۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۱۲:۵۸
پس از فرار رئیس جمهور غربگرای تونس به عربستان آشكار شد

بحران دموکراسی در کشورهای عربی

 

گروه بین الملل‌:‌ زین‌العابدین بن‌علی، رئیس‌جمهور تونس بالاخره مجبور شد به شیوه دیکتاتورها فرار را بر قرار ترجیح دهد و به دامان دیکتاتوری چون خود پناه ببرد. بن‌علی در نتیجه اعتراضات خیابانی‌ به ناچار تونس را ترک کرد و در ساعات اولیه صبح دیروز (شنبه) وارد عربستان‌سعودی شد؛ خبری که توسط مقامات عربستان تایید شده است. بن‌علی که خانواده‌اش هم در معیت وی هستند، در بدو ورود به عربستان با استقبال گرم آل‌سعود مواجه شد. رژیم سعودی ضمن بیانیه‌ای اعلام کرد استقبال از بن‌علی در فضایی انجام شد که بحران سیاسی در تونس شرایطی استثنایی را در این کشور ایجاد کرده است. سعودی‌ها همچنین اعلام کردند این استقبال در راستای قرارداد برادرانه‌ای بوده است که میان 2 کشور امضا شده بود. خبرگزاری‌ها اعلام کردند هواپیمای بن‌علی در جده در ساحل دریای سرخ فرود‌ آمد اما مشخص نیست دقیقا چه مقامی از وی استقبال کرده است. گزارش‌ها از تونس نشان می‌دهد بحران سیاسی در این کشور که هفته‌ها تعطیلی را به دنبال داشت، روز شنبه و با فرار دیکتاتور، اندکی رنگ آرامش به خود گرفته و مردم پس از مدت‌ها به مشاغل روزانه خود پرداخته‌اند. در حال حاضر شمار زیادی از نیروهای نظامی در سراسر خیابان‌های پایتخت پراکنده‌اند. هنوز خبری درباره لغو مقررات رفت و آمد شبانه گزارش نشده اما سربازان به بهانه حفاظت از امنیت مشغول گشتزنی هستند. حکومت 23 ساله بن‌علی با فرار وی عملا ساقط شد و با گریختن دیکتاتور غربگرای این کشور، مردم تونس هم‌اکنون افق‌های تازه‌ای را در برابر خود می‌بینند. زین‌العابدین بن‌علی که از حمایت غرب بویژه آمریکا و فرانسه سود می‌برد،‌ عملا تمام روندهای دموکراتیک را در این کشور از بین برد و نزدیک به ربع قرن بر بالاترین منصب سیاسی این کشور نشست بی‌آنکه اندک محبوبیتی در میان مردم داشته باشد. وی تنها به حمایت‌های غرب دلگرم بود و برای جلب نظر ایالات متحده از هیچ اقدامی دریغ نمی‌کرد. هرچند ایالات متحده و فرانسه در اقدامی مزورانه از سقوط بن‌علی ابراز خرسندی کرده‌اند و حتی فرانسه اجازه فرود هواپیمای بن‌علی در پاریس را نداد اما کیست که نداند دیکتاتور سابق تونس تنها با حمایت همین کشورها سال‌ها بر این کشور شمال آفریقا حکم راند. وی، بی‌تردید به دلیل خوش‌رقصی‌های مکرری که برای فرانسه داشت، تصور می‌کرد می‌تواند به این کشور پناهنده شود اما نمی‌دانست هر دیکتاتوری برای غرب تاریخ مصرفی خاص خود دارد و همانطور که زمانی تاریخ مصرف صدام پایان یافت، تاریخ مصرف زین‌العابدین بن‌علی هم به اتمام رسید. جالب آنکه سکوت دولت سارکوزی در قبال دولت بن‌علی اعتراضات بسیاری را در داخل فرانسه سبب شده بود و برخي محافل و شخصيت‌هاي سياسي اين كشور از بي‌تحركي و عدم واكنش دولت نيكلا ساركوزي در قبال ناآرامي‌ها و وقايع اخير تونس بشدت انتقاد کردند. 

