در سوی دیگر ماجرای این پرواز مرگ، اپراتور برج مراقبت از خلبان هواپیمای بوئینگ 727 شنید که اجازه فرود در باند را می‌گیرد. همه شرایط در فرودگاه آماده نشستن هواپیمای شماره 277 بود. 105 مسافر و خدمه در میان برف و کولاک برای سلامت نشستن ثانیه‌شماری می‌کردند. ناگهان کاپیتان دادرس در تماس با برج مراقبت اعلام کرد به خاطر شرایط بد جوی قادر به فرود در باند نیست و می‌خواهد برگردد. این آخرین تماس مخابراتی بود که مسؤولان برج مراقبت از کاپیتان هواپیما داشتند و بعد در رادار دیدند که هواپیمای بوئینگ به جای ادامه پرواز با کاهش غیرعادی ارتفاع به طور ناگهانی از صفحه رادار خارج شد.
سقوط یا فرود اضطراری؟
اهالی روستاهای «کلیساکندی» و «مشکات» در 15 کیلومتری ضلع غربی فرودگاه ارومیه ساعت 19:45 دقیقه شامگاه یکشنبه 19 دی‌ماه سال جاری در میان برف و کولاک صدای غرشی را از آسمان شنیدند و دیدند هواپیمایی با حرکات غیرعادی به سمت مزارع و باغات حاشیه روستاهایشان درحال سقوط است. با برخورد هواپیما به سطح زمین و در حالی که هیچ انفجاری رخ نداده بود، روستایی‌ها به تکاپو افتادند و به سمت محل حادثه حرکت کردند. در نزدیکی جاده «دریا» هواپیمای بوئینگ 727 که کاملا له شده و درهم پیچیده بود، دیده می‌شد، وقتی چند مرد روستایی به نزدیکی آن رسیدند صدای ناله‌های مردانه و زنانه را شنیدند و مردی را دیدند با تنی مجروح که به سختی از شکافی که در تنه هواپیما به وجود آورده بود خود را بیرون کشید. همزمان با انتقال این مرد به سمت بیمارستان‌های ارومیه، روستایی‌ها در تماس تلفنی ماجرای سقوط هواپیما را مخابره کردند و دقایقی نگذشته بود که تیم‌های امدادی هلال‌احمر به همراه آمبولانس‌های آژیرکشان به محل حادثه اعزام شدند و تیم‌های پلیسی و نظامی نیز خیلی سریع خود را برای کمک‌رسانی و برقراری امنیت در اطراف محل سقوط هواپیما به جاده دریا رساندند و در این اقدام راهداری نیز با استفاده از تجهیزات سنگین، مسیر رفت و آمد را آماده کرد. شرایط بحرانی‌ای به وجود آمده بود، همه بیمارستان‌ها و ارگان‌های نظامی و امدادی در ارومیه به حالت آماده‌باش درآمدند، بررسی‌های میدانی نشان می‌داد که هواپیما انفجاری نداشته و دچار آتش‌سوزی نیز نشده است. امدادگران و آتش‌نشانان با یک هواپیمای مچاله روبه‌رو شدند که 6 قطعه از آن نیز در شعاع‌های مختلفی پراکنده شده بود. برای بیرون کشیدن اجساد قربانیان و نجات‌یافتگان نیاز بود در تنه هواپیما برش‌هایی صورت گیرد، امدادگران بلافاصله وارد عمل شدند و زیر بارش شدید برف شکاف‌هایی در تنه به وجود آوردند و توانستند به داخل آن نفوذ کنند. در همان ابتدا دیده شد که کاپیتان دادرس و کمک خلبان به همراه خدمه پروازی جان باخته‌اند و تنها یک میهماندار زن و یک مامور امنیت پرواز زنده بودند و ناله می‌کردند. اجساد و مجروحان یکی پس از دیگری از هواپیما بیرون کشیده می‌شدند و آمبولانس‌ها آژیرکشان آنان را به بیمارستان‌های ارومیه انتقال می‌دادند. در لحظات نخست امدادرسانی همه مسافران با این احتمال که زنده هستند به بیمارستان انتقال داده می‌شدند به گونه‌ای که 13 مسافری که به بیمارستان شهید مطهری برده شدند، همگی مرده بودند.
