعی پیش می‌رود، این افراد گم می‌شوند و 3 ساعت بعد نجات پیدا می‌کنند. از این تعداد مسافران حدودا 30 نفر نجات پیدا می‌کنند و به مشهد مقدس بازمی‌گردند و زمانی که به مشهد مقدس می‌رسند، می‌گویند یک سال گذشته است و... .
اما به نظرم قصه تکراری است. این چرخه روایی از رابینسون کروزوئه تا جدا افتاده و همین سریال گمشدگان یک پیرنگ داستانی کهنه است.
یعنی برای شما اصل طرح که گفته شده است جذابیتی ندارد؟ همین که در این یک سال کجا بودند و چه اتفاقاتی رخ داده و اینکه این افراد در این مدت کجا بودند، به نظر شما کشش داستانی ندارد؟ من تا انتهای قصه را به‌خوبی می‌دانم. به نظرم اثری کاملا شهری و استاندارد و بسیار آموزنده خواهد بود. طرح قصه را با تنی چند از همکاران در میان گذاشتم و دوستان انگشت حیرت به دهان گزیدند. تنها شباهت این سریال با مجموعه لاست در سقوط هواپیما در نقطه‌ای نامعلوم است و اتفاقا قصه ما کاملا ایرانی منطق با فرهنگ خودمان است.
جسارت مرا ببخشید که احیانا از واژه‌هایی استفاده می‌کنم که آنچنان خوشایند خود من نیز نیست اما طرح چنین مباحثی و چنین ادعاهایی نوعی قمپز درکردن مطبوعاتی برای اهالی سینما محسوب می‌شود. خانم لیلا اوتادی پیشنهاد همکاری با جود لاو در یک پروژه هالیوودی را مطرح می‌کند، به موازات این ادعا شما مدعی می‌شوید که سال‌ها قبل قرار بوده در یک همکاری مشترک با کیمیایی از جود لاو استفاده کنید. رحمان رضایی هم اعلام کرده فیلمی سه‌بعدی می‌خواهد در ژانر کودک بسازد، به موازت آن شما اعلام می‌کنید که می‌خواهید قسمت دوم سن‌پطرزبورگ را سه‌بعدی بسازم یا یک ادعای تازه که با مایکل کین در لندن دوغ تگری آبعلی میل فرموده‌اید و قرار شده آقای کین به ایران تشریف بیاورند و در قسمت دوم سن‌پطرزبوگ
بازی کنند.
من هم با عمر شریف، آدام سندلر و مایکل کین صحبت کرده‌ام و این مذاکرات برای قسمت دوم فیلم است. قبل از اینکه داستان قسمت اول تغییر کند قرار بود این گنج در یک مسیری در پطرزبورگ پیدا شود که در آنجا معتضدالسلطنه گنج را از آن خود کرده است. خادم مسجدی که گنج در آنجا پنهان شده را قرار بود عمر شریف بازی کند، من نقش را خلاصه برایش تعریف کردم و عمر شریف هم پذیرفته بود.
این موضوع کمی غیرطبیعی است، چون در خارج از ایران با بازیگر مستقیما صحبت نمی‌کنند و معمولا با مدیربرنامه‌های (agent) هنرپیشه مدنظر مطرح می‌شود.
من از ارتباط‌هایی که دارم بهره‌برداری می‌کنم، دخترم در انگلستان کارگردان است و از این طریق کانال‌های ارتباطی با برخی بازیگران بین‌المللی دارم. عمرشریف اتفاقا با مدیربرنامه‌هایش آمد اما مایکل کین منزلش نزدیک هتل بود و با دمپایی آمد هتل نزد من. در ابتدا بنده با منزل ایشان تماس گرفتم. این افراد خیلی آدم‌های نایسی هستند از منظر مطبوعات بزرگ جلوه می‌کنند، مثل هنرپیشه‌های خودمان و نوع نگاه مردم به آنها.
در قسمت دوم فیلمتان نقشی برای ایشان در نظر گرفته‌اید؟
بله، درباره مساله جود لاو نیز می‌توانید به آقای کیمیایی رجوع کنید.
برای فیلم کیمیایی؟
بله... .
خب جودلاو...کیمیایی...یک مشکلی این وسط هست ایشان چاقوکشی بلد نیستند.آن هم با نوع دسته زنجانی‌اش... چطور ممکن است بتوانند در فیلم آقای کیمیایی بازی کنند؟
من و کیمیایی به فیلمی رسیدیم با نام مانکن. «کستينگ دایرکتور» استخدام کرده بودم و حدودا یکصد نفر را با عکس به ما معرفی کرد. کیمیایی جود لاو را انتخاب کرد. جود لاو هنوز معروف نبود. یک فیلم با مت دیمون بازی کرده بود که داستانش در ایتالیا می‌گذرد.