 

 

فرانسوا هلند در گفت‌وگو با شبكه‌ فرانسوي «i-Télé» و راديو كلاسيك فرانسه در انتقاد از بي‌تحركي و عدم واكنش فرانسه به ناآرامي‌هاي اخير تونس اظهار داشت: «من سكوت عميق مقامات فرانسوي در قبال اوضاع تونس را رد مي‌كنم و معتقدم پاريس بايد در شرايط كنوني با مقامات اين كشور ارتباط برقرار كرده، آنها را درك و با آنها همدردي كند». وي همچنين در ادامه اظهارات خود از ارتباط بسيار نزديك حزب حاكم تونس با حزب سوسياليست فرانسه خبر داد. نخست‌وزير سابق فرانسه در ادامه انتقادهاي خود تصريح كرد: «سكوت مقامات بلندپايه فرانسه درباره آنچه در تونس مي‌گذرد، انتقادبرانگيز است. من نمي‌گويم فرانسه در شرايط كنوني بايد به تونس درس بدهد اما بايد درباره ناآرامي‌هايي كه در تونس جريان دارد از خود واكنش نشان دهد». وي در ادامه انتقادهاي خود افزود: «اين واقعا غيرطبيعي است كه فرانسه در ساحل‌عاج ادعاي دموكراسي مي‌كند اما در قبال آنچه در تونس مي‌گذرد سكوت عميق اختيار كرده و واكنشي از خود نشان نمي‌دهد». جدا از این قرائن که قرابت دیکتاتور تونس با غرب را به‌خوبی آشکار می‌کند، ورود بن‌علی به عربستان‌سعودی به عنوان متحد سنتی ایالات متحده در خلیج‌فارس خود نشان از روابط حسنه دیکتاتور سابق تونس با غرب دارد. اما به باور بسیاری از کارشناسان، رژیم سعودی با پذیرش دیکتاتور تونس مجددا نشان داد که به هیچ‌یک از مظاهر دموکراسی پایبند نیست و آرا و نظرات ملت‌ها اندک ارزشی برای رژیم پاتریمونیال آل‌سعود ندارد. به باور تحلیلگران، سرنوشت بن‌علی پایان محتوم همه دیکتاتورهای عرب است؛ دیکتاتورهایی که بشدت با بحران دموکراسی مواجه هستند و هیچگونه مشروعیتی در میان مردمشان ندارند. دیکتاتورهایی نظیر ملک عبدالله‌های عربستان و اردن و مبارک در مصر باید از هم‌اکنون چنین پایانی را انتظار بکشند؛ سرنوشتی که احتمالا گریبان دیکتاتورهای یمن، کویت، بحرین و... را هم خواهد گرفت. بن‌علی در شرایطی خشم مردم تونس را برانگیخت و زمینه سقوط خود را هم فراهم کرد که تمام تلاشش را برای حذف مظاهر اسلامی در این کشور به کار بسته بود. وی حتی قانون‌هایی را هم به منظور منع حجاب در تونس به تصویب رسانده بود. در میان مردم تونس اکنون نوعی دلهره و ترس توام با رضایت‌خاطر دیده می‌شود که می‌تواند آینده را برای مردم این کشور هموار کند. این در حالی است که بن‌علی به سختی خود را به عربستان رساند. دولت سارکوزی چنانکه اشاره شد، اجازه ورود او به خاک فرانسه را نداد. این سناریو برای وی در مالت و لیبی هم تکرار شد تا در نهایت او مجبور شد به عربستان برود. خبرها از پاریس حاكي است، هواپیمای بن‌علی آماده فرود در فرودگاه پاریس بود اما الیزه در نهایت خواستار بازگشت وی شد. این در حالی است که سفارت عربستان در تونس به دنبال اعطای پناهندگی دولت سعودی به زین‌العابدین بن‌علی، رئیس‌جمهوری فراری تونس، تحت تدابیر شدید امنیتی قرار دارد. منابع خبری عربستانی اعلام کرده‌اند که به‌دنبال اعلام خبر ورود رئیس‌جمهور تونس به شهر بندری جده در غرب عربستان، شماری از نیروهای ارتش به همراه زره‌پوش در اطراف سفارت عربستان به حالت آماده‌باش درآمده‌اند. سفارت عربستان‌سعودی در تونس پیش از اعلام خبر پناهنده شدن بن‌علی به عربستان از ایجاد ستاد بحران در سفارت این کشور در تونس خبر داده بود.

