جشنواره تجسمی فجر در آستانه سومین دوره برگزاری است. اگر ممکن است درباره وجوه افتراق این دوره با 2 دوره پیشین صحبت کنید؟
امسال شاهد اختلاف جدی و فاحشی در قیاس با سال‌های گذشته نبوده‌ایم. البته امسال در جریان برگزاری سومین دوره به راه‌اندازی بانک اطلاعاتی پرداختیم که توانسته در جامعیت‌بخشی اطلاعات جشنواره و سهولت برای شرکت‌کنندگان نقش بسزایی ایفا کند. تصور می‌کنم این حرکت مطلوب توانسته روند جشنواره را نسبت به دوره‌های پیشین اندکی متفاوت کند. به نظرم می‌رسد تاسیس چنین بانکی می‌تواند صرف‌نظر از مثمرثمر واقع شدن، به لحاظ ریالی و زمانی نیز کم‌هزینه باشد و شرکت‌کنندگان می‌توانند از این طریق به ثبت‌نام و ارائه آثار خود بپردازند.
امسال در سومین دوره برگزاری جشنواره، کاریکاتور در مقایسه با دیگر رشته‌ها در ابعاد و شکل بین‌المللی برگزار خواهد شد. آثار رسیده از کشورهای مختلف به دبیرخانه چقدر در این زمینه راضی‌کننده بوده است؟ البته منظورم کیفیت است.
ببینید، امسال از 72 کشور کاریکاتور به دبیرخانه جشنواره ارسال شده است؛ کشورهایی که هریک برای خود در این زمینه دارای جایگاه و اعتبار ویژه‌ای هستند. به طور کلی، کیفیت تمام این آثار مطلوب بوده، بویژه اینکه ثبت‌نام برای ارائه آثار کاریکاتور در جشنواره از طریق سایت ایران‌کارتون و سایت جشنواره صورت گرفته است. البته این نکته را هم اضافه کنم که امسال علاوه بر بخش کاریکاتور که در قالب بین‌المللی برگزار می‌شود، در بخش همایش‌ها و مقالات نیز شاهد حضور شرکت‌کنندگان داخلی و خارجی خواهیم بود.
آیا در اندیشه فرامرزی کردن دیگر رشته‌های جشنواره نیز هستید؟
قطعا به این مساله فکر کرده‌ایم طوری که قصد داریم در سال‌های آتی شاخه‌هایی چون گرافیک و عکاسی را نیز به شکل بین‌المللی برگزار کنیم و اطمینان دارم از این رهگذر می‌توانیم به نتایج مطلوبی دست یابیم.
برآیند داوری‌ها در رشته‌های دیگر حاکی از
چه مساله‌ای است؟
نکته جالب این است که امسال در شاخه عکاسی شاهد کمیت آثار بوده‌ایم. البته سال گذشته نیز این شاخه از تعدد شرکت‌کنندگان برخوردار بود و به طور کلی نقاشی و عکاسی از بخش‌های پرطرفداری محسوب می‌شوند.
امسال بخشی به نام هنر جدید نیز به جشنواره تجسمی فجر اضافه شده است. با توجه به اینکه در کشور ما تعداد محدودی هنرمند به فعالیت در این حیطه مشغولند و اشراف و احاطه کافی نسبت به این حوزه وجود ندارد، این بخش را چطور سازماندهی کردید؟
این بخش امسال به عنوان بخش جنبی در جشنواره حضور دارد. آثاری هم از تعدادی شرکت‌کننده به دست ما رسیده است. جز بخش هنر جدید، بخش خیالی‌سازی نیز در بخش جنبی جشنواره گنجانده شده که امیدواریم بتوانیم در دوره‌های بعد این 2 شاخه را در کنار دیگر رشته‌های هنرهای تجسمی بگنجانیم بویژه درباره هنر جدید که تصور می‌کنم شناخت و فعالیتی که شما در سوال به آن اشاره کردید، در سال‌های آتی بیشتر و پررنگ‌تر خواهد شد.
ظاهرا امسال به‌رغم کمبود فضا مکان‌های مطلوبی برای ارائه آثار جشنواره نیز در نظر گرفته شده است.
بله، محل‌های خوبی برای ارائه آثار مانند خانه هنرمندان ایران، موزه هنرهای معاصر تهران، مرکز فرهنگی- هنری صبا، فرهنگسرای نیاوران و... در نظر گرفته شده است. نظر من این است که باید در جریان برگزاری جشنواره‌ای مانند جشنواره تجسمی فجر به شهرستان‌ها و هنرمندان شهرستانی توجه بیشتری کرده و جایگاه آنها را در جشنواره تثبیت کنیم. البته طی برگزاری این 3 دوره تا حدود زیادی در این زمینه موفق بوده‌ایم.
آقای میرهاشمی! وقتی بحث برگزاری جشنواره‌ای در ابعاد جشنواره فجر مطرح می‌شود، یک سوال در ذهن شکل می‌گیرد. جشنواره امسال در حالی در شاخه‌های مجسمه‌سازی و گرافیک به ارائه آثار می‌پردازد که هنوز نحوه و زمان برگزاری بی‌ینال این هنرها در محاق ابهام قرار دارد.
