علی دایی زير آوار خودكرده‌ها

اغلب مطالب این روزهای رسانه‌های ورزشی به یک شکل است؛ انتقاد از پرسپولیس و مقصر جلوه دادن کاشانی و دایی در بوجود آمدن این فاجعه تاریخی. اما فارغ از مساله پرسپولیس و کاشانی، چرا علی دایی برخلاف دوران طلایی بازیگری‌اش هرگز سرمربی بزرگی(دست‌کم تا امروز) نشد؟ دلایل قطعا فراوانند اما با قبول این پیش‌فرض که بازیکن بزرگ لزوما مربی بزرگی نمی‌شود می‌توان به بارزترین دلیل این افول بزرگ پرداخت و مهم‌تر از همه یک پیشنهاد خوب به دایی داد.

یکی از هم‌بازی‌های دایی در بانک تجارت (خاستگاه اولیه او به عنوان بازیکن حرفه‌ای) تعریف می‌کند مهاجم لاغراندام و تازه وارد این تیم چگونه برای پیراهن شماره دهی دست و پا می‌زد که بر تن مجید صالح بود.او با گویشی منحصر به‌فرد كه امکان دارد اعتماد به‌نفس هر فردی را به حد صفر میل دهد، صدایش را در شهری بالا برد که غالبا «اینچنینیان» در آن روزه سکوت می‌گیرند. اما علی دایی بی‌توجه به نداشته‌هایش تنها به نوک قله نگاه کرد تا سرانجام به نقطه‌ای برسد که بدون تردید آرزوی هر فوتبالیستی در آسیاست. گفتن و نوشتن از رکوردهای او کاری تکراری و ملال‌آور است بنابراین با عبور از آنچه او کسب کرد تنها می‌باید به اعتماد به‌نفسش اشاره کنیم که چگونه از یک فوتبالیست با حداقل تکنیک و برهوت استیل، بهترین گلزن ملی جهان ساخت. اما مهم‌ترین خصیصه ذاتی دایی در مربیگری به نقطه ضعف او منجر شد. شاید برای بهتر درک کردن این آفت لازم است به روزهای پایانی فوتبالش اشاره کنیم. روزی که تیم ملی تهران را به مقصد فرانکفورت ترک می‌کرد تا عازم جام‌جهانی 2006 آلمان شود خیلی از منتقدان برانکو اعتقاد داشتند در این آوردگاه بزرگ نباید او به مهاجم مسنی اعتماد کند که کوچک‌ترین شباهتی به دوران اوجش ندارد. اما سرمربی محافظه کار تیم ملی در نخستین بازی ایران مقابل مکزیک دایی را وارد زمین کرد و در مجموع و در بهترین حالت کاپیتان بیشتر از 4 کیلومتر ندوید.آنچه موجب شد دایی وارد زمین شود اعتماد به‌نفس مرد شماره 10 بود که حالا دیگر چاق شده بود اما اهل کوتاه آمدن نبود. در آن برهه یک ماهه جام‌جهانی 2006 همان عاملی که موجب شده بود آن فوتبالیست گمنام از خیرآباد اردبیل تا مونیخ را با سرعت نور بپیماید در تهران باعث خلق پیامک‌های طنزی شد که مردم با حرارت فراوانی به یکدیگر گسیل می‌داشتند. شاید نخستین‌باری که اعتماد به‌نفس از نوع کاذبش به‌جان دایی افتاد همان برهه بود. البته کاپیتان سابق تیم ملی هرگاه با این انتقاد مواجه می‌شود که چرا در جام‌جهانی 2006 بازی کردی با قیافه حق‌به‌جانب و هیجان فراوان می‌گوید: «اولا سرمربی روی من نظر مثبت داشت ثانیا چه کسی در جام‌جهانی خوب بازی کرد که من برابر او بد بودم؟» پاسخ کاملا منطقی و راضی‌کننده است اما آیا دایی می‌داند چرا تنها او نقش اول پیامک های هجوآلود همین مردم شد؟ آیا یک ملت علیه اسطوره‌اش توطئه می‌کند؟ پاسخ این سوال را نمی‌دانیم اما تنها این بر جای ماند که اعتماد به‌نفس تنها تا روزی مددرسان است که جوهره‌ای (توانایی)در وجود برای اثبات بزرگی باشد و اگر غیر از این بود همین الان مارادونا با آن استیل کروی‌اش می‌باید بهترین فوتبالیست جهان باشد نه مسی با تجربه به مراتب کمتر!

