امیر مومنان سلام‌الله‌علیه در بیان معروفی می‌فرمایند: «إِضَاعَهُ الْفُرْصَهِ غُصَّه» «از دست دادن فرصت، غصه است». [نهج البلاغه؛ حکمت 118] چرا چنین است؟ زیرا فرصت‌ها غنیمت هستند «الْفُرْصَهُ غُنْمٌ» [مستدرک الوسایل؛ 12/142] که همانند شهاب به سرعت می‌گذرند: «الْفُرْصَهُ تَمُرُّ مَرَّ السَّحَابِ» [نهج‌البلاغه؛ حکمت 21]
به دشواری زلیخا داد از کف دامن یوسف / به‌آسانی من از کف چون دهم دامان فرصت را؟ [صائب]
گاهی فرصت‌ها مرتبط به امور دنیایی هستند، همانند اینکه ما فرصت مناسب شغلی یا مورد خوبی برای ازدواج یا فرصت مناسبی برای سرمایه‌گذاری و سود کلان را از دست می‌دهیم، این امور خیلی جای غصه ندارد، زیرا امور دنیایی هستند که نباید همت اصلی باشد، زیرا خود دنیا زودگذر و فانی است، چه برسد به فرصت‌های دنیایی. اما اگر فرصت در رابطه با آخرت باشد که جاودان است و هیچ چاره‌ای هم از آن نیست، چطور؟ آیا در این صورت جا ندارد که ما فرصت‌ها را غنیمت شماریم و برای ازدست دادن آنها غصه بخوریم و ناراحت شویم؟ یقیناً چنین است.
وقت را غنیمت دان آن‌قدَر که بتوانی / حاصلِ حیات‌ای جان، این دم است تا دانی [حافظ]
حضرت آیت‌الله حق‌شناس قدس‌سره می‌فرمودند:
«آن‌قدر در آرامگاه قبر بخوابی که استخوانت بپوسد. فرصت را مغتنم بشمار، داداش‌جون! تا که زود است بزن بر دامن صاحب‌دلی دست.»
چند در خواب رود عمر تو‌ای بی‌پروا؟ / آن‌قدَر خواب نگه‌دار که در گور کنی [صائب]
ندای واحسرتاه بسیاری از مردم در قیامت بلند است که ما فرصت‌ها را از دست دادیم و از حضور خدا محروم شدیم:
«أَنْ تَقُولَ نَفْسٌ یا حَسْرَتى عَلى ما فَرَّطْتُ فِی جَنْبِ اللَّه» «تا آنکه نگوید: دریغا بر آنچه در حضور خدا کوتاهى ورزیدم» [زمر: 56] دنیا گذرگاهی است که انسان در آن آمده تا با بندگی خدا آن را سپری کند اما عمر را مغتنم نمی‌داند و زیان می‌بیند: «قُلْ هَلْ نُنَبِّئُکمْ ِالْأَخْسَرِینَ أَعْمالًا *الَّذِینَ ضَلَّ سَعْیهُمْ فِی الْحَیاهًِْ الدُّنْیا وَ هُمْ یحْسَبُونَ أَنَّهُمْ یحْسِنُونَ صُنْعا» «بگو آیا شما را به زیان‌کارترین مردم آگاه کنم؟ کسانی که کوشششان در زندگى دنیا به هدر رفته و خود مىپندارند که کار خوب انجام مىدهند.» [کهف: 104 ـ 103]
خداوند ما را برای حیات ابدی و آرامش جاودان آفریده است که حداقل قیمت ما بهشت است، اگرنه ارزش نهایی ما لقاءالله و دیدار یار است و باید همه عمر تلاش کنیم و لحظه‌‌ای را از دست ندهیم که اگر چنین شود، گرفتار شکنجه ای دردناک می‌شویم. فرصت دنیا مهلت بندگی خداست که این بندگی نه طوق بلکه افتخاری است که انسان را به بالا می‌برد و در دنیا و آخرت عزیز می‌کند اما بندگی با مجاهده‌ای مستمر حاصل می‌شود که نام آن خودسازی، پایبندی به اخلاق و جهاد اکبر است.
آری! باید پایبند به اخلاق بود، زیرا انسان صورتی ظاهری در دنیا دارد و آن را می‌بینیم و باطنی که درپس مرگ ظهور پیدا می‌کند و این باطن یا با اخلاق کریمانه الهی و جهاد اکبر زیبا می‌شود یا خدای ناکرده با غفلت و ازدست دادن فرصت‌ها سیاه.