بیل شنکلی در جمله‌ای می‌گوید: «فوتبال فراتر از زندگی است» و این یک جمله از مربی افسانه‌ای لیورپول ما را به این فکر وامی‌دارد که چگونه یک مربی می‌تواند در بدترین شرایط و با آرامش کامل شاهکاری خلق کند؟ در اینجا شما احتیاج به یک عامل محرک دارید، درست مانند فرشته‌ای که روی شانه می‌نشیند، این اتفاق بارها در زندگی شخصیتان نیز رخ داده، وقتی احساس ژرف تنهایی و شکست تمام وجودتان را پر می‌کند ناگاه
سر وکله رفتارهای خاص به وجود می‌آید به طور مثال ژوزه مورینیو یکی از عوامل اصلی موفقیتش و تمرکز قبل از هر بازی را اینگونه شرح می‌دهد: «قبل از شروع هر نبرد تنها کاری که می‌کنم این است که چند دقیقه‌ای با همسرم به صورت تلفنی حرف می‌زنم!» حالا هر مربی می‌تواند از فاکتور و کاریزمای منحصر به فردش استفاده کند. حتی اگر فکر می‌کنید صدایی چند فرسخ آن طرف‌تر می‌تواند به شما آرامشی ژرف اهدا کند برای پیشبرد هدفتان این کار را بکنید، زیرا اصلی‌ترین عامل موفقیت یک تیم آرامشی است که درون مربی نهفته است و هر کسی در زندگی، سرمربی خودش است! و تنها مشکل قضیه اینجاست که شما نمی‌توانید احساستان را بروز دهید و همین مساله این فلسفه را کمی «رمز»آلود می‌کند.
فلاسفه فوتبال چگونه فكر مي‌كنند؟
...درست در بدترین شرایط روحی فرشته‌ای روی شانه‌اش می‌نشیند، تمام معادلات فنی و غیرفنی را برهم می‌زند، این یک خوش‌شانسی نیست یا یک بلیت بخت‌آزمایی که اما و اگر دارد، این موضوع همان فلسفه یک نیروی جانبی است که آن را در علم روانشناسی به ضمیر ناخداگاه تعبیر می‌کنند. ابزاری که شاید بیشتر به عنوان چوب جادو در دست مربیان کلاسیکی بود که می‌توان به آنها لقب «فلاسفه فوتبال» را داد ولی هرچه قدر هم که فیلسوف باشید احتیاج به یک نیروی محرکه‌ای دارید تا بتوانید به خلق واقعیت بپردازید.
در فوتبال امروز کمتر مربی‌ای را می‌توانید پیدا کنید که صاحب سبک و سیاق خاصی در حوزه روانشناختی فوتبال باشد، اگر هم قرار باشد به مرور اسامی آنها بپردازید به تعداد انگشت‌های دست می‌رسند، البته باید یادمان باشد بر هم زدن آرامش روانی تیم حریف و بازی با کلمات آن کاریزمایی نیست که مدنظر داریم! و برای اینکه بتوانیم کمی روشن‌تر به این مساله بپردازیم باید به نام‌هایی مانند الکس فرگوسن، آرسن ونگر، جيووانی تراپاتونی، مارچلو لیپی و در نسل جدید امروز به پپ گوآردیولا و ژوزه مورينيو اشاره کنیم و شاید کمی قبل‌تر بد نیست تا از سزار منوتی، بیل شنکلی، رینوس میشل، یوهان کرویف، فرانتس بکن‌باوئر،سر بابي رابسون و ....نام ببریم.
