گروه سیاسی :
دیپلمات‌های هسته‌ای کشورمان به ریاست سعید جلیلی دبیر شورایعالی امنیت ملی اواخر هفته جاری برای گفتوگو با نمایندگان 1+5 راهی استانبول ترکیه می‌شوند. این مذاکرات که در ادامه 3 دور گفت‌وگوهای ژنو 1، 2 و 3 برگزار خواهد شد قرار است «گفتوگو برای همکاری درباره نقاط مشترک» باشد. پیش از این طرف غربی سوم و چهارم بهمن را برای برگزاری این مذاکرات پیشنهاد داده بود که با مخالفت مسؤولان ایرانی و پیشنهاد آنان برای برگزاری این مذاکرات در نخستین روز ماه بهمن، مذاکرات استانبول جمعه هفته جاری برگزار خواهد شد. تمکین غرب به پیشنهاد ایران درباره زمان مذاکرات پس از آن صورت می‌گیرد که دیپلمات‌های هسته‌ای جمهوری اسلامی در ژنو 3 دستور کار دور آتی مذاکرات در استانبول را مشخص کرده بودند که این امر در جریان پرونده هسته‌ای کشورمان بی‌سابقه بوده است. هر چند طرف غربی برای حضور در این مذاکرات دستورالعمل مشخصی ندارد با این حال با توجه به اظهارنظر مسؤولان کشورمان در روزهای اخیر به نظر می‌رسد گزینه‌ها و محورهای زیر از سوی جمهوری اسلامی در این مذاکرات ارائه می‌شود.
تمرکز بر گفتمان اشتباه محاسباتی
اشتباه محاسباتی غرب درباره رفتار جمهوری اسلامی در برابر کنش‌های سیاسی و اجتماعی می‌تواند از جمله موضوعات مطروحه در مذاکرات استانبول باشد. به گزارش «وطن امروز»، این موضوع به آن دلیل مهم است که طرف غربی بر اساس یک ساختار اشتباه درباره مردم و حکومت ایران، تحلیل می‌کند و در نتیجه رفتار اشتباه مرتکب می‌شود. موضوعی که سعید جلیلی دبیر شورایعالی امنیت ملی در مصاحبه مجله اشپیگل به آن اشاره داشت. جليلي در این گفتوگو با ذكر اين نكته كه غربي‌ها نبايد دچار اشتباه محاسباتي شوند چراكه اين اشتباه محاسباتي هميشه آنها را گرفتار جاده‌هاي بن‌بست كرده است، اظهار کرد: من اين را در ژنو هم گفتم، آنها تصور مي‌كردند با يك قطعنامه مثلا ايران دچار بحران مي‌شود، ايران امروز مهد دموكراسي در منطقه است. شما شور انتخاباتي و مشاركت سياسي و اجتماعي را در ايران مي‌توانيد ببينيد، كشوري كه در آن امور مبتني بر راي و پشتيباني مردم است، ثبات و پايداري هميشگي خواهد داشت. رئیس‌جمهور کشورمان نیز بارها بر اشتباه محاسباتی غرب اشاره داشته است. محمود احمدی‌نژاد پیش از سفر به نیویورک در این باره به نیویورکر گفته بود : سیاستمداران غربی در تحلیل مسائل ایران سردرگم هستند. آنها هیچ‌گاه نمی‌خواهند واقعیت ایران را بپذیرند. ملت ایران ملتی یکپارچه و متحد است و از منافع جمهوری اسلامی در مقابل دشمنان حمایت و پشتیبانی می‌کنند. گفتنی است مسؤولان کشورمان و همچنین کارشناسان داخلی و خارجی، «تحریم» را یکی از رفتارهای اشتباه غرب در قبال جمهوری اسلامی عنوان می‌دارند. این موضوع با توجه به پتانسیل چالش‌برانگیز خود می‌تواند در مذاکرات استانبول از سوی دیپلمات‌های جمهوری اسلامی مورد اشاره قرار گیرد. البته تاکید بر «اصلاح رفتار اشتباه غرب» پس از مذاکرات ژنو 3 بیش از گذشته مورد توجه مسؤولان ایرانی قرار گرفته است. محمود احمدی‌نژاد پس از مذاکرات ژنو 3 و در اجتماع ده‌ها هزار نفری مردم خطاب به اعضاي گروه 1+5 شرط ایران برای به نتیجه رسیدن گفت‌وگوها را «لغو تحریم‌ها» عنوان کرده بود: براي گفت و گو با ايران بايد همه تصميم‌هاي غلط گذشته كه اثري نيز بر ملت ايران نداشته است از جمله قطعنامه‌ها و تحريم‌ها لغو شود. رئيس جمهور در ادامه گفته بود: در صورتي كه گفت‌وگوها در جهت حل مسائل پيچيده دنيا باشد، ملت ايران مي پذيرد اما اگر آنها بخواهند دوباره با فريبكاري و دغلكاري از موضع دشمني و بدون رعايت حقوق ايران مذاكره كنند؛ پاسخ جمهوري اسلامي ايران همان خواهد بود كه قبلا اعلام شده است. سعید جليلي نیز در پاسخ به سوال خبرنگاری درباره احتمال تشديد تحریم‌ها در قبال ايران، گفت: ما تحريم‌ها را تبديل به فرصت مي‌كنيم. ما امروز بزرگ‌ترين جراحي اقتصادي تاريخ كشورمان را داريم انجام مي‌دهيم و در بهترين شرايط اجتماعي و سياسي هستيم. دبير شورايعالي امنيت ملي با بيان اينكه امروز در سراسر ايران مردم دارند با اين طرح بزرگ همكاري و از آن استقبال مي‌كنند و يك فرصت بزرگ اقتصادي براي پيشرفت ما ايجاد شده است، يادآور شد: غربي‌ها مثلا صادرات بنزين به ايران را تحريم كردند و خيال مي‌كردند خيلي چيز مهمي است، نتيجه‌اش چه شد؟ قبل از تحريم‌ها ما مجبور بوديم بنزين وارد كنيم، امروز بعد از تحريم‌ها خودكفا شده‌ايم و حتي مي‌توانيم بنزين صادر كنيم. دیپلمات‌های جمهوری اسلامی می‌توانند در مذاکرات پیش رو یک لیست از اشتباهات محاسباتی غرب را ارائه دهند و در قالب «همکاری درباره نقاط مشترک» به گفتوگو درباره آن بپردازند.
