تأثیر هدفمندی نان بر جلوگیری ازهدر رفت منابع ملی

بی‌تردید نان در کشور ما نقش عمده‌ای در سبد مصرفی خانوارها طی 2 قرن اخیر دارد. حال با توجه به اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها و واقعی شدن قیمت آن، با توجه به نرخی که برای حامل‌های انرژی تعیین شده است در حوزه مواد غذایی فقط نان است که از رشد قیمت ها نسبت به قبل از هدفمندی یارانه‌ها تغییر بها یافته است. البته اکنون که قیمت‌ نان به واقعیت نزدیک شده است اگرچه نان پرمصرف ترین کالای سبد مصرفی خانوارهاست اما همه به جهت ضایعات نان و عدم کیفیت پخت و دورریز بالای این نعمت با قیمت اندکی که داشت از افزایش بهای آن ناراضی نبودند. گرچه سیاستگذاران و مسؤولان باید قیمت نان را به تدریج افزایش می‌دادند. اگرچه در حوزه مواد غذایی، دولت سالانه 5 میلیارد دلار برای نان هزینه می‌کرد که در قبال هزینه حامل‌های انرژی که سالانه 100 میلیارد دلار است رقم بالایی نیست اما به دلیل حضور نان بر سر سفره‌های غنی و فقیر در ایران با توجه به اینکه کشور سالانه متحمل میلیاردها تومان ضایعات نان می‌شد، تعادل قیمت باید مدنظر قرار می‌گرفت. هرچند حرکت مطلوب دولت و مسؤولان در قیمت‌گذاری استانی نان ستودنی است. در واقع باید گفت نان چند سالی است با آزادپزی آن در کشور به صورت غیرملموسی هدفمند شده بود تا آن دسته از کسانی که خواهان نان مرغوب و با کیفیت سنتی هستند، آن را با قیمت بالاتری خریداری کنند. اما این نکته حائز اهمیت است که پرت نان، عدم کیفیت پخت و قیمت ارزان، زیاده‌روی و اسراف بی‌رویه را به دنبال داشت که منابع ملی را به هدر می‌داد. هرچند این رویه یعنی دورریز بالای‌ نان از حیث شرعی مورد اشکال بود. به هر حال با توجه به تقدس نان برای ایرانیان، باید فرهنگ پخت نان درست می‌شد و به دنبال آن قیمت آن نیز تغییر می‌کرد تا نه‌تنها مردم نان مرغوب و با کیفیت استفاده کنند بلکه از دورریز و ضایعات فراوان آن نیز جلوگیری می‌شد. تحقق چنین موضوعی فقط با اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها و واقعی شدن قیمت نان امکانپذیر است که این قانون نیز بدون هر مشکلی شکل عملیاتی به خود گرفت. البته شاید برخی‌ کم‌درآمدها نگران این باشند که پس از نان شاید تغییراتی در دیگر کالاهای حوزه غذایی مردم رخ دهد که مسؤولان باید نسبت به اطلاع‌رسانی دقیق آن وارد عمل شوند و مردم را از چند و چون افزایش قیمت و یا تثبیت قیمت‌ها آگاه کنند. هر چند همه مردم از اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها رضایت دارند و دولت را در اجرای دقیق آن همراهی می‌کنند تا این کار بسیار مهم به توفیق برسد اما به نظر می‌رسد در مورد تغییر قیمت مواد غذایی و دارو و درمان حداقل با شیب چند ساله حرکت کند. به هر حال با اجرای قانون هدفمندی یارانه‌ها می‌توان با سیاست‌های ویژه مانع شتاب تورم شد. به باور من اگر هدفمندشدن یارانه‌ها در سال‌های پیش به‌درستی انجام می‌گرفت اکنون ایران نیز چون بسیاری از کشورهای پیشرفته از وضع اقتصادی بهتری برخوردار بود؛ کاری که در ترکیه اتفاق افتاد. حذف یارانه‌ها توام با سیاستگذاری‌های دیگر است که خود آن سیاستگذاری‌ها از اصل هدفمندکردن یارانه‌ها مهم‌تر است.

* عضو انجمن اقتصاددانان ایران