گروه سیاسی:
درآستانه دور آتی مذاکرات ایران و 1+5 و در حالی که 2 هفته از مذاکرات ژنو 3 گذشته است، طرف غربی نتوانسته برای مذاکرات استانبول به یک استراتژی مشخص دست پیدا کند. این بدان علت است که برخی از کشورهای 1+5 میکوشند بدون توجه به توافق صورتگرفته در ژنو 3، فضای مذاکرات استانبول را پیشاپیش تحریف کنند. در آخرین مورد سخنگوی وزارت خارجه فرانسه گفته است، دولت نیکلا سارکوزی درمذاکرات استانبول، 3 توقع از ایران دارد: 1- درباره اهداف برنامه هستهای خود تضمین بدهد. 2- همکاری واقعی بین ایران و آژانس وجود داشته باشد و 3- ایران خود را با تعهدات بینالمللیاش از جمله قطعنامههای شورای امنیت وفق بدهد. این در حالی است که آنچه ایران و 1+5 در ژنو درباره آن توافق کردند و دستور کار مذاکرات استانبول خواهد بود، صرفا «گفتوگو برای یافتن نقاط مشترک همکاری» بوده است. البته هفته گذشته منابع آمریکایی به نقل از گری سیمور مشاور باراک اوباما گزارش دادند چون پیشرفتی در مذاکرات رخ نداده، آمریکا باید تحریمهایی جدید علیه ایران وضع کند. هر چند پس از این اظهارات سیمور، برخی از دیپلماتهای آمریکایی با انتقاد از مشاور باراک اوباما اظهارات وی را پریشانگویی تلقی کرده و آن را مغایر با تصمیمات کاخ سفید دانستند. به اعتقاد کارشناسان برخورد سریع با سیمور در آستانه مذاکرات استانبول بیانگر آن است که دیپلماتهای آمریکایی در تلاشند از درون این مذاکرات تصمیمات مناسبی برای خود در افغانستان و عراق به دست بیاورند. با این حال در حالی فرانسه پرچمدار تحریف مذاکرات ژنو 3 شده است که از بین دیگر کشورهای عضو 1+5 چین سکوت کرده، آلمانیها هم به اظهارنظرهایی کلی بسنده کردهاند و تنها روسیه بوده که تایید کرده «گفتوگو برای همکاری» توافق ایران با 1+5 در ژنو بوده است. خبرگزاری روسی ایتارتاس روز جمعه 20 آذر 1389 (11 دسامبر) از نیویورک گزارش داد که كنستانتين دولگوف، معاون نماينده دائم روسيه در سازمان ملل درنشست روز جمعه شوراي امنيت گفته است: «در نشست ژنو، گامهايي كه براي توسعه گفتوگو باهدف همكاري و يافتن رويكردهاي مشترك ضروري است، مشخص شدهاند». انگلیس نیز در موضعی نزدیک به فرانسه در تلاش است با القای این نکته که جمهوری اسلامی به دنبال دستیابی به سلاح هستهای است، مذاکرات استانبول را به فرصتی برای خود به منظور گفتوگو درباره برنامه هستهای ایران تبدیل کند. در همین راستا روز گذشته روزنامه نشنال گزارش داد وزير دفاع انگليس با تكرار اتهامات غرب مبني بر نظامي بودن برنامه هستهاي ايران گفت جامعه بينالمللي دست روي دست نخواهد گذاشت تا ايران به آنچه وي آن را يك كره شمالي ديگر خواند، تبديل شود. ليام فاكس انگليس در ادامه مدعي شد: شكي وجود ندارد كه اجرايي كردن تحريمهاي اقتصادي از تاثير گستردهاي داشته است و علاوه بر آن پيامي قاطعانه براي ايران فرستاده است. با این وجود روشن است که تا به حال تندترین مواضع از آن فرانسویها بوده است. دیپلماتهای مرتبط با مذاکرات در تهران به «ایران هستهای» گفتند، درون مذاکرات هم ژاک اودیبر نماینده فرانسه از همه تندتر حرف زده است. کارشناسان علتهای