«بعضی معتقدند فوتبال جزئی از مرگ و زندگی است، این نگرش برای من ناامیدکننده است. به شما اطمینان می‌دهم که فوتبال خیلی خیلی مهم‌تر از زندگی است.» این جمله بیل شنکلی است؛ مربی افسانه‌ای لیورپول که با نوع تفکراتش سبب شد تا بندرنشینان آنفیلد در مقطعی شاهد تیمی رویایی باشند. وام گرفتن از جمله معروف او تنها یک دلیل داشت و آن وصف کردن فوتبالی رویایی است. واقعا شما از نقطه نظر خودتان فکر می‌کنید کدام تیم می‌تواند فاکتورهای یک مجموعه رویایي را یدک بکشد؟ بدون شک مربی‌ای که طرز فکرش به ایدئولوژی مردان بزرگی مانند بیل شنکلی، رینوس میشل، یوهان کرويف و... نزدیک باشد، می‌تواند تیمی رویایی را شکل دهد. در عصر حاضر تنها نامی که به ذهنمان می‌رسد بارسلونای گوآردیولاست اما چرا از واژه بارسا به علاوه گوآردیولا استفاده کردیم؟ این قیاس بیشتر به خاطر آن نگرشی است که پپ به بازیکنانش القا کرده و روحیه جنگندگی را در چند فصل اخیر به روش خاصی در روح کاتالان‌ها دمیده و همین مساله موجب شده تا کمتر تیمی بتواند این بارسلونا را به زانو درآورد. اگر قرار باشد زیبایی‌های فوتبال را با نمایش‌های مجذوب‌کننده تئاترهای کلاسیک گره بزنیم باید به مسائلی جدا از فاکتورهای فنی اشاره کنیم، به موضوعاتی که یک مربی می‌تواند با خلاقیت‌های شخصی انقلابی مدرن در یک مقطع خاص ایجاد کند. حالا باز هم می‌خواهیم با یک سوال ذهن شما را درگیر کنیم و آن این است که فکر می‌کنید در 2 دهه اخیر کدام تیم رویایی را سراغ دارید که توان رویارویی با این بارسلونا را داشته باشد؟ این نظرسنجی مانند بازی پلی‌استیشن یا فوتبال‌دستی‌های کلاسیک نیست! یک قیاس تاکتیکی است؛ قیاس اندیشه‌های مربیان دهه 90برابر فوتبال فیزیکی و مدرن هزاره سوم. شاید خیلی‌ها اعتقاد داشته باشند فوتبال امروز از لحاظ خصوصیات فردی بازیکنان، نوع تمرینات، تغذیه، رفتارهای حرفه‌ای، برخوردهای فیزیکی و چند مورد دیگر به هیچ عنوان قابل قیاس نیست ولی باید در کمال احترام بگوییم این امر در تفکرات خاص مربیان آن زمان امکان‌پذیر است، به طور مثال فکر می‌کنید در 20سال گذشته کدام تیم می‌تواند مقابل بارسلونای گوآردیولا صف‌آرایی کند؟ مثلا می‌توان از منچستریونایتد فرگوسن در فصل 1999، یوونتوس لیپی در فصل 1996، رئال مادرید دل‌بوسکه 2000، اینترمیلان مورینیو 2010، آژاکس لوئیس ونگال و سرانجام میلان آریگو ساچی، تیمی منسجم در فصل 1989-1990نام برد. بله در اینجا بیشتر منظورمان به همان میلان رویایی اواخر دهه 90 بازمی‌گردد؛ میلانی که با مثلث اعجاب‌انگیز هلندی‌هایش؛ گولیت، فان‌باستن، رایکارد توانست رویایی‌ترین تیم تاریخ روسونری‌ها را در اذهان رقم بزند؛ تیمی که بر اساس پایگاه آمار فیفا چهارمین تیم برتر تاریخ در باشگاه‌های اروپاست. حالا در اینجا می‌خواهیم این 2 تیم رویایی را کالبدشکافی کنیم تا بر اساس یکسری استدلال‌ها و مسائل فنی نتیجه بگیریم که اگر این 2 تیم را برابر هم قرار دهیم کدامیک می‌تواند پیروز میدان شود، البته در اینجا شما نیز می‌توانید به نوبه خود درباره توانایی‌های هر کدام از آنها پیش‌بینی کنید.