آقای ریپلی بااستعداد.
فقط همان فیلم را بازی کرده بود، با کیمیایی صحبت کرد از طرح قصه خوشش آمد، کیمیایی هم خیلی از ایشان خوشش آمده بود.
پس این بلندپروازی‌ها کماکان ادامه دارد؟
روند تولید این فیلم در پیش‌تولید متوقف شد. من اصلا قصد نداشتم در ایران کار کنم تا اینکه آقای قادری، پسرعموی بنده گفت می‌خواهد «چشمان سیاه» را بسازد من نیز با ایشان همکاری کردم، ضمن اینکه من احساس می‌کنم در سینمای ایران قابلیت‌های فراوانی وجود دارد که از آن استفاده نشده و هنوز هم روی این عقیده استوار هستم. به عنوان مثال در فستیوال برلین جایزه گرفتن بسیار دشوار است. پارتی و لابی نیز وجود ندارد، اصغر فرهادی و بسیاری دیگر این جوایز را دریافت می‌کنند و این موضوع نشانگر قابلیت‌های سینمای ایران است، در این فستیوال‌ها آثار سینماگران ایرانی در کنار آثار کمپانی‌های غول‌پیکر حضور پیدا می‌کند، اگر فیلم‌های ایرانی را یک مجموعه مشخص و مدون پخش کند و در سینماهای جهان اکران بگیرد، به یقین بازار جهانی فیلم‌های ایرانی بهبود خواهد یافت و با استقبال مخاطب جهانی روبه‌رو خواهد شد.
قسمت دوم سن‌پطرزبورگ را چه زمانی آغاز خواهید كرد، دوباره عوامل از جمله کارگردان را خودتان انتخاب می‌کنید؟
به محض آماده شدن فیلمنامه که برایم اولویت تولید است پیش‌تولید را آغاز خواهیم کرد.
شما همانند دوران نظام استودیویی در دهه 30 تا 60 آمریکا خودتان اقدام به انتخاب عوامل می‌کنید و این انتخاب همواره با حواشی همراه بوده است، مثل شایعاتی که درباره خانم اندیشه فولادوند وجود دارد و گویا غیر از ایشان آقای حیایی نیز سرجهازی آثار شما هستند؟
من با خانم فولاوند 2تا فیلم کارکردم با امین 5 فیلم. همه جای دنیا رسم بر همین منوال است که تهیه‌کننده تصمیم‌گیرنده نهایی باشد. من الناز شاکردوست را هم برای این کار انتخاب کردم. این مساله بسیار اتفاقی بوده که خانم فولادوند در «ستاره‌ها» با ما همکاری داشته باشند و بعد از آن سن‌پطرزبورگ.
و درباره این شایعاتی که وجود دارد.
سینمای ما نمی‌تواند بدون حاشیه باشد. برخی دوستان 2ماه فیلم می‌سازند 10 ماه مابقی به دنبال حواشی و جریانات حاشیه‌ای هستند. توی این دفتر و آن دفتر، حرف‌هایی که شنیده می‌شود بسیار جالب است که می‌گویند آقای اعتباریان با خانم فولادوند ازدواج کرده و
2 تا هم بچه دارند. اوایل خیلی عصبانی می‌شدم و به برخی از همین دوستان می‌گفتم این چه حرف‌هایی است می‌زنید اما بعد متوجه شدم اگر بازار این شایعات نباشد سینما برای این دوستان در وقت آزادشان لطفی ندارد. خانم فولادوند بازیگر واقعا توانایی است، من فیلم «سنگ، کاغذ، قیچی» را با ایشان کار کردم حضور ایشان در این فیلم، انتخاب سعید سهیلی بود. می‌گفت من یک بازیگر می‌خواهم که بتواند نقش یک زن کاملا خشن را ایفا کند.
در سن‌پطرزبورگ که انتخاب شما نبود؟
در سن‌پطرزبورگ قطعا انتخاب خود افخمی بود. من شوکه شدم، گفتم شوخی می‌کنی.
شما هیچ اعلام نظری نکردید؟
خیر، من روی بازیگر نقش اول– با ایفای محسن تنابنده– نظر دادم.
شما با حضور آقای تنابنده مخالف نبودید؟
خیر.
شما برای نقش اول محمدرضا گلزار را پیشنهاد ندادید؟
من گلزار را برای نقش «فرشاد» پیشنهاد دادم اما در آن زمان نوع قصه شکل دیگری داشت.
