توجه ویژه رهبر انقلاب به قاعده‌دار و نظام‌مند کردن تحرک‌های کشور اگرچه بیش از هر چیز تمرکز و تراوش ذهنی قشر نخبه کشور در تمام شئون را می‌طلبد اما از آن حیث که به لحاظ تاثیرپذیری گستره عام دارد، نظرات و دیدگاه‌های همگانی را می‌طلبد.
در این مدت بسیاری در این باب یعنی اهمیت کوشش سیستماتیک کشور سخن گفته و نظر داده‌اند اما به اعتقاد این قلم یکی از عواملی که موجب اهتمام عالی‌ترین مقام کشور به این مهم گشته، برنامه‌ریزی‌های درازمدت هدفمند یا اظهارات سبک و ناپخته از جایگاه‌های مهم است که خواسته یا ناخواسته در مسیر ایجاد قالب‌های ذهنی و عملی برای تحرک کشور گام بر می‌دارد. اینکه چه چارچوبی می‌باید بر مجموعه تصمیمات خرد و کلان و اقدامات وابسته به آن محاط شود یک مقوله جدی است. آنگاه که جامعه‌ای در مسیر کوشش همه‌جانبه قرار می‌گیرد، نخبگان آن جامعه تنظیم کلان و هدفمند این کوشش را یک نیاز ملموس تلقی می‌کنند. به عبارت روان‌تر وقتی یک کشور تبدیل به کارگاه سازندگی در همه حوزه‌ها می‌شود، چه از لحاظ دغدغه عدم انحراف و چه از نگاه ماندگاری اثر، باید دارای هدف کلان قاعده‌دار باشد. این احساس نیاز وقتی از سوی «رهبر» اعلام می‌شود، هم نشانگر وجود خلأ و هم بیانگر لزوم ساخت ملات برای پر کردن شکاف بین بن‌مایه هدف و عمل است. در این وضع اگر کوشش‌یا بیانی به قصد معرفی یک ملات بیگانه رصد شود، هوشیاری و اقدام ضروری است.
اینکه این مقوله ارتباطی وسیع با مسلک دارد؛ امری بدیهی است. بنابراین گام برداشتن در این مسیر، تبلیغات مکاتب فکری در ایران طی چند دهه اخیر را یادآوری می‌کند. همه این مکاتب با هدف معرفی یک الگوی جامع عرضه شده‌اند و فقدان الگوی بومی کارآمد در ایران گسیل این مکاتب را موجب شده است. جمهوری اسلامی ایران در حوزه نظریه، با تکیه بر فقه و فلسفه اسلامی جدالی تنگاتنگ با همه این مکاتب داشته است. برخی قصور موجب شد نظام‌دهی به نظریات اسلامی در حوزه علوم انسانی به تاخیر افتد اما فرمان بومی‌سازی علوم انسانی کوششی در راستای مواجهه هدفمند با مکاتب زمینی در حوزه نظریه‌پردازی است. معرفی الگوی اسلامی– ایرانی پیشرفت نیز به رغم برخورداری از نظام نظریه‌پردازی اسلامی، برای ورود به حوزه عمل و اجراست تا بهره‌گیری از این الگو تاثیری فراگیر در همه این حوزه‌ها داشته باشد و نهایتا در کنار حصول اهداف، کارآمدی الگو نیز نمایان می‌شود.
این الگو نهایتا رستگاری مورد نظر حاکمیت اسلامی‌ـ ایراني را معرفی می‌کند. در الگوی اسلامی‌ـ ایرانی پیشرفت، در وهله نخست به آرمان‌ها توجه می‌شود، آنگاه پس از تعریف آرمان‌ها، واقعیات مورد توجه قرار می‌گیرد. یعنی آرمان‌های اسلامی با عمل ایرانی معرفی و پیگیری می‌شود. گزاره‌هایی که رهبر انقلاب برای تعریف این الگو بیان کرده‌اند عبارتند از فکر، علم، زندگی و معنویت. این چرخه شناخت همانگونه که گفته شد در عرصه اسلامیت و ایرانیت باید تحرک یابد. به عبارت دیگر الگوی اسلامی– ایرانی پیشرفت نتیجه کوشش فکری، تبدیل این کوشش به علم، جاری ساختن و اعمال این علم در زندگی و منطبق بر دین است. با این تعریف ساده از الگوی اسلامی– ایرانی پیشرفت می‌توان انحرافات مسلکی را یافت و با اعتقادات غیر، تعیین تکلیف کرد. به عنوان نمونه اگر در لیبرالیسم مداقه شود، خواهیم دید مواد چرخه تولید این الگو عبارتند از تفکر، علم و زندگی. آنچه در این الگو مورد اهتمام نیست معنویت و دین است. در تولید این الگو اما یک شاخصه به عنوان ملاک تایید چرخه در نظر گرفته می‌شود و آن اصالت «لذت» است. البته این لذت که در حوزه نظریه‌پردازی الگوی لیبرال تعریف