مهدي زرين‌نام:
سازمان بهزیستی کشور که نهادی حمایتی تحت مدیریت وزارت رفاه و تامین اجتماعی به شمار می‌رود، وظایف مختلفی در جهت توانمندسازی اقشار آسیب‌پذیر و آسیب‌دیده جامعه از جمله معلولان ذهنی‌ـ جسمی و حرکتی، نابینایان، ناشنوایان، کودکان بی‌سرپرست، زنان سرپرست‌خانوار و بدسرپرست، بیماران دچار اختلالات هویتی جنسی (Ts) و... برعهده دارد. این سازمان که پیدایش آن از برکات پیروزی انقلاب اسلامی قلمداد می‌شود، بالغ بر 50 قشر را زیر‌پوشش داشته و با در اختیار قرار دادن امکانات، پرداخت مستمری و سعی در جذب مشارکت‌های مردمی در جهت گسترش خدمات توانبخشی، حمایتی، بازپروری و پیشگیری از معلولیت‌ها و آسیب‌های اجتماعی اقدام می‌کند. از جمله اقداماتي كه نقش این سازمان در آن بیشتر به چشم می‌خورد، حمایت از معلولان ذهنی‌ـ جسمی و حرکتی است که توانبخشی و توانمندسازی این افراد اهم فعالیت‌های این نهاد را به خود اختصاص داده است. در این میان نقش روحیه‌بخشي و ایجاد فضای حضور معلولان در جامعه و جلوگیری از گوشه‌نشینی این افراد توانمند، حائز‌اهمیت بیشتری است که در گفت‌وگو با حمید‌رضا شیران، مدیر‌کل امور عمومی، نظارت‌های فنی و فوق برنامه سازمان بهزیستی کشور سعی كرديم اقدامات در این زمینه را مصداقی‌‌تر مورد توجه قرار دهیم.
***
از دیدگاه کارشناسان، ورزش کردن همان‌قدر که در افزایش روحیه و توانمندی جسمی افراد سالم تاثیر دارد می‌تواند به معلولان نیز کمک کند تا بدون‌توجه به محدودیت‌هایی که در جسم و ذهن خود دارند در جامعه حضور داشته و به زندگی عادی خود ادامه دهند، نظر جنابعالی در این‌باره چیست و سازمان در این زمینه چه اقداماتی را انجام می‌دهد؟
مقوله مهم و رویکرد اصلی سازمان بحث توانمندسازی معلولان است که یکی از پارامتر‌های مهم دستیابی به آن بحث ورزش است. فعالیت‌های ورزشی منجر به تقویت اندام‌های سالم فرد معلول شده و در نتیجه محدودیت‌های دیگر را کم‌رنگ خواهد کرد. به این ترتیب فرد انگیزه بیشتری برای حضور در اجتماع یافته و حتی می‌تواند در یک رشته ورزشی به آنچنان توانمندی دست یابد که برای کشور افتخار‌اتی همچون قهرمانی در مسابقات آسیایی و جهانی را به ارمغان بیاورد ما نیز براساس وظیفه از ابتدای تولد تا موقع فوت یک معلول، از او به عنوان مددجوی سازمان حمایت کرده و با ارتباطی که از طریق مددکاران با این افراد وجود دارد در پس استعداد‌یابی و تامین برخی هزینه‌ها از جمله پرداخت مخارج تحصیل زمینه توانمندی او را به وجود خواهیم آورد. همچنین امکانات ورزشی سازمان در هر شهر و استان در اختیار این افراد قرار داده شده تا در این زمینه کمبودی حس نشود. هم‌اکنون حدود 6 اردوگاه تفریحی‌ـ ورزشی در کشور برای معلولان داریم که کامل‌ترین آنها در بخش شمالی کشور قرار دارد و در استان‌های فارس، کردستان، اردبیل و خراسان نیز این اردوگاه‌ها خدمات‌رسانی می‌کنند.