روان‌شناسي فوتبال
آیا تا به حال درباره این موضوع فکر کرده‌اید چه فاکتورهایی از علم روانشناسی می‌تواند به موفقیت در ورزش بویژه فوتبال کمک کند؟ امروز روانشناسی را در تمام رگ‌های زندگی می‌توان یافت و خوشبختانه رو به توسعه و بهبود است. فوتبال نیز مانند دیگر فعالیت‌های انسانی با مفاهیم روانشناسی از جمله اضطراب، تصمیم‌گیری، هیجان و فشار روانی گره خورده است. حالا در اینجا می‌خواهیم به روش‌هایی که می‌تواند به یک مربی در کاهش استرس کمک کند، بپردازیم. البته قبل از این مساله باید ریشه‌های استرس‌زا در فوتبال را شناسایی کنیم و بعد به نحوه درمان آن بپردازیم. بدون شک حتما این سوال بارها ذهنتان را مشغول کرده که چگونه یک مربی بزرگ می‌تواند تیمش را در بدترین شرایط نجات دهد؟ بازيكناني از لحاظ روحي مسلط در زمین داشته باشد و در نهایت روان تیمی ساخته شده، به بازی جهت داده و نتیجه را مشخص می‌کند. فوتبال با داشتن طرفداران زیاد و همچنین تیمی بودن آن بیشتر از بسیاری از ورزش‌های دیگر استرس‌زاست. فوتبالیست برای موفقیت باید چندین مهارت را باهم به کار گرفته و در عین حال با تیم نیز هماهنگ باشد. هر عملی که نیازمند هماهنگی دسته‌ای از افراد باشد بی‌تردید با فشار روانی زیادی همراه است و وجود فشارهای روانی بر عملکرد تک‌تک افراد و در نهایت عملکرد تیم موثر است. غلبه بر ترس و فشار روانی اعضای تیم و همچنین وجود خودباوری رمز موفقیت هر تیمی است. تاکتیک و تکنیک زمانی موثر خواهد بود که فرد همه فشارهای بیرونی و درونی را به حد نرمال تقلیل داده و از حد نرمال آن برای افزایش نیرو و انگیزه استفاده کند. بالا بودن عملکرد فرد همواره بازتابی بوده از وضع روانی و احساسات فرد؛ اضطراب، دلهره، خشم، مرگ عزیزان و مشاجره‌های خانوادگی می‌تواند عملکرد فرد را در زمین بازی تحت‌تاثیر قرار دهد. اضطراب و خشم می‌تواند تعادل شیمیایی بدن را به هم ریخته و در تصمیم‌گیری فرد اختلال ایجاد کند. در حالی که بازی فوتبال بازی‌ای است سراسر تصمیم‌گیری که در لحظه روی می‌دهد و این مهم نیازمند آرامش و تمرین است و حالات هیجانی فرد نیز تعیین کننده تصمیم‌گیری فرد خواهد بود.
چه عواملی موجب نتیجه کسل‌کننده می‌شود؟
همه می‌دانند که چگونه افسردگی، پریشانی‌خاطر و بی‌میلی می‌تواند منجر به یک نمایش بد شود. همچنان که خشم و اضطراب می‌تواند تعادل شیمیایی را در درون بدن به هم ریخته و احساسات را برانگیزد، آرامش و تعادل می‌تواند در لحظات حساس بازی کنترل احساسات را در دست گرفته و منجر به گرفتن تصمیمات خوب در حین رقابت شود! به همین دلیل است که چنین بازیکنانی را بازیکنان آماده و سرسخت برای پیروزی در رقابت می‌نامند. حالا فکر می‌کنید چگونه می‌توان ورزشکار افسرده و پژمرده‌ای را درون زمین بازی دید در حالی‌که همین بازیکن در هفته‌ای که گذشت شاخص‌ترین و بهترین بازیکن درون زمین مسابقه بوده است؛ آیا این دلیلی نیست که باید نمایش یک بازیگر را زیر ذره‌بین قرار داد، روز به روز و لحظه به لحظه. امروز مربیان بسیاری با آگاهی از ارزش‌های آمادگی روانی قبل از آغاز فصل از بازیکنانشان می‌خواهند که خود را با خواسته‌های آنها تطبیق دهند، این همواره موجب بروز ناراحتی‌هایی می‌شود اما داشتن اصول روشن که به خوبی قابل درک باشد به کم کردن اضطراب و ناراحتی و برخوردها کمک می‌کند و بازیکنان درمی‌یابند هنگامی که مربی آنها را نشانه می‌گیرد به معنای متهم کردن آنها نیست بلکه سعی در کم‌کردن اشتباهات و بالا بردن دانش تیمی است. اگر قبول کنیم دلیل باخت را باید در ابعاد روانشناسی آن بررسی و تجزیه و تحلیل کرد، بازیکنان برتر نه‌تنها از آمادگی بدنی و بينش تاکتیکی برخوردارند بلکه قبل از هر مسابقه نیز خود را از نظر روانی آماده می‌کنند، این آمادگی می‌تواند مستقیم یا غیرمستقیم بوده و به بازیکن کمک کند که چگونه خود را از هر جهت در شرایط مطلوب فیزیکی و روانی نگه دارد.