ریچارد رولی، کارگردان، فیلمبردار و تدوینگر و گزارشگر جنگی در سال 1975 متولد شد. او بیش از 15 سال است که با اسکاهیل همکاری می‌کند و یکی از افتتاح‌کنندگان سایت «فیلم‌های بیگ نویز» بوده و 9 جایزه در زمینه مستندسازی به دست آورده است، از جمله مستندهای «جنگ جهانی چهارم» و «دموکراسی اینگونه است». گزارش‌های کوتاه و خبری او مرتب از شبکه‌های خبری دنیا چون الجزیره، بی‌بی‌سی، سی‌ان‌ان، پی‌بی‌اس و همینطور برنامه «دموکراسی، اکنون!» پخش می‌شود. او همچنین یکی از افتتاح‌کنندگان مرکز رسانه‌ای مستقل است. ریچارد رولی اهل میشیگان و پسر مردی است که ابتدا مکانیک بود و بعدها معلم دبیرستان شد. رولی قبل از اینکه در سال 1995 به دانشگاه برود به همراه دوستانش یک سال را در خارج از کشور گذراند. آنها با ون خود آمریکای مرکزی را دیدند، روی مزارع کار کردند و با معترضان زاپاتایی عجین شدند. او بعدها در سال 1999 فیلم «زاپاتایی‌ها» را ساخت و برنده جایزه نیز شد. در دانشگاه هاروارد با اوپنهایمرکه یک فعال سیاسی است آشنا شد و در بسیاری از مباحث سیاسی شرکت کرد و فعال بود. ریچارد رولی و جرمی اسکاهیل برای ساخت مستند «جنگ‌های کثیف» نوشته جرمی اسکاهیل ، وارد مناطق جنگی پر خطر عراق، افغانستان، سومالی و یمن شدند و پرده از راز نیروی مخفی دولت اوباما
ـ جی‌ساک ـ برداشتند. این مستند در سال 2013 برنده جایزه جشنواره فیلم ساندنس شد و اکنون نیز نامزد دریافت جایزه اسکار است. در زیر نگاهی به مصاحبه‌ای که با او درباره این فیلم انجام شده است می‌اندازیم.
چه چیزی باعث شد گزارشگر جنگی شوید و در راه یافتن حقیقت، زندگی‌تان را به خطر اندازید و این سفر به‌طور کلی چه تاثیری روی شخصیت شما داشته است؟
من از وقتی خیلی جوان بودم مستندسازی را شروع کردم و با شروع جنگ عراق از اینکه پوشش خبری واقعی از جنگ صورت نمی‌گرفت شوکه شدم چرا که ما اخبار را تنها از زبان ژنرال‌ها می‌شنیدیم. بنابراین خودم با این هدف که اخبار جنگ را پوشش دهم و مردم عراق را از نزدیک ببینم و با آنها ارتباط برقرار کنم به عراق رفتم و به مدت 10 سال به عنوان گزارشگر جنگی در عراق و افغانستان فعالیت کردم.
من و جرمی، مستند را طوری ساختیم که بیننده هنگام تماشای آن بتواند با دیگر انسان‌ها که از نظر فرهنگی و موقعیت جغرافیایی فرسنگ‌ها با او فاصله دارند ارتباط عاطفی برقرار کند و مثلا با روستاییان افغانستان به نام گردیز که قربانی حملات آمریکایی‌ها بودند همدردی کند یا با مردم بادیه‌نشین صحرای یمن که فقط از طریق دوربین پهپادها – هواپیماهای بدون سرنشین – دیده می‌شدند و هر روز زیر سایه مرگ قرار داشتند، احساس نزدیکی کند. در واقع هرکس روزهای نخست که در مناطق جنگی کار می‌کند با فجایعی روبه‌رو می‌شود که تا حد بسیار زیادی شخصیت قبلی‌‌اش را نابود می‌کند و من و جرمی مستثنا نبودیم و دیدن این صحنه‌ها ما را بسیار خشمگین کرده بود. در حقیقت چیزی که الان هستیم بازگشت از دوره خشم وخودتخریبی است و شخصیت فعلی‌مان صرفا بازمانده‌ای پس از درک فاجعه و اضطراب ناشی از آن است.