تأخیر 2 ساعته در پرواز
ساعت 16 عصر یکشنبه – 3ساعت و 45 دقيقه پیش از حادثه- مسافران در سالن انتظار فرودگاه مهرآباد شنیدند که پرواز شماره 277 هواپیمای بوئینگ 727 تهران- ارومیه به خاطر شرایط بد جوی با تاخیر صورت می‌گیرد. همه مسافران گلایه‌مند بودند و ثانیه‌شماری می‌کردند تا با گذر از گیت پرواز سوار بر هواپیما شوند، غافل از اینکه سرنوشت تلخی در انتظار آنان است.
اظهارات 2 نجات‌یافته
یکی از مجروحان سانحه سقوط هواپیمای مسافری در ارومیه گفت: فقط شنیدم خلبان گفت کمربندها را برای فرود ببندید. حسین حقیقی در بیمارستان امام خمینی(ره) ارومیه با بیان این مطلب افزود: خلبان هواپیما در آخرین تماس خود با مسافران گفت با بستن کمربندها آماده نشستن در فرودگاه ارومیه شوید. حسین حقیقی نخستین مجروحی بود که پس از سقوط هواپیما توسط روستاییان منطقه از هواپیما خارج و به مراکز درمانی انتقال داده شد. وی که حدوداً 30 ساله به نظر می‌رسد، گفت: یک یا 2 دقیقه بعد از این صحبت خلبان هواپيما ناگهان اوج گرفت و یک دقیقه بعد صدای شکستن بال‌های هواپیما را شنیدیم و بلافاصله صدای ناله مسافران بلند شد و دیگر چیزی نفهمیدم. حقیقی با تشکر از روستاییان منطقه در امدادرسانی بموقع به مسافران، دلیل زنده ماندن خود را توکل به خداوند اعلام کرد. نسرین فتاح‌زاده یکی دیگر از مصدومان حادثه که در بیمارستان امام خمینی ارومیه بستری است نیز به شرح سانحه پرداخت و گفت: دیدم که بال هواپیما به جایی برخورد کرد و جرقه زد. وی اظهار کرد: خلبان نیم ساعت بعد از پرواز اعلام کرد، کمربندها را برای فرود ببندید که هواپیما وارد مه شد، ظاهرا هواپیما راه خود را گم کرده بود و این باعث شد که بیش از نیم ساعت در هوا بمانیم. وی افزود: مسؤولان هواپیما داخل کابین مشغول صحبت بودند و تلاش می‌کردند اما به مسافران اعلام نکردند که مشکلی پیش آمده، من درباره وضعیت هواپیما به میهماندار تذکر دادم. وی گفت: هواپیما که ظاهرا راه خود را گم کرده بود به یک مسیر دیگری رفت و یک لحظه چراغ‌های هواپیما خاموش شد. این مصدوم سانحه هوایی ارومیه با بیان اینکه من دیدم که بال هواپیما به یک جایی خورد و جرقه زد، افزود: وقتی بال جرقه زد مسؤولان باز هم هیچ اطلاعی به مسافران ندادند. فتاح‌زاده با بیان اینکه پس از وقوع حادثه از آخرین نفرهایی بودم که مرااز داخل هواپیما بیرون آوردند، گفت: برای عملیات نجات مسافران که حدود دو ساعت به طول انجامید، صندلی‌ها را بریدند و مرا از داخل هواپیما بیرون آوردند که من در آن زمان از ترس بیهوش شده بودم. این مصدوم سانحه هوایی ارومیه گفت: چرا مسؤولان هواپیمایی با وجودی که هوا از لحاظ جوی بسیار نامساعد بود، اجازه پرواز می‌دهند تا جان هموطنان اینگونه به خطر بیفتد.