نوآوری با آرمان‌های ساچی
این عقیده آریگو ساچی است؛ مردی که توانست روسونری‌ها را در اواخر دهه 80 به یک تیم رویایی تبدیل کند. آریگو ساچی مربی آرمانگرایی بود، میلان ساچی توانست با 2-4-4 فوق‌العاده شناور و فشرده در سال‌های 1989 و 1990 قهرمان اروپا شود. او می‌گوید: «امروز فوتبال در مدیریت شخصیت ستاره‌ها خلاصه شده، به همین دلیل شاهد ازدیاد بازیکنان متخصص هستیم. منافع فردی، منافع جمعی را مختل کرده ولی این نشانه ضعف است. این بیشتر یک واکنش است تا کنش».
ساچی هم مانند والری لوبانوفسکی معتقد است اگر بازیکنان بتوانند در چند پست بازی کنند در مجموعه تاثیری به‌وجود می‌آورند که از مجموع تاثیر تک‌تک آنها بیشتر است. ولی ساچی در حضور کوتاه‌مدتش به عنوان مدیرفنی رئال مادرید در سال 2004 متوجه شد که فوتبال چقدر از آرمان‌های او فاصله گرفته است. او می‌گوید: «هیچ پروژه تیمی در کار نبود. همه چیز بر اساس ویژگی‌های فردی تنظیم می‌شد. مثلا ما می‌دانستیم که زیدان، رائول و فیگو بازنمی‌گردند، بنابراین باید یک نفر را در جلوی خط دفاعی مامور می‌کردیم تا دفاع کند. با این روش تاثیر ویژگی‌های فردی بازیکنان در هم ادغام نمی‌شود. مهم‌ترین نکته تاکتیک این است که تاثیر توانایی‌های بازیکنان را چند برابر کند. در فوتبال من، هر بازیکنی که صاحب توپ بود، بازیساز تیم محسوب می‌شد ولی وقتی ماکه‌له‌له را دارید، او توان چنین کاری ندارد. هر چند او توان زیادی در توپ‌ربایی دارد ولی فکر لازم برای بازیسازی را ندارد. همین تک‌بعدی بودن مشکل اصلی بازیکنان متخصص است».
آیا روش ساچی جواب می‌دهد؟
اما سوالی که وجود دارد این است که آیا روش ساچی در فوتبال امروز جواب می‌داد؟ حالت ایده‌آل برای او این بود که فاصله میان دفاع میانی و مهاجم نوک تیم در همه لحظات بازی حداکثر 25 متر باشد ولی چنین پرسینگی مستلزم آن است که خط آفسایدگیری شما نزدیک خط مرکزی باشد، ولی با تغییر قانون آفساید در سال‌های اخیر چنین کاری غیرممکن به نظر می‌رسد. در حال حاضر تیم‌های کمی از تله آفساید استفاده میکنند. شاید روش ساچی با امروزی‌ها متفاوت بود ولی می‌توان او را هم جزو مربیان پیرو لوبانوفسکی و فوتبال کامل هلند دسته‌بندی کرد. تفاوت این دو در اینجاست که اگر 1-3-2-4 به شما اجازه می‌دهد که خط دفاعتان را به خط نیمه نزدیک‌تر کنید، برای 2-4-4 ساچی این یک اجبار است. امروزه تغییر قانون آفساید به این معنی است که مدافعان مایلند با عمق بیشتری بازی کنند، بنابراین بازی نسبت به دهه قبل کشیده‌تر شده است. با توجه به این موضوع منطقی است که بازیکنان خط میانی را به هافبک‌های دفاعی و خلاق تقسیم کرد و به جای 3 خط بازیکن از 4 خط استفاده کرد.