چرا برای‌تان اهمیت داشت که این مستند را بسازید و همکاری‌تان با جرمی چگونه بود؟
من واقعا احساس می‌کردم که جنگ جهانی علیه ترور مهم‌ترین موضوع نسل من است و این طولانی‌ترین جنگ در تاریخ جنگ‌های آمریکاست، جنگی که صدها هزار نفر را به کام مرگ کشاند، وضعیتی که واقعا نمی‌دانم چند میلیارد دلار برایش هزینه شده است و اینکه بیشتر عملیات آن درون سایه رخ داده و همچنان ادامه دارد. ما تقریبا چیزی درباره‌اش نمی‌دانیم و اینکه قرار است تا چه زمان درباره آن مخفیکاری شود. این جنگ در کشورهای بسیاری وجود دارد و ما حتی اسم آن کشورها را نمی‌دانیم. من و جرمی این مستند را ساختیم تا جنگ نامرئی را مرئی کنیم. ما تحقیقات‌مان را از عراق و افغانستان شروع کردیم. یکی از این تحقیقات درباره حمله شبانه و وحشیانه آمریکایی‌ها در گردیز، روستایی کوچک در استان پکتیای افغانستان بود. در گزارش‌های آمریکا آمده بود که آنها با همکاری نیروی پلیس افغان گروهی از افراد طالبان را کشتند، افرادی که به‌خاطر مسائل ناموسی دختران خود را با وحشیانه‌ترین وضع به قتل رسانده بودند و متاسفانه نیروهای آمریکایی نتوانسته بودند به‌موقع آنها را نجات دهند و فقط فرماندهان طالبان را کشته و چند نفر را اسیر کردند اما وقتی من و جرمی به آنجا برای تحقیق رفتیم متوجه شدیم وضعیت آن طور نبوده است. در حقیقت نیروهای آمریکایی به اشتباه به جایی که به خاطر تولد کودکی جشن گرفته بودند و مراسم نامگذاری پسر متولد شده بود، حمله کرده و افراد حاضر در آنجا را به خاک و خون کشیده بودند. در این حمله 2 مرد و 3 زن که دوتای آنها باردار بودند به قتل رسیده بودند. آنها سپس برای اینکه اشتباه‌شان لو نرود، گلوله‌ها را از بدن اجساد درآورده بودند. ما پس از تحقیق‌هایمان در مناطق دیگر مثل یمن و سومالی متوجه شدیم تمام این عملیات‌ها توسط جی‌ساک، فرماندهی عملیات ویژه مشترک انجام شده است. ما از گردیز شروع کردیم و به موگادیشو رسیدیم و هرگز تصورش را هم نمی‌کردم در انتها به شهروندان آمریکایی برسیم که هدف ترور جی‌ساک بودند.
می‌شود درباره نحوه فیلمبرداری و دوربین‌هایی که استفاده کردید، توضیح دهید؟ آیا فیلمبردارهای دیگری هم همراه‌تان بودند؟
مکان‌هایی که ما رفتیم اصلا امن نبود که بتوانیم برای ساخت این فیلم عواملی بیش از گروه دو نفره خود داشته باشیم. در افغانستان، فقط من و جرمی و مترجم و راننده‌ای با تویوتای آسیب‌دیده‌‌اش بودیم. ریش‌هایمان را بلند کردیم و لباس افراد محلی را پوشیدیم و مراقب بودیم تا قبل از غروب خورشید سرکشی‌هایمان به مناطق مختلف را انجام داده باشیم زیرا محلی‌ها می‌گفتند شب در اختیار طالب‌هاست و مرگ‌تان حتمی. جرمی تهیه‌کننده بود و گاهی کار دوربین روی دست را انجام می‌داد و من هم فیلمبردار، صدابردار و کارگردان بودم. گاهی اوقات نیز تصویری از مترجم‌ها و گزارشگرهای محلی می‌گرفتیم و گاهی از آنها کمک می‌خواستیم اما بیشتر مواقع من بودم و جرمی. ما از دوربین کانن D5 چندلنزی و گاهی از سونی EW1 استفاده کردیم زیرا می‌خواستیم نسبت به کیفیت صدا مطمئن باشیم.
