دور از شعارزدگی

«بچه‌های مهتابی» در دهه اول محرم تبدیل به «بچه‌های تکیه محله ما» شد؛ سریالی که در دهه اول محرم از شبکه 2 پخش شد و توانست در این ایام بسیاری از کودکان و نوجوانان را در ساعتی معین پای تلویزیون بنشاند، بچه‌هایی که باوجود تمام مشکلات روزمره خود، عشق به امام حسین(ع) را فراموش نکرده و عزاداری امام حسین(ع) را در دهه اول محرم برگزار کردند. مجموعه تلویزیونی تکیه بچه‌های محله ما سعی دارد جوانان را با فرهنگ و مکتب عاشورا و امام حسین(ع) آشنا کند؛ سریالی که اگرچه مضمونش درباره کودک و نوجوان بود اما تلنگر و نیشتری نیز برای بزرگسالان به حساب می‌آمد که حتی اگر اتفاقی برای کودکانمان بیفتد، خانواده‌ها اولین کسانی هستند که درگیر آنها خواهند شد. سریال تکیه بچه‌های محله ما برخلاف بسیاری از سریال‌های بالاشهری که قصه بچه‌های مرفه جامعه را به تصویر می‌کشد، توانست به‌خوبی به موضوعاتی که بسیاری از نوجوانان پایین‌شهر یا بچه‌های شهرستان و روستا با آن درگیر هستند، با زبان محاوره و امروزی و نه سخت و کتابی بپردازد. این مجموعه به خوبی نشان داد که بسیاری از والدین تا زمانی که کودک، کودک است او را از خیلی مسائل نهی نمی‌کنند اما به محض ورود به دنیای نوجوانی و جوانی سیلی از کارهای نهی شده را در ذهنش حک می‌کنند در حالی ‌که خانواده‌ها هیچ معروفی برایشان ندارند. بر اساس آمار و تحقیقات روابط عمومی شبکه، پخش این سریال از شبکه 2 توانست مخاطبان زیادی از کودک و نوجوان گرفته تا افراد بزرگسال را به سوی خود جذب کند و موضوعات پرداخته شده به هریک از جوانان سریال را موضوعاتی مناسب که هم‌اکنون جوانان بسیاری در جامعه با آن دست و پنجه نرم می‌کنند، عنوان کرده‌اند. اما شاید بسیاری تصور کنند که لوکیشن ثابت و تکراری یکی از ضعف‌های این سریال بود، این در حالی است که میزانسن‌ها و تراولینگ، انتخاب رنگ‌های دکور و نگاه هنرمندانه کارگردان (سیدجواد هاشمی) موجب شده بود که چشم مخاطب خسته نشود و صحنه‌های تکراری در قسمت‌های مختلف سریال کمتر دیده می‌شد. همچنین تدوین فیلم به‌گونه‌ای بود که ریتم فیلم را تند کرده و مخاطب در مدت 40 دقیقه‌ای که سریال را می‌دید این گذشت زمان را احساس نمی‌کرد. 70 درصد فیلم در فضای ثابت ضبط شده بود و به گفته بسیاری از کارگردانان بزرگ سینما، کار در فضای بسته به دلیل محدودیت جابه‌جایی و حرکت سخت دوربین بسیار سخت‌تر از فضای باز است اما کارگردان تمام تلاش خود را در این سریال کرده بود تا به هیچ عنوان مخاطب خسته نشود و با دیالوگ‌های طنزآمیز روح کسالت را از سریال گرفته است. یکی از نکات مهم در سریال بچه‌های تکیه محله ما تفاوت در نوع نگارش دیالوگ‌هایی بود که در بسیاری از سریال همین موضوع و مضامین با شعارهایی زده می‌شود که گوش مخاطب سال‌هاست به آن عادت دارد. اما در این سریال فیلمنامه‌نویس (سیدجواد هاشمی) با توجه به صبغه کاری‌اش در بازیگری و کارگردانی تئاتر تلاش کرده ‌از شعارزدگی دوری کند و بسیاری از پیام‌های فیلم با زبان طنز و شوخی بیان شد. همچنین روحانی مسجد که نقش آن را سیدجواد هاشمی بازی می‌کرد نیز با بسیاری از روحانیون در فیلم‌های دیگر متفاوت بوده و هنگامی‌که لباس روحانیت بر تن نداشت همچون دیگر مردم رفتار می‌کرد و همین موضوع موجب شد تا آدم‌های قصه با او بسیار راحت باشند و هنگامی‌که لباس روحانیت بر تن می‌کرد، حرمت لباس و کلام خود را نگه می‌داشت اما در عین حال از شعارزدگی به‌دور بود. این موضوع خود حاکی از اعتماد مدیر شبکه به گروه سازنده بود و به‌راحتی بسیاری از حرف‌ها زده می‌شد. دوری از شعارزدگی در دیالوگ‌ها در بازی بازیگران نیز به‌وضوح دیده می‌شد و صداقت و خلوص نیت بازی‌ها بیننده را تحت‌تاثیر قرار می‌داد. به‌گونه‌ای که در بسیاری از قسمت‌ها صداقت در بازی بازیگران جوان سریال، بازی بزرگسالان را تحت‌تاثیر قرار داده ‌است و به گفته محمد نجفی‌زاده، تهیه‌کننده سریال اشتیاق بازیگران جوان این سریال به اندازه‌ای بود که دیگر بازیگران را سرشوق آورده و کار ضبط و فیلمبرداری تا 16 ساعت در روز ادامه پیدا می‌کرد اما خستگی در چهره هیچ‌کدام از آنها دیده نمی‌شد. نکته آخر اینکه سریال بچه‌های تکیه محله ما با وجود آنکه در 25 روز و با تلاش شبانه‌روزی گروه بسته شد اما ثابت کرد هنوز فیلم‌های کودک و نوجوان طرفداران خود را داشته و بر اساس نظرسنجی‌های انجام شده بسیاری از خانواده‌ها همه با هم به تماشای این سریال می‌نشستند. لیکن این بار هم بی‌لطفی به فیلم‌های کودک و نوجوان نسبت به این مجموعه نیز دیده شد، چراکه این سریال نیز زمان پخش مناسبی نداشت و هیچ زمانی را نیز برای تکرار آن در نظر نگرفته بودند و باز هم این سوال همیشگی در ذهن‌ها تکرار می‌شود که چرا سینمای کودک و نوجوان اینقدر مهجور و بی‌دفاع است؟! آیا به صرف آنکه سریالی نام کودک و نوجوان را با خود به یدک می‌کشد، می‌توان این همه بی‌مهری را مشاهده کرد؟! اگر اینگونه نیست پس چرا رسانه‌های مختلف همچون تلویزیون و سینما شرایط مناسب‌تری برای تولید و پخش آن ایجاد نمی‌کنند؟!