ویکی‌لیکس، چرا و چگونه؟
یک موضوع چالش‌برانگیز و مشترک دیگر میان طرفین، انتشار اسناد از سوي سايت ویکی‌لیکس است. به گزارش «وطن امروز»، ویکی‌لیکس از آن جهت اهمیت دارد که بیشترین حجم از 250 هزار سند امنیتی آمریکا درباره تعامل این کشور با ایران است. تعاملی که رهبر معظم انقلاب از آن به عنوان مشت چدنی زیر دستکش مخملی یاد کرده بودند. در یکی از اسناد منتشر شده از سوی ویکی‌لیکس که جهت‌گیری سیاست اوباما در قبال ایران را به وضوح نشان می‌دهد، آمده است که وزارت خارجه آمریکا در 3 نوبت ابلاغیه‌های محرمانه‌ای را به سفارتخانه‌ها و دفاتر این کشور در دنیا ارسال کرده مبنی بر اینکه سیاست دولت اوباما در قبال ایران یک استراتژی با هدف اجماع جهانی علیه ایران است. دیپلمات‌های ایرانی می‌توانند با استناد به اقدامات خارج از عرف آمریکا و برخی از کشورهای غربی برای تحت فشار گذاشتن جمهوری اسلامی، ادعای آنان درباره خیرخواهی ملت ایران را به چالش بکشند. از سوی دیگر انتشار مشکوک اسناد ویکی‌لیکس از جمله موضوعاتی است که آمریکا باید درباره آن توضیح دهد. همانگونه که یکی از اهداف سفر کلینتون به خاورمیانه توضیح درباره چگونگی درز اطلاعات امنیتی آمریکا و عذرخواهی از کشورهای عربی در این باره بوده است، با توجه به حجم بالای اسناد منتشر شده درباره ایران، هدف از انتشار اسناد ویکی‌لیکس و محتوای آن، می‌تواند یکی از محورهای گفت‌وگوهای جمهوری اسلامی و 1+5 باشد. گفتنی است ویکی‌لیکس آنجا در مذاکرات استانبول موضوعیت می‌یابد که بارها مسؤولان جمهوری اسلامی عنوان کرده‌اند، گفت‌وگوی ایران و 1+5، مذاکراتی درباره برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی نیست. مسؤولان جمهوری اسلامی می‌گویند حقوق مسلم ایران قابل گفتوگو نیست و بر اساس توافق حاصل شده در مذاکرات ژنو 3 «گفتوگو برای همکاری درباره نقاط مشترک» دستور مذاکرات استانبول است. البته با اظهارات اخیر کاترین اشتون و دیگر مقامات 1+5، به نظر می‌رسد طرف غربی از دستور کار توافق شده از ژنو 3 فرار خواهد کرد. با این حال به گفته کارشناسان با تدوین یک مدالیته غیرهسته‌ای و تهاجمی، ادامه مذاکرات می‌تواند منجر به حصول حقوق ایران شود. در غیر این صورت طولانی‌تر شدن مذاکرات بی‌فایده خواهد بود.
هدفمندی یارانه‌ها موقعیت ایران در مذاکرات استانبول را مستحكم‌تر کرده است
روزنامه نیویورک‌تایمز نوشت: اجرای موفق هدفمندی یارانه‌ها قدرت ایران در مذاکرات استانبول را افزایش داده است. ویلیام یانگ در مقاله‌ای که روز گذشته در نیویورک‌تایمز منتشر شد، نوشت: «موفقیت دولت در اجرای این طرح و استقبال از خطرات اجتماعی که احتمال داشت رخ بدهد، نشان می‌دهد ایران توان تثبیت موقعیت خود را داشته و این موقعیت آن را در مذاکرات استانبول بشدت تقویت خواهد کرد». یانگ سپس از قول کلیف کوپچان، از مقام‌های سابق وزارت خارجه آمریکا و رئیس فعلی گروه اوراسیا در واشنگتن نوشت: «موفقیت در اجرای هدفمندی یارانه‌ها اعتماد به نفس سیستم در ایران را به طور کلی افزایش می‌دهد. از این به بعد ایران می‌تواند قدرتمندتر سخن بگوید. همچنین ایران متحدتر و دارای موقعیت بهتر برای رسیدن به اجماع داخلی خواهد بود». نیویورک‌تایمز ادامه داد: «این نشانه قدرت سیاسی دولت پس از حوادث سال 88 است». از سوی دیگر موسسه آمریکایی بروکینگز در آستانه مذاکرات استانبول با انتشار گزارشی اعلام کرد: سیاست‌های آمریکا به برنامه هسته‌ای ایران شتاب بخشید. در گزارش این موسسه آمریکایی آمده است: اوباما باید روش مبتنی بر تهدیدهای کلامی شدید و بُرنده را کنار گذارد چرا که این کار موجب تشجیع و جسارت بیشتر ایران می‌شود.