می‌توانید درباره سبک سینما واریته فیلم و استفاده‌تان از روایت جرمی برای شخصی‌تر‌کردن فیلم و بردن بیننده به درون رویدادهای واقعی صحبت کنید؟
ما از ابتدا قصد داشتیم فیلمی بسازیم که حس مستند را به بیننده القا نکند. منظورم از آن مدل مستندهایی است که کارشناسان تلویزیونی یک جا نشسته و درباره حوادث صحبت می‌کنند و به جای این کار می‌خواستیم مستندی بسازیم که عمیق و قدرتمند باشد و بیننده انرژی موجود در آن را با تمام وجود درک کند. در واقع می‌خواستیم تماشاچی همانطور که با ادبیات داستانی و فیلم‌های روایی ارتباط برقرار می‌کند بتواند با این مستند نیز ارتباط خوبی پیدا کند. در حقیقت واژه مستند آدم را یاد تندنویس‌ها یا افراد مشغول کار در بایگانی‌ها می‌اندازد که تندتند پوشه‌ها را برای نسل آینده آماده می‌کنند، نه کسانی که فرآیند ارائه داستان را با قدرت انجام داده و واقعیت را همانطور که هست نشان می‌دهند.
افراد بسیاری در ساخت این فیلم به همراه شما خودشان را به‌خطر انداختند. آیا هنگام فیلمبرداری نگران امنیت شخصی خود یا منابع‌تان بوده‌اید؟
بله! هرگاه شما در وضعیت گزارش جنگی قرار می‌گیرید دائم در حال محاسبه هستید که چه چیزی امن است و چه چیزی امن نیست. احساس می‌کنید در لبه تیغ قرار دارید و هر اتفاقی ممکن است رخ دهد و دیگران را نیز در خطر قرار می‌دهید. در موگادیشو ما خیلی احساس خطر کردیم زیرا هیچ شهری خطرناک‌تر از آنجا نیست. البته وقتی از خطر صحبت می‌کنیم درباره کسانی که با ما همکاری کردند به نوعی شرمنده هستیم. افغان‌ها، یمنی‌ها و سومالیایی ها که ما را زنده نگه داشتند و با ما مصاحبه و مطالب را برایمان ترجمه کردند، بالاترین خطر را به جان خریدند. ما گزارشگرهایی بودیم که یک ماه یا نهایت یک سال آنجا می‌ماندیم اما آن افراد در آنجا زندگی می‌کردند. یمن نمونه‌ای عالی از این مورد است. ما زمانی توانستیم از اولین حمله موشکی آمریکا در یمن در المجاله مطلع شویم که درست روز بعد از واقعه یک گزارشگر شجاع، عبدالله حیدر شائع به آنجا رفته بود و از قربانیان و تکه‌های بمب عکس گرفته و ثابت کرده بود که آنجا مقر تربیت و آموزش نیروهای القاعده نبوده و فقط یک روستای بادیه نشین بوده است. او داستان را علنی کرد و خشم مردم یمن را برانگیخت. سپس واحد ضد تروریستی تربیت شده آمریکا از او خواستند سکوت کند اما او ساکت ننشست و چند هفته بعد او را از خانه‌‌اش ربودند و 30 روز خبری از او نبود و سپس در دادگاه یمن به خاطر ایجاد اغتشاش به 5 سال حبس محکوم شد. پس از مدتی قرار شد او را عفو کرده و آزاد کنند اما کاخ سفید و شخص اوباما با رئیس‌جمهور یمن تماس گرفت و درباره آزادی عبدالله حیدر شائع ابراز نگرانی کرد و او همچنان در زندان است. این یک نمونه از موارد بسیار زیاد اشخاصی است که خود را برای گفتن حقیقت به خطر انداختند.
چگونه افراد محلی را پیدا کردید و چگونه می‌توانستید به حرف‌هایشان اعتماد کنید؟ آیا شما از اطلاعاتی موثق استفاده کردید؟ چقدر دانش محلی‌تان دست‌تان را برای ساخت این فیلم باز کرد؟
در هر کشور شرایط متفاوت بود و در اینگونه مواقع شما مجبورید منعطف باشید و آهسته و دقیق عمل کنید و در انتها به تجربیات افرادی که قبل از شما به آن مکان‌ها رفته‌اند تکیه کنید و همینطور جامعه بزرگی از گزارشگرها و خبرنگاران وجود دارد که به یکدیگر کمک می‌کنند و به واسطه تجربه‌هایشان می‌توانند به شما یاد دهند که در این مکان‌ها چگونه زنده بمانید. در افغانستان ابتدا به عنوان گزارشگرهای بین‌المللی قرار شد فقط اخبار غیرجنگی را پوشش دهیم و با افراد محلی درباره مسائل ایمن صحبت کردیم و کم‌کم وارد وضعیت تکنیکی شدیم. تا آن موقع مجبور بودیم به غریزه خود اعتماد کنیم و حتی ممکن بود مرتکب خطاهایی هم شویم اما مجبور بودیم به دانشی که از محلی‌ها به دست می‌آوردیم تکیه کنیم و در آخر به جامعه خبرنگاران و گزارشگرهای جنگی اعتماد کنیم.