می‌توان گفت كه این نوع حمایت‌ها منجر به نتیجه خوب ورزشکاران معلول کشور در مسابقات پاراالمپیک آسیایی شد که ایران توانست مقام چهارمی آسیا را کسب کند؟
مسابقات پاراالمپیک آسیایی گوانگجو یکی ازمصداق‌های روشن توانمندی معلولان به شمار می‌رود که نقش بهزیستی را می‌توان در آن مهم ارزیابی کرد. ایران پس از آنکه در مسابقات پیش از این مقام بیست و دومی را کسب کرده بود توانست با همتی مضاعف این بار به رتبه چهارم آسیا دست پیدا کند که اگر توجه بیشتری به تیم‌ها می‌شد و تیم‌های کامل‌تر و افراد بیشتری به مسابقات فرستاده می‌شدند کسب مقام بالاتر دور از ذهن نبود. این دوره به علت پا به‌سن گذاشتن جانبازان عزیز کشورمان که سال‌ها افتخار‌آفرینی کرده بودند 90 درصد از وزرشکاران شرکت کننده در گوانگجو از معلولان بودند که خود نشان‌دهنده تاثیر اقدامات در جهت توانمندی این افراد است. زمانی که آقای سیامند رحمان در رشته وزنه‌برداری رکورد 290 کیلو را می‌زند و افتخاری برای خود و کشور کسب می‌کند، نمی‌توان گفت او ضعف دارد بلکه او روحیه‌ای بالا و توانایی بی‌نظیر دارد و توانسته استعداد خود را به شکوفایی برساند. این نتایج مثبت را می‌توان با ارتقای سطح روابط میان سازمان بهزیستی و فدراسیون‌های مختلف از جمله فدراسیون ورزش معلولان و جانبازان افزایش داد. همان‌طوری که این تعامل‌ها هم‌اکنون وجود دارد و مفید است، ما خواستار افزایش آن هستیم زیرا سازمان وظیفه قهرمان‌پروری مانند سازمان تربیتبدنی ندارد اما استعداد‌های مورد نیاز در فدراسیونها زیر حمایت بهزیستی وجود دارند که در این تعامل شناخته شده و با حمایت بیشتر به این مقام‌های عالی دست پیدا خواهند کرد. از اقدامات دیگری که می‌توانیم پس از شناساندن استعداد‌ها داشته باشیم، در اختیار گذاشتن کارشناسان و روانشناسان برای ارتقای روحیه ورزشکاران در مسابقات مختلف است. هم‌اکنون در کشور 3 میلیون معلول وجود دارد که برخی به علت داشتن توانایی مالی از سازمان مستمری نمی‌گیرند اما یک میلیون و 200 هزار نفر هستند که از سازمان مستمری دریافت می‌کنند.
به‌طور مشخص برای کاروان محرم که به مسابقات گوانگجو اعزام شد چه اقدامات حمایتی انجام دادید و آیا برنامه‌ای جهت تقدیر از این افراد دارید؟
از زمان درخواست فدراسیون برای حضور در جمع ورزشکاران، سازمان در برنامه‌های مختلف حضور داشت و ارتباط مستقیمی با ورزشکاران برقرار کرد به‌طوری که تماس‌های مختلفی حتی برای حمایت‌های غیرورزشی هم با ورزشکاران برقرار می‌کنیم. رئیس سازمان بهزیستی نیز در مراسم بدرقه و استقبال این ورزشکاران حضور یافت و از اهدای جوایز به کل ورزشکاران و جوایز ویژه به مدال‌آوران خبر داد که در انگیزه این ورزشکاران تاثیر داشت. مقرر شد جشن اهدای جوایز نیز برگزار شود که به علت ایام سوگواری حضرت اباعبدالله (ع) با تاخیر و در بهمن‌ماه برگزار مي شود.