پایان یک کودتاچي

زین‌العابدین بن‌علی خود در سال 1987 در یک کودتا به قدرت رسید. جرقه انقلاب تونس در نتیجه خودسوزی یک جوان زده شد.17 دسامبر سال 2010 جوان 26 ساله‌ای در اعتراض به مشکل بیکاری در جمع مردم خودسوزی کرد و همین موضوع آغاز اعتراضات ضددولتی در این کشور را سبب شد. اقدامی که محمد بوسازیزی 26 ساله انجام داد موجب شد گروه خاموش تحصیلکردگان ‌که با نرخ بالای تورم و بیکاری مواجه بودند به پا خیزند و در مقابل این سرخوردگی اجتماعی گسترده به مبارزه بپردازند. محمد قنوشي بلافاصله پس از خروج بن‌علی از تونس خود را به عنوان کفیل ریاست‌جمهوری معرفی کرد اما دیری نپایید كه او نیز سرنگون شد و روز شنبه رئیس پارلمان این کشور کفالت ریاست جمهوری را برعهده گرفت. تونس با مسائل متنوعی روبه‌رو بوده است اما مساله‌ای که بیش از همه به پیشبرد اهداف مردم در این کشور منجر شد، حضور مردم در خیابان‌ها و همکاری پلیس با آنها بود. تظاهرات در این کشور با آرامی پیش نرفت و فشارهایی که بن‌علی به مردم آورد نیز منجر به افزایش تنش‌ها در این کشور شد. حضور مردم در مقابل ساختمان وزارت کشور تونس حتی منجر به استعفای معاون وی شد که قصد داشت خود را به عنوان کفیل ریاست‌جمهوری تا 45 روز دیگر در قدرت حفظ کند. به نظر می‌رسد ظرف روزهای آینده شرایط اين کشور با آرامش نسبی همراه شود و اوضاع برای برگزاری یک انتخابات زودهنگام تا ماه مارس مساعد شود. حزب حاکم تونس برای انتخابات آینده گزینه‌ای جز قنوشی، معاون بن‌علی ندارد و واقعیت این است که در تونس هیچ نیروی سیاسی قدرتمندی طی 23 سال گذشته اجازه فعالیت نداشته تا بتواند جایگزین بن‌علی شود.

رئیس‌جمهور موقت

از سوی دیگر شوراي قانون اساسي تونس فواد المبزع، رئیس مجلس نمايندگان اين كشور را كفيل رياست‌جمهوري اين كشور اعلام كرد. به گزارش الجزيره، در پي فرار زين‌العابدين بن‌علي، رئیس‌جمهوري سابق تونس از كشورش به عربستان، شوراي قانون اساسي تونس با انتشار بيانيه‌ای اعلام كرد بر اساس بند 57 قانون اساسي و با توجه به خلأ كامل در پست رياست‌جمهوري، رئیس مجلس نمايندگان موقتا وظايف رياست‌جمهوري را به عنوان كفيل انجام می‌‌دهد. اين در حالي است كه محمد قنوشي، نخست‌وزير تونس شب گذشته پس از فرار بن‌علي، خود را بر اساس فصل 56 قانون اساسي كفيل رياست‌جمهوري اعلام كرده بود. المبزع از 14 اكتبر 1997 رياست مجلس تونس را به عهده دارد. 

 

فارین پالیسی: حکومت‌های عربی در انتظار سقوط باشند

 

 

گروه بين‌الملل: نشریه «فارن پالیسی» در شماره صبح دیروز خود طی مقاله‌‌ای ضمن اشاره به تظاهرات و اعتراض‌های جوانان تونس، سیاست‌های دولت «باراک اوباما»، رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا نسبت به حکومت‌های عربی را مورد انتقاد قرار داد. به گزارش فارین پالیسی، سقوط دولت «زین‌العابدین بن‌علی»، رئیس‌جمهور تونس به دست معترضان به دیگر کشورها و نظام‌های عربی نیز انتقال خواهد یافت و آن‌ها نيز یکی پس از دیگری سقوط خواهند کرد. این مجله آمریکایی در حالی دست به چنین تحلیلی زده است که پیش از این نیز مدیر پایگاه اطلاع رسانی «ویکی‌لیکس» مدعی شده بود بر اساس اسناد و تحلیل این پایگاه وضع سیاسی کشورهای عربی بسیار شکننده بوده و احتمال وقوع آشوب‌های زنجیره‌ای در این کشورها وجود دارد. این در حالی است که برخی خبرگزاري‌ها از آغاز ناآرامي‌هاي مردمي در اردن خبر داده‌اند. برنامه‌هاي اقتصادي «سمير الرفاعي»، نخست‌وزير جديد اردن موجب شده كه نارضايتي‌هايي در قالب تظاهرات خياباني از پايتخت اين كشور گزارش شود. افزايش ناگهاني قيمت‌ها در اردن كه در نتيجه اصلاحات اقتصادي است مردم را به خيابان‌ها كشانده و خواهان پايان حكومت كمتر از يك ماهه «سمير الرفاعي» شده‌اند.

ارسال نظر
captcha