سقوط نبود
معاون مدیریت بحران وزارت راه و ترابری نیز گفت: سانحه هواپیمای بوئینگ ایران‌ایر فرود اضطراری بوده است، نه سقوط. احمد مجیدی اظهار داشت: هواپیمای مسافری بوئینگ 727 ایران‌ایر در 15 کیلومتری جنوب‌شرقی باند فرودگاه ارومیه به علت خاصی که هنوز مشخص نشده است، مجبور به فرود اضطراری شد. معاون وزیر راه و ترابری با تأکید براینکه این هواپیما سقوط نکرده بلکه فرود اضطراری داشته، اظهار داشت: تعدادی از مسافران این پرواز مجروح و تعدادی نیز در سلامت بودند که توسط نیروهای امدادی و با همکاری آنها از هواپیما خارج شدند. وی خاطرنشان کرد: کمیسیون بررسی سانحه سازمان هواپیمایی کشوری که تنها مرجع بررسی و اعلام علت وقوع سانحه است، بلافاصله پس از این سانحه به محل اعزام شده است. وی با بیان اینکه این هواپیما در مجموع حامل 106 سرنشین بوده است، ادامه داد: 91 بزرگسال، یک کودک، 2 نوزاد و 12 خدمه در هواپیما حضور داشتند.
پیدا شدن جعبه سیاه هواپیما
معاون مدیریت بحران وزیر راه و ترابری از پیدا شدن یکی از جعبه‌های سیاه هواپیمای سقوط کرده در چند کیلومتری ارومیه خبر داد و گفت: خلبان اعلام فرود اضطراری نکرده بود. احمد مجیدی درباره آخرین مکالمات خلبان با برج مراقبت گفت: آخرین مکالمات خلبان با برج مراقبت حاکی از آن است که وی اعلام فرود اضطراری نکرده بلکه به علت نداشتن دید قصد بازگشت داشته است. بنا به این گزارش، هر هواپیما یک CVR (نوار مکالمات خلبان) و FDR (پارامترهای موتور هواپیما) دارد.
بوئینگ ایران‌ایر هنگام فرود دچار سانحه شد
شاهرخ نوش‌آبادی نیز اظهار داشت: یک فروند بوئینگ 727 شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران در مسیر تهران - ارومیه که قرار بود ساعت 19:40 یکشنبه در فرودگاه ارومیه به زمین بنشیند، هنگام فرود دچار سانحه شد. مدير روابط عمومي شركت هما ادامه داد: این هواپیما در 5 مایلی فرودگاه ارومیه به دلایل نامشخص که بعداً اعلام می‌شود، دچار سانحه شد.
قطعات پراکنده هواپیما
وقتی تیم‌های عملیاتی خود را به محل سقوط هواپیما رساندند با وجود پیدا شدن تنه اصلی آن در باغ سیب به جست‌وجوی قطعات دیگر آن پرداختند و 6 قطعه جدا شده را در فاصله‌های مختلف از یکدیگر پیدا کردند که نشان می‌داد پیش از سقوط یا فرود اضطراری هواپیما، قطعاتی از آن جدا شده و برخی قطعات نیز با اصابت هواپیما به زمین کنده شده و در فاصله کمتری از آن افتاده‌اند.
77 کشته و 26 مجروح
پس از انتقال اجساد و مجروحان به ارومیه، بررسی‌های اطلاعاتی گسترده‌ای صورت گرفت و این در حالی بود که تصور می‌رفت 2 تن از سرنشینان هواپیمای مرگ ناپدید شده‌اند. در ساعات اولیه حادثه مشخص نبود این 2 گمشده در بیمارستان بستری هستند یا در میان قطعات هواپیما گرفتار هستند. معاون وزیر راه و ترابری با بیان اینکه این هواپیما له شده است، گفت: پزشکی قانونی و مرجع قضایی استان آذربایجان غربی باید اجازه ترخیص اجساد را بدهند. اجسادی که مربوط به استان تهران است وزارت راه و ترابری آنها را به پزشکی قانونی استان تهران منتقل خواهد کرد تا خانواده‌هایشان اجساد را از این محل تحویل بگیرند.
