گروه سیاسی
: «وطن امروز» پیش از این در یادداشتی به ارزیابی برخی موضوعات مورد توجه غرب برای تداوم مذاکره با ایران اشاره کرد. مطلبی که در ادامه می‌آید، تحلیل رسانه‌های غربی از مذاکرات ژنو 3 است.
به گزارش ایران هسته‌ای، دید حداکثری در منابع غربی درباره مذاکرات ژنو این است که مهم ترین نتیجه این نشست آن بود که روی یک دور مذاکره دیگر در زمانی نزدیک توافق شد. فیلیپ کراولی در 17 آذر 1389 می‌گوید آمریکا از این موضوع دلگرم شده است. به عبارت دیگر آمریکایی‌ها بعد از مذاکرات سعی کردند بگویند به هدف خود رسیده‌اند چون هدفی جز توافق روی یک دور مذاکره دیگر نداشته‌اند و این اتفاق هم دقیقا رخ داده است. غربی‌ها می‌گویند مهم‌ترین ارزش مذاکرات ژنو برای آنها این است که سرآغاز یک سلسله مذاکرات طولانی با ایران باشد. غربی‌ها می‌گویند می‌دانند که اگر مذاکراتی آغاز شود ممکن است بسیار طولانی شود و اضافه می‌کنند در ژنو هدفشان این بوده که ایران با مذاکراتی واقعی‌تر در سال آینده موافقت کند (می‌گویند در مذاکرات بعدی کلا 2 هدف دارند:1- تداوم مذاکرات و 2- پاسخ ایران به سوال‌های آژانس) عبارت دیگر این است که آمریکایی‌ها می‌گویند ما از این نشست انتظار پایینی داشتیم و به آن رسیدیم.
سوال این است که چرا برای آمریکا تداوم مذاکرات مهم است؟
1- منابع غربی می‌گویند دلیل اول این است که آمریکایی‌ها عقیده دارند اثرات تحریم در بلندمدت روی ایران آشکار خواهد شد و لذا حتما باید کاری کرد که مسیر مذاکره تا زمانی که تحریم‌ها اثر خود را نشان دهد و احتمالا ایران به فکر تغییر محاسبات خود بیفتد، حفظ شود. یک منبع غربی می‌گوید مقامات كاخ سفيد مي‌گويند با افزايش فشارهاي اقتصادي بر ضد ايران اميدوارند هزينه طولاني شدن گفت‌وگوها را براي رهبران ايران سنگين‌تر كنند.
2- می‌گویند حرف‌های تند و تیز ایران در جلسات اول تمام می‌شود و مجبور است بالاخره وارد موضوع اصلی شود.
3- دیوید آلبرایت می‌گوید آمریکا برای نخستین بار احساس می‌کند زمان به نفع آن است.
4- آلبرایت ادامه می‌دهد که چند ماه دیگر بن‌بست ادامه خواهد یافت اما بعد آرام آرام ایران کوتاه خواهد آمد.
5- نکته دیگر این است که تداوم مذاکرات برای تکمیل راهبرد 2 مسیره لازم است. این چیزی است که فرانسوی‌ها به صراحت گفته‌اند.
6- یک نکته دیگر این است که غربی‌ها می‌گویند ادامه مذاکرات ميان ايران و غرب براي ادامه اميدواري درباره دستيابي به راه حل ديپلماتيک و در نتیجه کنترل اسرائیل بسيار حائز اهميت است.
7- آمريکا و ديگر کشورها اميدوارند که ايران به تدريج متوجه شود که تاکتيک‌هايي که در پيش گرفته اين کشور را به سمت انزواي بيشتر و رکود اقتصادي مي‌کشاند. به همین دلیل این بحث اکنون مطرح است که همزمان با تداوم مذاکرات به روشی فشارها را بر ایران افزایش بدهند.
8- یک دید دیگر این است که غرب می‌خواهد خود را از شر استعاره تیک تاک خلاص کند و به دیپلماسی زمان بدهد. در واقع غرب عقیده دارد حالا که محرز شده ایران نمی‌خواهد بمب بسازد ولو برنامه‌اش ادامه پیدا کند؛ می‌توان و باید به دیپلماسی زمان داد.
