گروه سیاسی:
همانگونه که انتظار میرفت، غرب نشان داد تمایل بسیاری به تداوم مذاکرات با ایران دارد. این موضوع بنا بر برخی گزارههای تحلیلی پیشبینی شد و روز گذشته یک مقام روس بر درستی این تحلیل صحه گذاشت. «الکسی سازونوف»، معاون رئیس دفتر رسانهای و اطلاعرسانی وزارت خارجه روسیه در اینباره گفت: «نشست گروه 1+5 با ایران در استانبول نیازمند رویکردی آرام و منطقی است. مسکو به ایجاد این رویکرد آرام و منطقی کمک میکند». به گزارش ایران هستهای، این دیپلمات تاکید کرد: «در مقطع فعلی تلاشهای اصلی گروه 1+5 بر ایجاد راهبرد مذاکراتی باثبات و بلندمدت با ایران متمرکز است که راه را برای حل جامع سیاسی و اقتصادی وضع مربوط به برنامه هستهای ایران باز کند. نشست گروه 1+5 که در روزهای 6 و 7 دسامبر در ژنو برگزار شد و نیز توافق در آن درباره برگزاری نشستی دیگر دراستانبول در اواخر ماه ژانویه شروعی خوب در این جهت بود». سازونوف البته در ادامه بر احتیاط برای جلوگیری از لغو مذاکرات تاکید و خاطرنشان کرد: «اکنون حفظ دیدگاه سازنده برای ادامه یافتن گفت وگو و خودداری دو طرف از اقداماتی که احتمال دارد در این باره اخلال بهوجود آورد، اهمیت زیادی دارد. در پیش گرفتن رویکردی آرام و منطقی در نشست استانبول ضروری است. ما فعالانه به پیشبرد رویکرد آرام و منطقی در نشست استانبول کمک میکنیم». اظهارات این مقام روس درحالی است که سرگئی ریابکوف، معاون وزیر خارجه و نماینده روسیه در مذاکرات ژنو هم در دیدار دوجانبه خود با سعید جلیلی به صراحت گفته بود که نیاز 1+5 به تداوم مذاکرات بیش از ایران است و روسیه سعی خواهد کرد موانع موجود در این راه را بردارد.
نیاز غرب به مذاکره
تاکنون تحلیلهای بسیاری درباره نیاز غرب به مذاکره با ایران بیان و نوشته شده است. به اعتقاد کارشناسان مهمترین عامل این نیاز، ناکامی غرب در به کار بردن بسته فشار علیه ایران است که این موضوع خود به اندازه کافی باعث تقویت قدرت و افزایش قدرت چانهزنی ایران در مذاکرات میشود. از سوی دیگر افزایش ذخایر اورانیوم ایران طی این مدت باعث شده غرب بشدت به هراس بیفتد که در صورت ایجاد یک وقفه دیگر در مذاکرات هستهای، آنگاه ایران به تنهایی توانایی تامین سوخت رآکتور تهران را خواهد داشت. بدون شک این موضوع به معنی آن است که اساسا دیگر موضوعی برای مذاکره هستهای طرفین باقی نمیماند. به عبارت سادهتر، اگر در ژنو2 غرب با ایران دارای 1200 کیلوگرم اورانیوم 5/3 درصد مذاکره کرد اما در ژنو3 آنها در مقابل ایرانی قرار گرفتند که 3150 کیلوگرم اورانیوم 5/3 درصد و 35 کیلوگرم اورانیوم 20 درصد در اختیار دارد. دلیل این موضوع نیز وقفه 15 ماهه در مذاکرات بود. بنابراین از هر لحاظ، در شرایط فعلی 1+5 خواستار تداوم مذاکرات است و این موضوع یعنی اعتراف 1+5 به نيازش با مذاکره با ایران یک امتیاز بزرگ برای ایران در پشت میز مذاکره است.
تلاش جدید برای انحراف
اما درحالی که همه چیز درباره مذاکرات آتی استانبول مشخص است، بار دیگر و در راستای به انحراف کشاندن مذاکرات، روزنامه دیلی تلگراف مدعی شده در استانبول قرار است بر اساس یک طرح توافق شده، 1200 کیلوگرم اورانیوم 5/3 گرفته شده و 30 کیلوگرم اورانیوم 20 درصد نیز به کشور ثالث ارسال شود. آنگونه که دیلی تلگراف مدعی شده، 1+5 نیز علاوه بر تامین سوخت رآکتور تهران، تحریمها علیه ایران را لغو میکند. پیش از این «وطن امروز» در گزارشات متعدد نوشت که در وهله نخست قرار است در دور جدید مذاکرات ایران و 1+5 درباره موضوعات مختلف و از جمله موضوع هستهای بحث و تبادل نظر شود. اما مقامات جمهوری اسلامی ایران بارها اعلام کردهاند که در موضوع تبادل سوخت هستهای مبنای همه گفتوگوها، همان بیانیه تهران است. به عبارت دیگر بر اساس نظر رسمی جمهوری اسلامی ایران، اگر قرار است به موضوع تبادل سوخت پرداخته شود، این موضوع باید در چارچوب گروه وین و با مبنا قرار گرفتن بیانیه تهران انجام شود؛ بیانیهای که مهمترین بند آن پذیرش رسمی چرخه سوخت در ایران از سوی غرب است. با این حال به نظر میرسد 1+5 برای اعاده حیثیت در تلاش است بستههای پیشنهادی مختلفی به ایران ارائه کند تا بر سرموضوع تبادل سوخت خارج از قالب گروه وین و بیانیه تهران توافق شود. از سوی دیگر رابرت آینهورن چندی پیش طرحی را پیشنهاد داد که بر اساس آن ذخایر اورانیوم 5/3 درصد ایران گرفته و در ازای آن سوخت رآکتور تهران و نیروگاه بوشهر تامین شود. با این حال دیپلماتها در تهران با اعلام اینکه تاکنون هیچگونه مذاکرهای با 1+5 انجام نشده، تاکید کردند که ایران همچنان به تعهدات خود در قبال بیانیه تهران پایبند است.
منابع دیپلماتیک در تهران خبر دادند که در جریان مذاکرات ژنو3 ویلیام برنز، معاون وزیر خارجه آمریکا و نماینده این کشور در مذاکرات، برای دیدار با دکتر سعید جلیلی بارها تلاش کرد. بر این اساس، مذاکرهکننده ارشد آمریکا که به همراه یک تیم 5 نفره در مذاکرات ژنو 3 حاضر شده بود حدود 10 بار به روشهای مختلف از جلیلی درخواست ملاقات کرده اما این درخواستها پذیرفته نشده است. گفتنی است نماینده انگلیس نیز قبل از مذاکرات چندین بار درخواست دیدار با سعید جلیلی را داشت که او هم مانند ویلیام برنز ناکام ماند.