محاکمه غرب در ژنو 3

گروه سیاسی:

سرانجام دور سوم گفت‌وگوهای ایران و 1+5 روز گذشته در ژنو سوییس زیر سایه ترور دانشمندان هسته‌ای ایران آغاز شد. هر چند تیم کاترین اشتون برنامه مشخصی درباره موضوع مذاکرات ارائه نکرد اما ایران پیش‌تر به‌طور شفاهی و مکتوب به کاترین اشتون اعلام کرده بود که فقط نامه 15 تیر (6 ژوئیه) سعید جلیلی را مبنای مذاکرات می‌داند. ایران در آن نامه از اشتون خواسته است موضع 1+5 را درباره سلاح‌های هسته‌ای اسرائیل روشن کند، در این باره توضیح بدهد که به دنبال همکاری با ایران است یا به دنبال دشمنی با آن و نهایتا اینکه به منطق گفت‌وگو که لازمه آن اجتناب از فشار است، متعهد خواهد بود یا نه؟

جلیلی همچنین پیش از ترک تهران و در یک نشست مطبوعاتی تاکید کرده بود: ایران حقوق خود را مفروض مذاکرات می‌داند نه موضوع آن، پرسش‌های مدنظر خود را درون مذاکرات مطرح خواهد کرد.

بنا به گزارش‌های دریافتی کاترین اشتون رئیس تیم 1+5 دقایقی قبل از شروع مذاکرات به محل اقامت هیات ایرانی آمد و ضمن خوشامدگویی به جلیلی ابراز امیدواری کرد که مذاکرات رو به جلو باشد. جلیلی هم در پاسخ ضمن ابراز اینکه او هم امیدوار است مذاکرات مثبت و سازنده باشد، تاکید کرد که همه چیز به موضع 1+5 بستگی دارد. با این حال دور اول مذاکرات میان ایران و 1+5 ظهر روز دوشنبه به وقت ژنو پایان یافت و در این دور جلیلی تمام سخنان خود را به محکوم کردن اقدام غرب در جنایت علیه دانشمندان هسته‌ای ایران خصوصا ترور دکتر شهریاری اختصاص داد. رئیس هیات مذاکره‌کننده ایرانی در این دور از مذاکرات با اشاره به اینکه «هفته قبل همین روز و همین ساعت 2 دانشمند ایرانی در تهران هدف ترور قرار گرفتند و یکی از آنها به شهادت رسید» گفت: «2 دانشمند ترور شده ایرانی متخصصان بسیار برجسته‌ای در جهان علم بودند و معضل امروز جهان کسانی هستند که وقتی از حیث توان استدلال و بحث منطقی به بن‌بست می‌خورند، به اقدامات تروریستی روی می‌آورند». جلیلی در ادامه با بیان اینکه «ملت ایران تا امروز بزرگ‌ترین قربانی تروریسم بوده» گفت: «ایران تا کنون 13000 نفر از شهروندان خود را در اثر حملات تروریستی گروهک منافقین که مورد حمایت غرب است از دست داده است و این بار هم همان روند در حال تکرار است». جلیلی در ادامه سخنان خود خطاب به کاترین اشتون اظهار کرد: «با این حال ترور اخیر 2 دانشمند هسته‌ای ایران یک نمونه متفاوت است چرا که یکی از این 2 نفر در فهرست تحریم قطعنامه شورای امنیت قرار داشته است و دیگری هم جزو دانشمندان هسته‌ای شناخته شده ایران بوده است». جلیلی تاکید کرد: «جان ساورز رئیس سرویس اطلاعات خارجی انگلیس چند هفته پیش از ترور به صراحت اظهارات خاصی در مورد انجام عملیات اطلاعاتی در ایران بر زبان آورده بود و پس از انجام ترور هم سایت رسمی وزارت خارجه اسرائیل در مقاله‌ای رسمی نوشت، این ترور با هدف ضربه زدن به برنامه هسته‌ای ایران و جلوگیری از اتمی شدن ایران انجام شده است». جلیلی با بیان اینکه «این سخنان مفهوم کاملا خاصی دارد»، سوال کرد که چرا دنیا در مقابل اقدام تروریستی و اعتراف صریح برخی کشورها به مشارکت در آن سکوت کرده است و چرا 1+5 این اقدام را محکوم نکرد؟ جلیلی خطاب به اشتون اضافه کرد: «دست زدن به اقدامات تروریستی با هدف جلوگیری از دسترسی ایران به علم، تلفیقی ناشی از روحیه فاشیستی و روحیه قرون وسطایی است که بی‌شک مستحق محکومیت است اما این اقدامی است که تا به حال انجام نشده است». جلیلی در بخشی از این جلسه برای احترام به روح بلند شهید شهریاری برای دقایقی سکوت و سپس تاکید کرد باید در قرن 21 کسی مانند دکتر شهریاری را شهید راه مبارزه با تفکر قرون وسطایی دانست که غرب حامی آن است. دور اول مذاکرات حدود ساعت 16 به وقت تهران پایان یافت. پس از پایان دور اول مذاکرات ایران و 1+5، دیدارهای دو‌جانبه تیم‌های مذاکره‌کننده آغاز شد و در نخستین دیدار هیات روسی به ملاقات جلیلی رفت. در این دیدار سرگئی ریابکوف که ریاست هیات روسی را برعهده دارد با اشاره به ملاقات خوب روسای جمهور 2 کشور در حاشیه اجلاس خزر، روند تحولات در مناسبات دوجانبه را مثبت دانست و گفت: «ما به برگزاری این دور از مذاکرات نیازمند بودیم و تلاش خواهیم داشت در مذاکرات به رفع موانع کمک کنیم». جلیلی هم در این دیدار با تاکید بر اینکه ایران ارزش زیادی برای روابط با روسیه قائل است، گفت: «از نظر ایران عرصه‌های متنوعی برای گسترش روابط با روسیه وجود دارد. جلیلی اضافه کرد: «همبستگی‌های ژئوپلتیکی موجود میان ایران و روسیه روابطی مستحکم‌تر را اقتضا می‌کند».