9- یک دلیل از دید برخی منابع این است که غرب گزینه‌ای جز مذاکره ندارد.
10- برخی منابع غربی می‌گویند ایران خواهان مذاکره است ولی خواهان نتیجه نیست. و این آفت تداوم مذاکرات است.
11- یک دید دیگر این است که ایران خواهان تداوم مذاکرات است چون فشارها بر آن اثر کرده و می‌خواهد اندکی از فشارها کم کند.
12- یک مقام آمریکایی می‌گوید مذاکرات ژنو را آغاز یک روند نظام‌مند اعتمادسازی می‌داند و در استانبول از ایران اقدامات اعتمادساز مطالبه خواهد شد.
نشست ژنو دستاوردی نداشته است
بر اساس این گزارش، دید حداقلی در منابع غربی این است که این نشست هیچ دستاوردی نداشته است و دو طرف اصلا نتوانستند دیدگاه‌های خود را به هم نزدیک کنند (کسری ناجی در BBC فارسی). یک منبع می‌گوید چیزی از بی‌اعتمادی دو طرف به هم کاسته نشده است (ماري سانز، گزارش خبرگزاري فرانسه). منبع دیگری می‌گوید دو طرف فقط دیدگاه‌های خود را بیان کردند (اسکات پترسون، کريستين ساينس مانيتور). یک دید دیگر این است که در این نشست پرسش‌ها بیش از پاسخ‌ها بود. یک منبع دیگر غربی می‌گوید تا آنجا که به حل بلندمدت موضوع هسته‌ای ایران مربوط می‌شود نشست ژنو فاقد دستاورد بوده است(فايننشال تايمز). یک نگاه دیگر این است که می‌گوید همه اختلافات به وسعت قبل میان دو طرف باقی مانده است (گاردين). برخی منابع غربی می‌گویند این مذاکرات سطحی از بی‌اعتمادی را بین ایران و غرب آشکار کرد که فقط بین غرب و کره‌شمالی وجود دارد (استيو ارلانگر، نیویورک تایمز).
شرط ایران برای تداوم مذاکرات
منابع غربی این جمله دكتر سعيد جلیلی را که شرط تداوم مذاکرات توقف فشارهاست و این جمله احمدی‌نژاد در همان روز را که تحریم‌ها را متوقف کنید تا مذاکرات ادامه پیدا کند بشدت برجسته کردند. این منابع سعی کردند با استناد به این جملات بگویند آینده حضور ایران در مذاکرات استانبول در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.
توان تأثیرگذاری ایران بر مذاکرات
در مورد تاکتیک مذاکراتی ایران منابع غربی به این نکته توجه کرده‌اند که ایران با استفاده از موضوع ترور شهید شهریاری یک «حمله سخت» علیه غرب ترتیب داد. منابع غربی می‌گویند ایران با استفاده از دو موضوع ترور دکتر شهریاری و کیک زرد توانست بر فضای مذاکرات تاثیر جدی بگذارد.
آمادگی غرب برای پذیرش غنی‌سازی
برخی منابع غربی می‌گویند در این مذاکرات برای نخستین بار آمریکایی‌ها به ایران گفته‌اند حاضرند غنی‌سازی آن را در آینده بپذیرند به شرط اینکه ایران مشکلاتش را با آژانس بپذیرد (شبکه تلويزيوني دويچه وله). برخی منابع غربی نيز می‌گویند به نظر مي رسد دو طرف همچنين به سمت يک توافق اساسي گرايش يافته‌اند و آن پذيرش حق ايران در غني‌سازي اما همراه با بازرسي‌هاي گسترده است(مورن پيکار، لوفيگارو). یک منبع اسرائیلی هم این موضوع را تایید کرده و گفته این پیشنهاد را اشتون داده است (ماري سانز، گزارش خبرگزاري فرانسه از ژنو).