سگ‌های زنده‌یاب
اعزام سگ‌های زنده‌یاب جمعیت هلال احمر برای جست‌وجوی 2 مسافر گمشده سانحه هوایی تهران-ارومیه نیز برای پیدا کردن آنان نتیجه‌ای نداد. بنابر این گزارش، هیچ اثری از این 2 گمشده به دست نیامد تا اینکه یک مقام پلیس اعلام کرد، هیچ‌کس در سانحه هواپیمای بوئینگ مفقود‌الاثر نیست.
تشکیل کمیسیون بررسی سانحه
رئیس کمیسیون عمران مجلس از بررسی دلایل سقوط هواپیمای پرواز تهران - ارومیه با حضور وزیر راه و ترابری و مسؤولان در این زمینه خبر داد. آقایی ادامه داد: طبق مقررات ایکائو در نخستین لحظه بروز سانحه، کمیسیون بررسی سانحه که صلاحیت رسیدگی و اظهارنظر نسبت به چگونگی سقوط هواپیما را دارد، تشکیل می‌شود. نماینده مردم سلماس گفت: این کمیسیون زیر نظر رئیس سازمان هواپیمایی کشوری و با حضور خلبانان و مسؤولان مجرب و حتی اعضای دادستانی تشکیل می‌شود و روند کار با توجه به اطلاعات پروازی مانند جعبه سیاه و مکالمات کابین بررسی می‌شود. در این زمینه آخرین نظر قانونی که در مراجع قضایی و رسمی کشور قابل استناد است،اظهارنظر کمیسیون بررسی سانحه بوده که در حادثه هوایی پرواز تهران- ارومیه نیز این کمیسیون کار خود را آغاز کرده است.
8 مجروح با حالت وخیم
نصرت‌الله ملازاده، رئيس دانشگاه علوم پزشكي آذربايجان غربي گفت: حال 8 تن از مجروحان سانحه هوايي وخيم است و در بخش مراقبت‌هاي ويژه بستري هستند.
نجات از 2 سانحه مشابه هوایی
براساس خبر رسیده، قرار بود رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس نیز در پرواز بوئینگ 727 متعلق به شرکت ایران‌ایر که از تهران بـه مقصد ارومیه پرواز کرده بود، حضور داشته باشد که به دلیل مشکلات کاری از حضور در این پرواز انصراف داد. برای اطمینان از صحت این خبر با سلیمان جعفرزاده تماس گرفتیم تا از جزئیات آن اطلاعات بیشتری کسب کنیم. نماینده مردم ماکو، چالدران، شوط و پلدشت ضمن ابراز همدردی با بازماندگان حادثه سقوط هواپیمای مسافربری گفت: به دلیل اینکه باید برای انجام کاری در تهران می‌ماندم پرواز را کنسل کردم. وی با اشاره به اینکه تنها آرزویم شهادت است و این مساله موجب یادآوری خاطرات همرزمان شهیدم شد، افزود: این دومین‌بار است که به دلیل انجام ماموریت کاری و رسیدگی به امور مجبور به بازماندن از پرواز شده‌ام که هر دو این پروازها منجر به سقوط شده است. گفتنی است، در پرواز قبل كه آن هم 19 دي‌ماه سال 84 در نزديكي فرودگاه اروميه و در مزارع حاشيه‌اي آن رخ داده بود، قرار بر این بود که وی همسفر شهید بزرگوار سردار سرلشكر احمد کاظمی باشد ولی با توجه به انجام يك ماموریت دیگر پرواز را کنسل کرد و اینک این تصویر بیانگر بغض ناگفته‌های این سردار بازمانده از همرزمان خویش است.