یکشنبه‌شب هم سرگئی ریابکوف نماینده روسیه در مذاکرات با علی باقری دیدار کرده بود که با واکنش قاطعانه معاون جلیلی روبه‌رو شد. ریابکوف در این دیدار تلاش کرد که فضای ناشی از ترور دکتر شهریاری را که موضع ایران را بشدت سختگیرانه کرده، تلطیف کند ولی باقری ضمن برخورد شدید با وی تاکید کرد از دید ایران نامه 15 تیر مبنای مذاکرات است و این موضوع تغییرپذیر نیست. ریابکوف پس از اتمام جلسه درونی 1+5 به دیدار باقری آمده بود. به نظر می‌رسد تاکید جمهوری اسلامی بر «عدم ورود به موضوع هسته‌ای» و «محاکمه غرب درباره ترور دکتر شهریاری»، موجب شده تا 1+5 استراتژی واحدی را برای پیشبرد مذاکرات اتخاذ نکند چه آنکه گزارشات منابع غربی نشان می‌دهد گروه 1+5 پیش از آغاز مذاکرات نتوانسته در مورد یک دستور کار مشخص درون خود به توافق برسد و کاترین اشتون از موضعی بسیار ضعیف و در حالی که گروه 1+5 دچار مشکلات درونی است و ایران را در جایگاه «مدعی» می‌بیند، وارد مذاکرات شده است. به همین دلیل است که یک منبع نزدیک به شورای وزیران اروپا در گفت‌وگو با یک خبرگزاری ایتالیایی گفت: کاترین اشتون انتظار ندارد این گفت‌وگوها نتایج سریعی داشته باشد. با این حال امیدوار است این دیدار آغازی برای روند گفت‌وگوها باشد، زیرا ادامه گفت‌وگوها ممکن است نتیجه‌بخش باشد. این منبع آگاه در پاسخ به این سؤال که آیا ممکن است دیدار ژنو آغازی برای دیدار گروه وین باشد؟ گفت که نه می‌تواند این مساله را نفی کند و نه می‌تواند به آن پاسخ مثبت دهد. گفته می‌شود هیات ایرانی مشکلی با تداوم مذاکرات ندارد به شرط اینکه مذاکرات بر مبانی صحیحی استوار شود.اشتون با ساعت انفجارهای نتانیاهو کار می‌کند