چه جوایزی برای ورزشکاران در نظر گرفته شده است؟
این ورزشکاران به‌طور جداگانه از سوی سازمان تربیتبدنی مورد تقدیر قرار خواهند گرفت اما از سوی سازمان بهزیستی که بضاعت محدودتری دارد به هر یک از ورزشکاران اعزامی یک سفر کربلای معلی به صورت هوایی و با یک همراه در نظر گرفته شده است. همچنین برای مدال‌آوران طلا جایزه 2 میلیون تومانی، مدال‌آوران نقره 5/1 میلیون تومان و مدال‌آوران برنز یک میلیون تومان در نظر گرفته شده است. به علاوه برای مدال‌آورانی که در شرف ازدواج قرار دارند کمک هزینه تهیه جهیزیه و ازدواج به میزان 2 برابر افراد زیر پوشش سازمان در نظر گرفته شده است. از سوی دیگر مبالغی تا سقف 6 میلیون تومان وام جهت بهره‌مندی این افراد از طرح مسکن معلولان که در حال احداث است با اولویت این مدال‌آوران در نظر گرفته شد.
میزان حمایت‌ها در دولت نهم و دهم در مقایسه با دولت‌های پیشین از معلولان و ورزشکاران را چطور ارزیابی می‌کنید؟
به‌طور قطع در دولت نهم و دهم نگاه ویژه و تلاش ویژه‌ای در زمینه حمایت از معلولان صورت گرفته است. به عنوان مثال می‌توان از موفقیت در مسابقات پاراالمپیک گوانگجو نام برد. نیاز معلولان نسبت به افراد عادی متفاوت است و هزینه‌های بیشتری را نیز در بر دارد که در این سال‌ها به آن توجه شد. در کشورهای پیشرفته همچون ژاپن، کره و چین در این زمینه برنامه‌ریزی و کار فراوان می‌کنند و قرار گرفتن ایران در جمع 4 کشور اول آسیا نشان از موفقیت دارد. پرداخت مستمری سالانه در حدود یک میلیون و 200 هزار تومان به مدال‌آوران طلا، حدود یک میلیون تومان مدال‌آوران نقره و برنز نشان از حمایت از این افراد داشته و این به غیر از مستمری است که از سوی تربیتبدنی به این افراد تعلق می‌گیرد. از سوی دیگر با عنایت رئیس‌جمهوری جوایز این افراد با مدال‌آوران در المپیک آسیایی گوانگجو (ورزشکاران سالم) به‌طور یکسان پرداخت می‌شود که خواسته هميشگي ورزشکاران معلول بوده است.
به غیر از حمایت‌های ورزشی چه اقداماتی را برای مددجویان انجام می‌دهید؟
ایجاد اشتغال برای توانمندی افراد حائز اهمیت است و این با استفاده از مشاوران و سنجش میزان توانایی جسمی افراد صورت می‌گیرد و با تشکیل گروه‌های همیار و در اختیار گذاشتن وام زیر ساخت ایجاد تولیدی‌های کوچک و... را ایجاد می‌کنند تا معلولان نیز خود معیشت‌شان را اداره کنند. از سوی دیگر قانون استخدام 3 درصد از معلولان در استخدام‌های مراکز دولتی را پیگیری می‌کنیم که آخرین مورد آن در آموزش و پرورش بود و با حمایت معاونت نیروی انسانی ریاست جمهوری این امر پیگیری و اجرایی شده است.
در پایان اگر ناگفته‌ای باقی مانده بفرمایید.
دولت در سال‌های اخیر حمایت خوبی از مددجویان سازمان داشته است، به مزایده گذاشتن خودروی شخصی رئیس‌جمهور یکی از مصداق‌های این امر است که نشان‌دهنده نگاه رئیس‌جمهور به نیازمندان جامعه است. ما خواستار این هستیم که با افزایش تعامل و ارتباط سازمان تربیت بدنی و فدراسیونها، در ارتقای توانمندی معلولان وظیفه‌ای را انجام دهیم و این نیازمند نگاه این سازمان‌ها به امر همگرایی است. معتقد هستیم حضور مدیران و کارشناسان بهزیستی درون فدراسیونها بسیار موثر خواهد بود. در آخر هم از شهرداری‌ها بویژه در تهران خواستار مناسب‌سازی اماکن و معابر جهت رفاه حال معلولان و جانبازان عزیز کشور هستیم که این نیازمند نگاه ویژه‌تر و مستعدتر از پیش است که با توجه به این نکته که مناسب‌سازی در مرحله ساخت هزینه کمتر از مناسب‌سازی در مراحل بعد است باید در دستورکار قرار گیرد.