من هم قبول دارم که دوسالانه‌های تخصصی در بعضی شاخه‌های هنر تجسمی زمان برگزاری مشخصی نداشته‌اند. روی این اصل تصور می‌کنم در درجه نخست باید تمهیدی اندیشیده شود تا تقویم زمانی دقیقی برای برگزاری این دوسالانه‌ها در نظر گرفته شود. به عنوان مثال، امسال مجسمه‌سازی در جشنواره تجسمی فجر نیست.
دلیلش هم این است که دست‌اندرکاران انجمن مجسمه‌سازی معتقدند مگر این حیطه چقدر هنرمند دارد که تعدادی از آثارشان را در جشنواره تجسمی فجر و تعدادی دیگر را در بی‌ینال مجسمه‌سازی ارائه دهند و به تکرار هم نیفتند. به نظر من هم این حرف صحیحی است. حالا باید فکری کرد که در عین برگزاری جشنواره و بی‌ینال در یک مدت زمان با فاصله نزدیک، آثار تکراری به نمایشگاه‌ها راه پیدا نکند. امیدوارم در سال آینده تمام رشته‌های هنرهای تجسمی بتوانند در جشنواره حضور داشته باشند.
بعد از برگزاری 2 دوره، روند آن را چطور ارزیابی می‌کنید؟
من بر این باورم که روند جشنواره از روز اول رو به رشد بود. همین‌طور تعداد و کیفیت آثاری که به دبیرخانه ارسال می‌شد با رشدی توام با شکوفایی همراه بود. نظرم این است اگر همین روند به شکل مستمر ادامه پیدا کند و بحث اعتبار و بودجه آن مشخص شود، جشنواره تجسمی فجر می‌تواند خیلی زود عقب‌ماندگی خود را نسبت به جشنواره تئاتر و موسیقی و فیلم جبران کند و با حرکتی صعودی به این رشد ادامه دهد. این تعالی و ارتقا هر قدر با هدفمندی همراه باشد، نتیجه زودتر حاصل می‌شود.
روند صعودي جشنواره تجسمی فجر
مدير كل دفتر هنرهاي تجسمي وزارت ارشاد درباره اهداف جشنواره بین‌المللی هنرهای تجسمی فجر اعلام کرد: جشنواره تجسمي فجر بستري را فراهم مي‌كند تا آثار هنرمندان در رشته‌هاي مختلف هنرهاي تجسمي ارائه شود و تصويري از وضعیت و جايگاه هنرهاي تجسمي كشور ارائه مي‌كند. اين جشنواره مي‌تواند در آينده نزديك نمايشگاه‌ها و اكسپوهاي هنري را تحت‌الشعاع خود قرار دهد و بزودي نمايشگاه فروش آثار هنري را مي‌تواند در كنار خود داشته باشد. محمود شالویی در ادامه به روند صعودي آمار شركت‌كنندگان در جشنواره تجسمي فجر اشاره كرد و گفت: در نخستين جشنواره هنرهاي تجسمي فجر كه در سال 87 برگزار شد، 2 هزار هنرمند با 6 هزار اثر شركت كردند كه اين رقم در سومين دوره به 20 هزار اثر از 5 هزار هنرمند رسيده است كه البته اين آمار بدون در نظر گرفتن آمار شركت‌كنندگان در رشته كاريكاتور است كه مهلت شركت در اين بخش به دليل بين‌المللي بودن آن همچنان باقي است. تعداد استان‌هايي كه ميزبان جشنواره تجسمي فجر هستند به 20 استان رسيده است در حالي كه در دوره‌هاي قبل تنها 5 استان مشاركت داشتند.
اعتبار بين‌المللي جشنواره
از سوی دیگر، سید مسعود شجاعی طباطبایی عضو شورای هنری سومین دوره از جشنواره تجسمی فجر نیز طی سخنانی، از حضور 72 كشور جهان در بخش كاريكاتور سومين جشنواره بين‌المللي هنرهاي تجسمي فجر خبر داده و افزود: اين آمار بيش از هر چيزي گوياي اين نكته است كه در سطح بين‌المللي داراي اعتبار ويژه‌‌ای هستيم. شاهد حضور بسياري از كاريكاتوريست‌هاي حرفه‌اي جهان در اين دوره از جشنواره بين‌المللي هنرهاي تجسمي فجر هستيم، ضمن آنكه هنرمندان بسياري از برزيل، چين و تركيه آثار ارزنده‌اي را براي شركت در اين جشنواره ارسال كرده‌اند. اين كشورها در زمينه هنر كاريكاتور پيشينه‌اي جدي و طولاني دارند. در ايران حدود 18 سال است به طور جدي و حرفه‌اي به كاريكاتور پرداخته مي‌شود. خوشبختانه در همين مدت كوتاه توانسته‌ايم اعتبار خوبي در جهان كسب كنيم و طبق برآوردي كه داشته‌ايم هر 2 هفته يك بار هنرمندان ايراني عرصه كاريكاتور يكي از جوايز اصلي دنيا را كسب مي‌كنند. سومين جشنواره هنرهاي تجسمي فجر 16 بهمن ماه در تهران، 20 مركز استان و 5 كشور ايتاليا، هلند، اتريش، سوريه و لبنان افتتاح می‌شود.