خیلی‌ها آرزو می‌کردند اعتماد به‌نفس کاذب دایی مبادا در عالم مربیگری در او باقی بماند. هراسی که با قهرمانی سایپا در لیگ ششم از یاد رفت و با حذف تیم ملی در دور مقدماتی جام‌جهانی 2010 و 5 شکست متوالی پرسپولیس در لیگ دهم مجددا زنده شد.

وجود و رسوخ این اعتماد به‌نفس از نوع منفی‌اش در دیگر تصمیمات «دایی مربی» مشهود بود. در انتخاب دستیاران بدون توجه به رهنمود‌های رسانه‌ای همان کاری را کرد که خودش ایمان به صحیح بودنش داشت. در آخرین نشست رسانه‌ای او در سالن اجتماعات شهرداری منطقه9 در پاسخ به سوال امکان ضعیف بودن کار بدنساز تیم،چنان بر خبرنگار پرسشگر هجوم آورد که تنها کم مانده بود با موبایلش شماره 110 را بگیرد! از نظر او هنوز محمد علی یحیوی بهترین مربی دروازه‌بانی در ایران است و هیچ کمکی بهتر از حسین عبدی پیدا نمی‌شود.از منظر «دایی مربی» او بهترین خریدها را انجام داد و هیچ اشکالی در ارنج تیمش وجود نداشت. اصولا هر کاری او می‌کرد به علت آنکه او کرده بود خالی از ایراد بود حتی اگر در گرمای تابستان به کیش برود! دایی به داشته‌هایش ایمان داشت و اعتماد، شاید از آن‌رو بود که همه امور را خودش در دست گرفت و عملا کاری کرد تا پس از پنجمین شکست متوالی در لیگ برتر برابر صبا 2 دستش را به علامت تسلیم بالا ببرد و بگوید؛توان من همین قدر بود و می‌روم تا باز قربانی نشوم. این بن‌بست « دایی مربی» بود. او ثمره خود محوری‌اش را چشید و فهمید شاید در موفقیت یک بازیکن تلاش و همت او حرف اول و آخر را بزند اما در عالم مربیگری باید کمی از اعتماد به خود کم کرد و به ایده‌هایی بها داد که اطرافیانت به تو مشاوره می‌دهند. خبرنگاران را به مثابه انسان‌هایی داس به‌دست می‌دید که برای زخمی کردن او در انتظار فرصتند، شاید از این رو بود که در اکثر مواقع از موضع خشم به تذکرات آنها پاسخ می‌داد.حتی خبرنگار روزنامه وابسته به باشگاه که بیشتر شبیه کاراکتر«جان نثار» در سریال مهران مدیری بود هم برای او این حکم را داشت.

شاید خروج دایی از باکس فنی پرسپولیس، خبر خوشایندی برای هواداران قرمز باشد اما سوزاندن مهره‌ای به مثابه او برای فوتبال ما حزن‌انگیز است. روزی که میشل پلاتینی در تیم ملی فرانسه به عنوان سرمربی به بن‌بست رسید مردان سرزمین گل برای او یک پیشنهاد بکر داشتند؛ در فوتبال بمان اما نیمکت فنی را رها کن.

ثمره؛

فرانسه پس از میشل در سال1998 با امه ژاکه قهرمان جهان شد و در اوائل سال 2007 پلاتینی بزرگ پرزیدنت یوفا. آیا مردان سرزمین ما مواهب علی دایی بودن را به او می‌آموزند؟ شاید کرسی‌های مدیریتی برای شناسنامه فوتبال ایران آوردگاه بهتری از نیمکت فنی تیم‌های مختلف باشد.

با استعفای دایی از سرمربیگری پرسپولیس،ذهن تاریخی فوتبال ما به یکی از پرسش‌های بی‌پاسخش دست پیدا کرد. پیش از این دایی ادعا کرده بود اگر مسؤولان ورزش پس از باخت به عربستان در تهران او را برکنار نمی‌کردند قطعا او تیم ملی را به جام‌جهاني آفریقای‌جنوبی می‌برد. او با این حرف به مخاطبش فهماند تنها عامل عدم صعود ایران به جام‌جهانی گذشته تعجیل در برکناری دایی بود. اما حبیب کاشانی پس از 5 شکست متوالی پرسپولیس تنها و تنها از دایی حمایت کرد تا او این بار نشان دهد قادر به عوض کردن ورق در عالم مربیگری است.کاری که «دایی بازیکن» به نحو مطلوبی آن را انجام می‌داد در شامگاه 28 آذر 1389 هرگز رخ نداد تا رسما ثابت شود اعتماد بیش از حد به «دایی مربی» نه تنها منجر به بهبود وضع نمی‌شود که قطعا کار را به بحران می‌کشاند.