۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۱:۵۰

چرا اخلاق؟

حجت الاسلام والمسلمین سید سعید لواسانی

چرا باید به اخلاق پرداخت؟ چه ضرورتی ما را وادار می‌کند، اخلاق را در جامعه جدی بگیریم؟ شاید این 2 پرسش؛ پاسخ‌های بدیهی و روشنی داشته باشند اما به دلیل اهمیتی که دارند، لازم است، مورد مداقه قرار گیرند. اما از این پرسش ها مهم‌تر آن است که چه دسته‌ای از مردم باید بیشتر پایبند به اخلاق باشند؟ اخلاق شعبه‌‌ای از حکمت عملی است. بنابراین مبتنی بر اندیشه و حکمتی است که از آن منشعب شده است، اگر از فلسفه و اندیشه مادی ارتزاق کند، در بهترین حالت؛ به حل نیازهای طبیعی انسان تنزل پیدا می‌کند و اگر از حکمت و اندیشه الهی سیراب شود، همه شؤون وجودی انسان را تدبیر می‌کند و سعادت ابدی انسان را در کنار تدبیر دنیا و زندگی دنیوی تامین می‌کند. اگر منظور از اخلاق، اخلاقی باشد که در فرهنگ و تمدن غربی ـ بویژه با ظهور عصر مدرن ـ رایج و جاری است، طبعا نظری مادی و سوبژکتیویته به آن خواهیم داشت که مبنای این فرهنگ نفسانیت انسان است و اخلاق آن نیز نفسانی است که در بهترین حالت تدبیر امور انسان است در بهره‌مندی بهتر او از طبیعت و به استخدام درآوردن انسان‌های دیگر. به عبارت بهتر، بهره‌کشی انسانی‌تر از انسان‌ها و تمتع از طبیعت با کم‌ترین خسارت. اما اینها دلیل توجه ما به اخلاق نیست. به نظر ما اخلاقی باید در جامعه اسلامی جریان داشته باشد که با پشتوانه توحید، جامعه را به سعادت ابدی رهنمون شود و در کنار آن نیازهای مادی انسان‌ها را نیز به بهترین نحو اداره و تدبیر کند. این اخلاق براساس اندیشه و معارف اسلامی و باور قلبی به توحید ، پایه گذاشته شده که اساس آن بر جلب رضایت الهی است. ما در جامعه‌ای زندگی ‌می‌کنیم که بنا دارد جامعه اسلامی باشد، کشوری که باید کشور اسلامی و دولتی که باید دولت اسلامی باشد، چنین دولت، کشور و جامعه‌‌ای بدون پشتوانه اخلاق دینی و الهی نمی‌تواند شکل گیرد و قوام یابد و گسترش پیدا کند و این دلیل اصلی چرایی توجه به اخلاق است.

بنابراین بی‌شک اخلاق ضرورتی در زندگی ما است که در این زمان ضرورت آن دوچندان است. از همین‌جا روشن می‌شود که کارگزاران، سیاستمداران، دانشمندان حوزه و دانشگاه و به‌طور خلاصه نخبگان علمی و سیاسی که مورد توجه مردم هستند، باید بیشتر از دیگران خود را به اخلاق اسلامی آراسته کنند.

نکته‌ای هم با جوانان و آن اینکه «جوانان ننشینند که گرد پیرى سر و روى آنان را سفید کند. (ما به پیرى رسیده‏ایم و به مصائب و مشکلات آن واقفیم) شما تا جوان هستید مى‏توانید کارى انجام دهید؛ تا نیرو و اراده جوانى دارید مى‏توانید هواهاى نفسانى، مشتهیات دنیایى و خواسته‏هاى حیوانى را از خود دور سازید. ولى اگر در جوانى به فکر اصلاح و ساختن خود نباشید، دیگر در پیرى کار از کار گذشته است. تا جوانید فکرى کنید؛ نگذارید پیر و فرسوده شوید. قلب جوان لطیف و ملکوتى است و انگیزه‏هاى فساد در آن ضعیف، لیکن هر چه سن بالا می‌رود ریشه گناه در قلب قوی‌تر و محکم‌تر می‌شود؛ تا جایی که کندن آن از دل ممکن نیست.» [امام خمینی؛ جهاد اکبر؛ صص: 59 ـ 58].

ارسال نظر
captcha
پربیننده