قصه که تغییر کرد به موازات آن بازیگران نیز تغییر کردند؟
زمانی که متوجه شدیم گلزار ممنوع‌الکار است، گزینه‌های دیگر کمتر مناسب این نقش بودند و خیلی‌ها هم آمدند و رفتند. آقای افخمی به من گفتند پیمان را چگونه می‌بینی؟ من به فکر فرورفتم و به جایی رسیدم که گفتم جز پیمان کسی نمی‌تواند این نقش را ایفا کند. ما به بازیگر ناشناس احتیاج داشتیم برای اینکه میزان باور‌پذیری داستان را ارتقا دهد.
محسن تنابنده در آن دوران بازیگر ناشناخته‌ای بود؟
برای نقش «کریم» ما نیاز به یک بازیگر ناشناخته داشتیم و بازیگر معروف نمی‌خواستیم. قرار بود آخرین نفر از خاندان تزار باشد، شرایط به گونه‌ای بود که نمی‌توانستیم از امین در این نقش استفاده کنیم.
اما پیمان قاسمخانی بسیار این نقش را به‌درستی ایفا کرده و ماحصل کارش کاملا رضایتبخش است.
از نخستین شب فیلمبرداری افخمی با من تماس گرفت و گفت من کمی ترس دارم و ممکن است این فیلم با این مجموعه بازیگران نفروشد. گفتم نفروشد اصلا این مساله را با من مطرح نکن.
اما یک مساله را فراموش کردید پاسخ دهید، سن‌پطرزبورگ یک فیلم کمدی- اجتماعی است و قابلیت این را دارد که سه‌بعدی ساخته شود؟ حتی در هالیوود هم کمدی- اجتماعی سه‌بعدی ساخته نمی‌شود، این روش ویژه آثاری است نظیر آواتار یا همین قسمت آخر اره یا مقصد نهایی است که دارای جاذبه بصری است.
من پاسخ این سوالاتی را که به صورت قطار ردیف کرده‌اید، خواهم داد. در یک دوره‌ای تکنولوژی سه‌بعدی‌سازی فقط در اختیار ای‌مکس بود، یعنی ای‌مکس تنها شرکتی بود که می‌توانست سه‌بعدی بسازد و به اصطلاح حقوق انحصاری سه‌بعدی‌سازی را در اختیار داشت. حتی سینماهای ای‌مکس متعلق به خود این کمپانی بود. کمی بعد چند جوان آمریکایی نرم‌افزارهایی ساختند با تجهیزات بسیار ساده و تلاش می‌کردند ثابت کنند که می‌توانند با کمترین هزینه تصویری سه‌بعدی و باکیفیت‌تر نسبت به ای‌مکس ارائه کنند و ای‌مکس نیز در پی انحصار محصولات خود بود.
من درباره اینکه چه میزان ساخت آثار سه‌بعدی ارزان شده نظری ندارم. سوال اصلی این است؛ آیا قسمت دوم سن‌پطرزبورگ اینقدر قابلیت بصری خواهد داشت که به صورت سه‌بعدی ساخته شود؟
شما نمی‌توانید پیش‌بینی کنید در قسمت دوم چه وقایعی رخ می‌دهد اما زمان ساخت آن را طوری خواهیم ساخت که بتوان سه‌بعدی و دوبعدی هم نمایش داد.
داستان این فیلم در نهایت یک کمدی- اجتماعی است. قسمت دوم فیلم شما چه میزان فضاهای غیرمتعارف خواهد داشت که سه‌بعدی‌سازی آن اولویت داشته باشد؟ شما به ساخت و نمایش فیلم در ایران بلندپروازانه نگاه نمی‌کنید؟
شما نمی‌دانید سینمای ایران در دنیا چه آبرویی دارد و در همین دوران فعلی چه ظرفیت‌هایی برای ساخت فیلم خوب وجود دارد. من هر کاری را برای ارتقای سینمای ایران انجام خواهم داد.
در همان جمله‌ای که فرمودید سینمای ایران نمی‌دانید چه آبرویی دارد، جریان سینمای بدنه را با سینمای خاص ترکیب کردید؟
سن‌پطرزبورگ بهانه‌ای است تا ظرفیت نمایشی سینمای ایران را ارتقا دهم و اینکه برای قسمت دوم این فیلم از بازار جهانی استفاده کنم، من جزو نخستین نفراتی بودم که فیلم خودم «چشمان سیاه» را به آمریکا بردم-10 سال قبل- و دیگران نیز از این روش استقبال کردند، ضمن اینکه دیگر فیلم به آمریکا نبردم چون از مسیری که می‌رفتیم روش غلطی برای اکران فیلم‌های ایرانی بود. هم‌اکنون مسیر درست نمایش فیلم در خارج از ایران را پیدا کرده‌ام با بیان این نکته که سینمای بدنه ما نیز قابلیت‌های متعددی دارد که می‌تواند در خارج از ایران با فیلم‌های خارجی رقابت کند. من می‌خواهم از این پس فیلم‌هایی بسازم که ظرفیت نمایش در سینمای جهان را داشته باشد.