فیلم نشان می‌دهد ما از خطی عبور کرده‌ایم که یک شهروند آمریکایی معمولی هنوز آن را نمی‌شناسد و کاملا درک نمی‌کند. آمریکا به کجا می‌رود؟ چگونه می‌خواهید توجه واشنگتن را به این مسائل جلب کنید؟
تغییری که ما می‌خواهیم هرگز از سوی واشنگتن اعمال نمی‌شود. تغییر از زیر و از میان مردم صورت می‌گیرد. در حقیقت از فشار مردم روی دولت آمریکا ناشی می‌شود. وقتی چند سال پیش ساخت این فیلم را شروع کردیم، سخنی از پهپادها یا قتل‌های هدفمند نبود اما چند ماه قبل شاهد این تغییرات بودیم. مثلا نشریاتی چون نیویورک تایمز و واشنگتن‌پست درباره این مسائل صحبت کرده‌اند و مثلا راند پائول که البته من با بیشتر عقایدش مخالف هستم، موضوع قتل انور الاکی و کشتار ناشی از حملات پهپادها با دستور مستقیم اوباما را مطرح کرد. تا آنجا که برای اولین بار اوباما مجبور شد پرده از این عملیات سری بردارد. او از حملات پهپادها و اعدام شهروندان آمریکایی بدون تشکیل دادگاه سخن گفت. این موضوع رخ داد زیرا افکار عمومی در حال تغییر است و آنها احساس می‌کنند باید از این جریانات سر در بیاورند. اگر این تغییرات و فشارها از ناحیه مردم زیاد شود می‌توانیم امیدوار باشیم که جنگ دیگر تمام شود.
فیلم «جنگ‌های کثیف» در بیشتر کشورهای جهان پخش شد. آیا مهم است که این فیلم در کشورهای مسلمان و عرب زبان نیز به زبان عربی پخش شود؟
مسلما، ما کاری بین‌المللی انجام دادیم اما صادقانه بگویم این فیلم ابتدا برای آگاه کردن آمریکایی‌ها ساخته شده بود. اینکه بدانند این جنگ‌ها به نام ما و بدون آگاهی ما انجام می‌شود. بخشی به این علت است که فکر می‌کنم اگر دولت کارهایش را علنی می‌کرد و مردم می‌فهمیدند چه حوادثی به نام آنها رخ می‌دهد بشدت عصبانی می‌شدند. ما این فیلم را ساختیم تا این بحث‌ها را در آمریکا درباره جنگ جهانی به راه اندازیم و اینکه این جنگ‌ها چگونه دنیا و ما مردم آمریکا را تغییر خواهد داد.
احساس‌تان درباره بردن جایزه فیلمبرداری در جشنواره فیلم ساندس چیست؟
فوق‌العاده است. می‌دانید شما این قول را تلویحا یا به‌طور واضح به افرادی که برای ساخت این فیلم به شما یاری رساندند می‌دهید که فیلم‌تان مطرح می‌شود. منظور این است که در خانه افرادی را می‌زنید و از آنها می‌خواهید دردناک‌ترین خاطرات زندگی‌شان را با شما تقسیم کنند و بعد شما به آنها می‌گویید که در عوض همه چیز را تحت نیروی خود گرفته و کاری می‌کنید که داستان‌شان شنیده شود. بیشتر مواقع نمی‌توانید به تمام قولی که داده‌اید عمل کنید. من و جرمی می‌ترسیدیم نتوانیم به قولی که به خانواده‌های افغان و یمنی و سومالیایی داده‌ایم عمل کنیم اما دیده شدن این فیلم و شنیدن تمجید از سوی منتقدان و تماشاچیان نه تنها احساس خوبی درباره حرفه‌تان به شما می‌دهد بلکه به دیگران نشان می‌دهد شما دروغگو نیستید و کاری را که می‌گویید، انجام می‌دهید.
منبع: http://collider.com/richard-rowley-dirty-wars-interview
مترجم: نادیا زکالوند