گروه سیاسی:
به نظر می‌رسد موضوع «مشارکت ژاپن در برنامه هسته‌ای ایران» این روزها به صورت جدی از سوی توکیو دنبال می‌شود. مشارکت ژاپن در برنامه هسته‌ای ایران و بویژه در ساخت نیروگاه‌های هسته‌ای، فوریه 2006 توسط منوچهر متکی، وزیر امور خارجه ایران به نخست‌وزیر ژاپن پیشنهاد شد.
براساس پیشنهاد متکی، ژاپن می‌تواند در تاسیس 10 تا 15 پایگاه اتمی ایران مشارکت کند. این پیشنهاد متکی اما چندی بعد و در سال 2009 رنگ جدی‌تر به خود گرفت تا جایی که سفیر وقت ژاپن در تهران در دیدار با رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس نسبت به همکاری 2 کشور برای ساخت نیروگاه‌های هسته‌ای ضدزلزله ابراز امیدواری کرد. آکینو شیروتا در آن دیدار با اشاره به تصویب طرح صیانت از دستاوردهای هسته‌ای کشورمان، اظهار امیدواری کرد که در آینده شاهد همکاری 2 کشور در جهت ساخت نیروگاه‌های هسته‌ای ضدزلزله باشیم اما به دلیل افزایش فشار ایالات متحده و برخی کشورهای اروپایی به ایران درباره موضوع هسته‌ای و مناسبات سیاسی ژاپن بویژه با ایالات متحده آمریکا، این موضوع ره به جایی نبرد. اما به نظر می‌رسد این روزها تمایل توکیو برای گسترش مناسبات هسته‌ای خود با تهران نمود بیشتری یافته است. در همین راستا است که سومین مجمع دموکراسی در بالی اندونزی فرصتی شد تا وزیر خارجه ژاپن «چند ساعت» به صورت محرمانه با متکی به گفت‌وگو بنشیند. به گزارش ایرنا، درحالی که نمایندگان بیش از 30 کشور جهان در این نشست دیدگاه‌های خود را درباره ارتباط دموکراسی و صلح مطرح می‌کردند، «سی جی مایهارا» وزیر خارجه جدید ژاپن دیدار مهمی را با منوچهر متکی وزیر امور خارجه ایران انجام داد.
وزیر خارجه ژاپن که «کانادا»، رئیس میز ایران وزارت خارجه ژاپن را از توکیو برای این دیدار به همراه خود آورده بود، با طرح درخواست برای ملاقات با وزیر امور خارجه ایران نشان داد که شرکت در اجلاس بالی بهانه‌ای برای رایزنی با رئیس دستگاه دیپلماسی ایران بوده و مطالب مهمی برای متکی دارد.
اهمیت این دیدار زمانی بیشتر شد که دیپلمات‌های ژاپنی مقیم در اندونزی نیز از دیدار طولانی وزیر خارجه کشورشان با وزیر امور خارجه ایران شگفت‌زده شده بودند. این دیدار تقریبا 2 ساعت پشت درهای بسته طول کشید و «کانادا» رئیس میز ایران به عنوان مترجم و یک فرد مسلط به مسائل ایران در آن حضور داشت.
پس از این دیدار، وزرای خارجه 2 کشور حاضر به مصاحبه با خبرنگاران نشدند ولی رئیس میز ایران در وزارت خارجه ژاپن درباره مذاکرات تاکید کرد که «مذاکرات مهم و موفقی» بود. «کانادا» در پاسخ به این سوال که «آیا ژاپن پیشنهاد جدیدی را به ایران ارائه کرده است؟» گفت: «پیشنهاد جدیدی مطرح نبود».