روز گذشته خبرگزاری دویچه وله نیز با پرداختن به آغاز مذاکرات ایران با کشورهای 1+5 در ژنو، این‌طور تحلیل می‌کند که به دلیل اختلاف‌نظرهای موجود میان 2 طرف امید چندانی به نتیجه‌بخش بودن آن نیست. به گزارش مهر، «دویچه‌وله» در تحلیل خود می‌نویسد: درباره محورهای مذاکرات ژنو هیچ گزارش رسمی‌ انتشار نیافته است. مواضع کشورهای عضو گروه 1+5 و نیز اظهارات هفته‌های اخیر مقام‌های ایران نشان می‌‌دهد، اتفاق‌نظر چندانی نیز درباره موضوع مذاکرات میان دوطرف وجود ندارد. دویچه‌وله می‌نویسد: غرب می‌گوید نسبت به صلح‌‌آمیز بودن ماهیت و اهداف برنامه‌ هسته‌ای ایران تردید دارد و خواهان آن است که تهران این تردیدها را برطرف و اعتماد جامعه جهانی را جلب کند. غرب خواهان مذاکره با ایران در این باره است. اما در هفته‌های اخیر نیز اظهارات مقام‌های ایرانی حاکی از آن است که آنان برنامه‌ هسته‌‌ای ایران را موضوعی غیرقابل مذاکره در ژنو می‌دانند. آگاهان می‌‌گویند: تاکید مقامات ایران به مواضع و اظهارات خود در آستانه‌ مذاکرات ژنو عمدتا با این هدف صورت می‌‌گیرد که نشان دهند تحریم‌های بین‌المللی شدید ماه‌های اخیر تاثیری در اراده‌ آنها نداشته است.

پایگاه اینترنتی روزنامه القدس‌العربی با اشاره به اراده ایران در به رسمیت شناخته شدن حق هسته‌ای خود، به مذاکرات جلیلی و اشتون اشاره کرد و گفت:
اشتون به ژنو رفته است در حالی‌که ساعتش براساس ساعت انفجارهای نتانیاهو و ساعت دیگری یعنی ساعت بلمار کار می‌کند تا عرصه لبنان را با پوشش حکم احتمالی دادگاه نمایشی ویژه لبنان منفجر کند اما از یاد برده است که سعید جلیلی نوه علامه بزرگ آیت‌الله شهید فضل‌الله نوری است که در عصر مشروطه به او پیشنهاد شد که زیر پرچم انگلیسی‌ها قرار گیرد تا جانش را نجات دهد که در پاسخ گفت 70 سال زیر پرچم اسلام زندگی کردم و نمی‌توانم بقیه عمرم را زیر پرچم کفر زندگی کنم. در بخش دیگری از این مقاله آمده است: یک منبع مرتبط با مذاکرات غربی با ایران گفت از ابتدا قدرت‌های بزرگ با ایران بر سر یک موضوع مذاکره می‌کنند؛ اینکه ایران دستش را از مساله فلسطین بکشد و اسرائیل را به‌عنوان یک واقعیت بپذیرد. در حالی‌ که ایرانی‌ها با غرب بر سر یک موضوع مذاکره می‌کنند؛ اینکه غرب دست از حمایت از رژیم صهیونیستی و جنایت‌های آن بردارد. گفتنی است در دور سوم مذاکرات ایران و 1+5 علاوه بر سعید جلیلی که ریاست تیم مذاکره‌کننده ایران را بر عهده دارد، علی باقری معاون سیاست خارجی و امنیت بین‌الملل دبیرخانه شورایعالی امنیت ملی، ابوالفضل ظهره‌وند معاون رسانه‌ای دبیرخانه شورایعالی امنیت ملی، حمیدرضا عسگری مشاور حقوقی رئیس سازمان انرژی اتمی و وزارت خارجه و علی آهنی معاون اروپای وزارت خارجه در هیات ایرانی حضور دارند. از جانب گروه 1+5 معاونان وزرای خارجه در مذاکرات حضور پیدا کردند و کاترین اشتون سرپرست تیم است. البته در تیم 1+5 تنها ویلیام برنز آمریکایی و سرگئی ریابکوف روسی سابقه گفت‌وگو با مسؤولان هسته‌ای جمهوری اسلامی را دارند، بر همین اساس برخی منابع دیپلماتیک احتمال می‌دهند گروه1+5 در ورود متمرکز و جدی به موضوعات دچار ناهماهنگی باشد.