شده، مختصاتی کاملا زمینی و غیردینی دارد. بنابراین یکی از نقاط تمایز الگوی پیشرفت مطلوب با لیبرالیسم و دیگر الگوهای مادی، نقش تعیین‌کننده معنویت است. لیبرالیسم در بهترین حالت نگاه مسامحه‌گر به معنویت دارد و آن را در ماده سوم چرخه تولید الگوی لیبرالیستی، یعنی زندگی می‌نگرد. این گزاره اما هیچگاه در حوزه تاثیرگذاری یا شکل‌دهی الگو دخالت داده نمی‌شود تا سکولاریسم تعریف شود. نتیجه‌گیری این قیاس این است: الگوی اسلامی‌ـ ایرانی پیشرفت با هدف تعالی‌بخشی به همه کوشش‌های فردی و جمعی طراحی می‌شود، الگویی که در حوزه‌های فکر و علم از دیگران مدد می‌گیرد اما در حوزه معنویت دارای پشتوانه‌ای کامل است و خود را در این زمینه بی‌نیاز می‌بیند. در اینجا یک نکته بسیار مهم را باید در نظر داشت و آن تعاریف مختلف، ذیل هر کدام از مواد چهارگانه تشکیل‌دهنده الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت است. فکر، علم، زندگی و معنویت هرکدام مستعد داشتن نظریات گوناگون هستند. لذا ایجاد یک مرکز فرماندهی برای ارائه تعاریف تمیز در هر حوزه ضروری است. امری که رهبر انقلاب با تدبیر ستاد الگوی اسلامی– ایرانی پیشرفت، وقوف خود به آن را نشان دادند. و اما یک نکته بسیار مهم؛ اولویت نخست در رستگاری مورد توجه الگوی اسلامی– ایرانی پیشرفت، نگاه رحمانی و تعالی بخش است. در این الگو واقعیات به مدد تحقق معنویات می‌آید تا ویژگی ایرانیت جلوه کند. به عبارت دیگر ایران عامل تحقق اسلام می‌شود. یعنی از توانایی‌های ایران برای ارائه الگوی معتبر اسلامی استفاده می‌شود. با در نظر گرفتن این مهم بحث «مکتب ایرانی» غیر قابل قبول است که در این‌باره 2 نکته بیان می‌شود:
1-
اگر مراد مکتب ایرانی غلبه ایرانیت بر اسلامیت در حوزه تئوریک و سپس عمل است که باید گفت دقیقا در مقابل الگوی اسلامی– ایرانی پیشرفت قرار می‌گیرد. در این حالت نوعی ناسیونالیسم مدرن برجسته می‌شود، تفکری که حتی دین را ابزاری برای ترویج یک قوم می‌داند. این نگاه اگرچه مادی است اما در توجه به معنویت، متفاوت از مکاتبی مانند لیبرالیسم است. بنابراین اگر این تعریف از مکتب ایرانی مورد توجه قرار گیرد، باید گفت به‌رغم توجه به دین، اما به واسطه اصالت بخشیدن به «قومیت»، نگاهی واپسگرایانه و یک عقب گرد نامتجانس با واقعیات فعلی ایران است.
2-
اگر مقصود مکتب ایرانی معرفی و ترویج «اسلام ایرانی» باشد، باز هم باید گفت خواسته یا ناخواسته به خطا رفته، چرا که اسلام یک جهان‌بینی است. تحدید اسلام در محدوده ایران به معنی تحدید معنویات در قالب واقعیات است. نخستین عارضه این اقدام تاثیرپذیری معنویت از واقعیات یا به عبارتی تبعیت آسمان از زمین است. در این حالت حقیقت ذبح می‌شود و نوعی پلورالیسم اسلامی شکل می‌گیرد. حال اگر منادیان مکتب ایرانی مدعی شوند مکتب ایرانی یعنی مکتب امام حسین(ع)، باید گفت که مکتب امام حسین، اسلام است. پس بهتر آنکه مکتب اسلام جایگزین مکتب ایران شود تا شائبه‌ها برطرف شود. عنوان 2 مثال در این نوشته با هدف نشان دادن زوایایی از الگوی اسلامی– ایرانی پیشرفت صورت گرفت؛ اگرنه پایان لیبرالیسم یا هدف‌های «مکتب ایرانی» بر کسی پوشیده نیست. در پایان باید گفت، صرفا همین که جامعه ایرانی اینک شاهد بحث الگوی اسلامی – ایرانی پیشرفت است نشان‌دهنده مسیر رو به جلوی فرآیند‌های تصمیم‌گیری و اجرایی است. قطعا تا گامی برداشته نشود، ضروریات مرتبط با آن محسوس و ملموس نشود. به عبارت بهتر، ایران تحت حاکمیت جمهوری اسلامی در حال مشق پیشرفت است. آنچه مایه مباهات و امیدواری است، وجود نگاهبانی بصیر و حکیم و تحرک مومنین است.