این سوال که «آیا همچون گذشته ژاپن طرح جدیدی را برای مبادله سوخت ارائه کرد؟» از کانادا پرسیده شد که او در پاسخ گفت: «نه». گفتنی است، ژاپن نخستین کشوری بود که پیشنهاد مبادله سوخت را در گذشته به صورت تدوین شده به ایران ارائه کرد. باز هم از «کانادا» این سوال مطرح شد که «حضور برنامه ریزی شده شما در این ملاقات و طولانی شدن دیدار وزرای خارجه 2 کشور برای چه بود؟» او در پاسخ گفت: «در دیدار موضوعات مهمی مطرح شد و پیرامون مذاکرات «ژنو 3» گفت‌وگو شد». رئیس میز ایران وزارت خارجه ژاپن از توضیح بیشتر در این زمینه خودداری کرد ولی خبرها حاکی از آن بود که طرفین درباره «همکاری هسته‌ای» مذاکره کرده‌اند. آنها همچنین درباره ایجاد جهانی عاری از سلاح هسته‌ای به تبادل نظر پرداختند.
وزیر خارجه ژاپن در این دیدار از دور بعدی گفت‌وگوهای ایران و گروه 1+5 حمایت کرد. سی جی مایهارا در دیدار با متکی تاکید کرد: روابط ایران و ژاپن روابطی دوستانه و تاریخی است و مردم ژاپن برداشت و دیدگاه مثبتی نسبت به جمهوری اسلامی ایران دارند. وزیر خارجه ژاپن نکته مهم دیگری نیز گفت: «مهم‌ترین هدف دیدار ما حفظ و تقویت اعتماد بین 2 کشور است و ما برای روابط دوستانه با جمهوری اسلامی ایران جدی هستیم». اهمیت سخنان وزیر خارجه ژاپن درباره تقویت روابط با ایران زمانی مشخص می‌شود که به گفته‌های یک دیپلمات ارشد ژاپنی مقیم در اندونزی توجه شود. او که از ملاقات طولانی وزیر خارجه کشورشان با وزیر امور خارجه ایران تعجب کرده بود، درباره این دیدار گفت: «گویی قطعنامه‌ها، کاغذی بیش نیستند و سیاست‌های اعلامی و اعمالی به گونه‌ای دیگر رقم می‌خورد».
محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهوری اسلامی ایران چندی پیش در دیدار با سفیر جدید ژاپن در تهران تاکید کرده بود: اگر امروز حجم مبادلات تجاری ایران و چین به رقم 30 میلیارد دلار رسیده است، این میزان در روابط ایران و ژاپن باید به 50میلیارد دلار برسد. این پیام‌های دوستی در چند ماه گذشته باز هم بین 2 کشور رد و بدل شده است. سفیر جدید ژاپن در تهران چند روز پس از دیدار با رئیس‌جمهور ایران با بیان اینکه «ایران در دولت آقای احمدی‌نژاد از جایگاه بالایی برخوردار شده است»، تصریح کرد: ژاپن خواستار تقویت روابط بین 2 کشور است. «کین ایچی کومانو» به این هم بسنده نکرد و به تمجید از عملکرد داخلی احمدی‌نژاد و سفرهای استانی وی پرداخت. سفیر ژاپن همچنین با بیان اینکه قانون هدفمند کردن یارانه‌ها تحول مهمی در اقتصاد ایران در سال‌های پس از انقلاب ایجاد خواهد کرد، اظهار داشت: دولت احمدی‌نژاد با اجرای قانون هدفمند کردن یارانه‌ها قصد کمک به مردم نیازمند کشور را دارد.
کارشناسان معتقدند یکی از عمده دلایل تمایل ژاپن به گسترش مناسبات با ایران در برهه فعلی، پیشرفت مذاکرات هسته‌ای و نیز افزایش قدرت ایران در سطح افکار عمومی دنیاست و به همین دلیل فشار آمریکا بر این کشور برای عدم همکاری هسته‌ای با ایران کاهش می‌یابد. یکی دیگر از دلایل این تمایل می‌تواند برخورداری ایران از بازار بسیار پررونق انرژی باشد. موضوعی که توكيو به خوبی به آن واقف است و حتی در بند‌های قطعنامه‌های شورای امنیت علیه ایران به این بازار همواره می‌نگرد.