فوتبال شناور بارسا
همیشه این بازی معروف به «تیکی تاکا» آنها نگاه همه را به خود جلب کرده است و خیلی‌ها موفقیت بارسا را مدیون این روش بازی می‌‌‌دانند اما شاید بهتر باشد که فراموش نکنیم این روش بازی «شناور» شده‌اش اینگونه است «وقتی به ترکیب میانی آنها نگاه کنیم می‌بینیم که سلسله مراتب فضایی در بین بازیکنان میانی تیم بی‌‌معنی است و این عده در فضایی مشخص، محدود و صرفا از پیش تعیین شده بازی نمی‌‌کنند. با استناد به میانگین قرارگیری و موقعیت بازیکنان میانی تیم: ژاوی، بوسکتس و اینیستا، آنها در زمین در جای مشخصی قرار ندارند و به همه‌جا سر می‌زنند، با دوندگی زیاد مسافت‌های طولانی‌تری را نسبت به بقیه بازیکنان میانی حاضر در جام‌جهانی می‌پیمایند که به این گونه تعریفی از فوتبال «شناور» که همه از آن حرف می‌زنند در عمل ارائه میکنند. در این بین شاید تمایل اینیستا کمی به جلوتر و شرکت در حمله‌ها و بوسکتس به عقب‌تر و شرکت در دفاع بیشتر باشد، وگرنه آنها نه فقط مسؤولیت‌ها و فضا‌ها را بین خود تقسیم نمی‌‌کنند که همگی همه‌جا و در همه کار با هم همه چیز را به اشتراک می‌‌گذارند.آرایش 3-3-4 بارسلونا با 2گوش کناری که کمی دورتر از مهاجم مرکزی بازی میکنند هم، گونه تهاجمی‌تری از این روش (2-4-4) است. معمولا در این آرایش ژاوی کمی جلوتر از 2هافبک دفاعی‌تر بازی می‌کند. درحال حاضر، هیچ تیمی در اروپا از نظر زیبایی بازی و نتیجه، نمی‌تواند با این تیم رقابت کند.
بارسا برابر میلان
با توجه به تاکتیک‌های 2 تیم که اشاره کردیم باید بگوییم سرعت بازیکنان بارسا و نحوه به گردش در آوردن توپ توسط آنها هر حریفی را به عقب می‌راند و مجبور به پرس می‌کند. از طرف دیگر تیم ساچی (میلان) به دلیل اجرای پرس مناسب در روش 2-4-4 می‌تواند تا حدودی حملات ذهردار بارسا را خنثی کند. قدرت دفاعی 4نفره بارسی، مالدینی، کاستا کورتا و تاسوتی شاید تنها برابر مسی با مشکل مواجه شوند. البته باید اضافه کرد با روش ساچی آنها در نحوه آفسایدگیری با در نظر گرفتن خصوصیات فردی 3 مهاجم بارسا، یعنی سرعت فوق‌العادشان با مشکل مواجه می‌شوند. در خط میانی هم با وجود آنچلوتی، رایکارد، کولومبو و دونادونی باید بگوییم بارسا با ترکیب ژاوی و اینیستا می‌تواند بر 4 هافبک کلاسیک تیم ایتالیایی غلبه کند. ولی خط حمله آن زمان میلان یعنی زوج ترکیبی گولیت و فان باستن برای هر دفاعی غیرقابل مهار است. بویژه اینکه هر 2 مهاجم قدرت سر زنی و بازی تکنیکی با پا را نیز دارند. دفاع بارسا همیشه در دفع توپ‌های هوایی مشکل داشته بویژه اینکه به نظر نمی‌رسد ویکتور والدس بتواند مقابل ضربات هلندی‌ها دوام بیاورد.