اگرچه پیش‌بینی می‌شد که محور انگلیسی دخیل در مذاکرات ایران و 1+5 تلاش‌هایی را برای تخریب آن آغاز کند اما نوع این تلاش‌ها مشخص نبود تا اینکه وزیر دفاع و سخنگوی وزارت خارجه این کشور به صراحت گفتند 1+5 تعلیق غنی‌سازی اورانیوم را مجددا از ایران درخواست خواهد کرد. مارتین دی سخنگوی دولت انگلیس روز یکشنبه در گفت‌وگو با شبکه تلویزیونی العربیه، در این باره گفت: «ایران باید برای جلب اعتماد جهانی فرآیند غنی‌سازی اورانیوم را متوقف کند. اکنون دولت ایران غنی‌سازی اورانیوم را ادامه می‌دهد در حالی که فناوری لازم را برای تبدیل اورانیوم غنی شده به سوخت هسته‌ای ندارد و در عین حال روسیه سوخت هسته‌ای مورد نیاز ایران را برای راه‌اندازی نیروگاه بوشهر به آن خواهد داد». اظهارنظر این مقام انگلیسی در حالی است که غربی‌ها در مورد غنی‌سازی 20 درصد هم می‌گفتند که ایران توان این کار را نخواهد داشت اما ایران ظرف یک روز اورانیوم 5/3 درصد غنا را تا 20 درصد غنی کرد. به گزارش ایران هسته‌ای، لیام فاکس، وزیر دفاع انگلیس هم در سخنان خود در اجلاس امنیتی منامه بدون آنکه میان «ساخت سلاح هسته‌ای» و «قابلیت ساخت سلاح هسته‌ای» تفکیک کند، گفت: «جامعه جهانی ایرانِ با قابلیت ساخت سلاح‌های اتمی را تحمل نخواهد کرد». فاکس ادامه داد: «لازم است ایران با ما همکاری کند تا بتوان به نتیجه رسید. ما لحظه‌ای غفلت نمی‌کنیم و کوتاه هم نخواهیم آمد». این اظهارات تند و تیز مقام‌های انگلیسی نشان می‌دهد، محور انگلیسی میدان‌دار شر علیه ایران با علم به موضع ضعیف 1+5 در مذاکرات ژنو 3 از احتمال امتیازدهی آمریکا به ایران نگران شده و درصدد تخریب مذاکرات است. انگلیسی‌ها در حالی موضوع درخواست تعلیق غنی‌سازی از ایران را مطرح می‌کنند که هیچ کدام از مقام‌های 1+5 ظرف ماه‌های گذشته در این مورد سخن نگفته‌اند.