فیلم‌هایی که در جشنوارهای متعددی جایزه گرفته و به قول دوستان خوش درخشیده در نهایت تنها اکران موفقی که دارد اکران در سینما تک‌های فرانسه و اسپانیاست؛ آن هم به صورت تک‌سئانس نمایش داده می‌شود اما هنوز برای محصول نمونه سینمای وطنی خودمان چون «ملک سلیمان»، اکران جهانی‌اش در هاله‌ای از ابهام قرار دارد؟
شما درباره اتفاقاتی که تاکنون رخ داده صحبت می‌کنید، مطمئن باشد من تلاشم را می‌کنم. ممکن است موفق نشوم اما نهایت سعی خود را به کار خواهم بست.
یک نکته، شما در گام نخست قرار است فیلم ایرانی بسازید و نخستین تماشاگر فیلم شما ایرانیان باشند. آیا سینمای ما ظرفیت نمایش آثاری سه‌بعدی را دارد؟
همه این پردیس‌هایی که ساخته شده دیجیتال هستند.
با 6-5 سینما می‌توان فیلم سه‌بعدی ساخت و نمایش داد؟
شما فکر می‌کنید تا زمانی که قسمت دوم سن‌پطرزبورگ ساخته شود ظرفیت‌های نمایشی سه‌بعدی در ایران افزایش پیدا نمی‌کند؟
بگذریم. فکر می‌کنم هر کسی غیر از افخمی فیلم را می‌ساخت عاری از تکنیک‌های بصری می‌شد.
شما نگویید افخمی بهتر است، بگویید این تیمی که این فیلم را ساخت. آقای افخمی عضوی از این تیم بوده است، فیلمبردار این کار تورج اصلانی یکی از بهترین‌هاست. به عنوان نمونه صحنه‌ای که کریم از تونل خارج می‌شود، لنز را رد می‌کند. چگونه می‌شود این صحنه‌ها را در سینمای ایران گرفت.
البته من که می‌دانم SI
2K قابلیت جدا شدن لنز را دارد اما شاید مردم ندانند.
همین تصاویر جاذبه ایجاد می‌کند برای دیدن فیلم و ابتکارات خلاقانه‌ای که در تصویربرداری فیلم وجود دارد.
روایت اول می‌گوید این دعوای شما و بهروز افخمی یک جنگ زرگری توافق شده پشت پرده است که فیلم به فروش بهتری دست پیدا کند. من با طرح موضوع سریال شما یک نکته را فراموش کردم بگویم. گویا شما هم انجام کار هنری را با هیاهوی رسانه‌ای ترجیح می‌دهید؟
شما اشاره کردید به کلمه می‌گویند پس بگذارید بگویند. اتفاقا این موضوع هم ایده خوبی است. اگر این مساله به فروش فیلم کمک کرده به نظر من تصادفی بوده. همین آقای تورج اصلانی که در برنامه 7 از آقای افخمی حمایت می‌کرد همینجا روی این صندلی نشست و به من گفت چرا جلوی این آشفتگی هنگام کار را که ایشان مسببش هست نمی‌گیرید؟ دلم می‌خواست این فیلم تمام شود و در مقابل افخمی خیلی صبوری کردم آن هم به چند دلیل. البته از قبل به من گفته بودند که کار کردن با افخمی پرحاشیه است و این موضوع را با خود ایشان نیز مطرح کردم. علت اینکه در قرارداد 50 جلسه نوشتم و شرط کردم، به دلیل همین پرحاشیه بودن بود.
ترس شما طبیعی بود چون بر سر پروژه «فرزند صبح» هم همین بلا را آورده بود و فیلم را نیمه‌کاره رها کرد و رفت. گویا تعهد به استودیوهای کانادایی اهمیت بیشتری نسبت به تمام کردن فرزند صبح داشت.
فقط فرزند صبح نبود. در 3 فیلم دیگرش این وقایع رخ داده بود مثل ته دنیا. ایشان تا 30 دقیقه ابتدایی فیلم بسیار منظم و مرتب کارشان را انجام دادند و من بسیار خوشحال بودم 40-30 درصد فیلم را در 20 روز گرفت.