مختلفی برای این رفتار غیرمتعادل فرانسه عنوان میکنند. علت اول میتواند این باشد که فرانسه مایل است همواره یک قدم جلوتر از آمریکا حرکت کند و نوعی هویت اروپایی را برای خود حفظ کند. در مواردی این حفظ هویت اروپایی مستلزم تندروی و در مواردی هم مستلزم نرمش بوده و هردو رفتار در طول تاریخ مذاکرات هستهای از فرانسه مشاهده شده است. علت دوم این است که فرانسویها به دلیل اینکه ایران آنها را از مذاکرات وین حذف کرد، نوعی احساس خصومت و در نتیجه آن حس انتقامجویی پیدا کردهاند. علت سوم از دید برخی کارشناسان این است که لابی اسرائیل در فرانسه بسیار قوی است و نهایتا علت چهارم به راهبرد سنتی فرانسویها درباره مسائل مرتبط با اشاعه مربوط میشود که همواره بر ضرورت حذف غنیسازی در ایران و ترس از احتمال معامله آمریکا در این مورد مبتنی بوده است. البته سردرگمی و عدماستراتژی مشخص از سوی 1+ 5 در ابتدا در مذاکرات ژنو 3 به وقوع پیوست. عدم توافق گروه 1+5 پیش از آغاز مذاکرات موجب شد تا کاترین اشتون نتواند در مورد يك دستور كار مشخص درون گروه خود به توافق برسد و از موضعي بسيار ضعيف و در حالي كه گروه 1+5 دچار مشكلات دروني بود و ایران را در جایگاه «مدعی» میدید، وارد مذاكرات شد. به همین دلیل بود که پس از پایان دور اول مذاکرات ژنو3 یک منبع نزدیک به شورای وزیران اروپا در گفتوگو با یک خبرگزاری ایتالیایی گفت: «كاترين اشتون انتظار ندارد اين گفتوگوها نتايج سريعي داشته باشد. با اين حال اشتون اميدوار است اين ديدار آغازي براي روند گفتوگوها باشد، زيرا ادامه گفتوگوها ممكن است نتيجهبخش باشد». تنشها در طرف غربی در حالی ادامه دارد که روز سهشنبه منابع خبری اعلام کردند «رابرت کوپر معاون انگلیسی کارترین اشتون، بزودی تغییر خواهد کرد». این منابع تاکید کردند احتمالا یک دیپلمات آلمانی جانشین وی خواهد شد اما به نام وی اشاره نکردند. به گزارش ایران هستهای، کوپر که معاون خاویر سولانا هم بوده در بین دیپلماتهای اروپایی به عنوان یک انگلیسی سرسخت شناخته میشود که همچنان خیال میکند بریتانیا تصمیمگیرنده نهایی در جهان است. اشتون چند ماه قبل هم یک دیپلمات بلندپایه فرانسوی را به عنوان معاون دیگر خود انتخاب کرده بود. برخی کارشناسان در تهران احتمال میدهند نارضایتی اشتون از کوپر بویژه سنگاندازی او در اعلام توافق نهایی مذاکرات ژنو 3 که میتوانست یک پیروزی سیاسی برای اشتون باشد، علت این تصمیم رئیس سیاست خارجی اتحادیه اروپايي بوده است.
رئيسجمهور برزيل بار ديگر از رويكرد قدرتهاي غربي براي اعمال تحريمهاي اقتصادي و تجاري بر ضد ايران انتقاد كرد. لولا داسيلوا تصريح كرد اگر آمريكا بيانيه تهران در ماه مه را قبول كرده بود، نيازي به اعمال تحريمها بر ضد ايران نبود. لولا افزود: ايران با امضاي اين بيانيه حسن نيت خود را براي ادامه همكاري با جامعه بينالملل در زمينه برنامه هستهاي نشان داده است. وي تاكيد كرد: در ماه مه نامهاي از باراك اوباما، رئيسجمهور آمريكا دريافت كردم كه شرايط واشنگتن براي مبادله سوخت هستهاي با ايران را بیان كرده بود و در بيانيه تهران به شرايط آمريكا نيز توجه شده بود