آنچه از روز اول مذاکرات استانبول میتوان استنباط کرد، روند رو به رشد مفاهمه فیمابین است. برخلاف انتظارات، تفاهم ژنو 3 یعنی گفتوگو پیرامون موضوعات مشترک در روز اول استانبول از سوی طرف مقابل رعایت شد. پکیج گفتوگو حول موضوعات مشترک اما فاقد جزئیات بود که اینبار نیز همانند ژنو 3 این ایران بود که روند مذاکرات حول موضوعات مشترک را پیشنهاد داد. طی روزها و هفته های اخیر به تناوب بیان شد، هدف 1+5 از دور جدید مذاکره با ایران، دستیابی به یک روند درازمدت گفتوگو با اعتقاد به تاثیرگذاری تحریم است. اما این نکته ظریف از نظرها پنهان نمانده که آمریکا اینک در شرایطی است که به دنبال یک نقشه راه برای توافق با ایران است. موضوعی که در صورت مراعات حقوق هستهای ایران، تحقق آن دور از انتظار نیست. با در نظر داشتن این مهم، تحلیل آنچه در روز اول مذاکرات استانبول اتفاق افتاد، واقعبینانهتر میشود. درباره این موضوع 2 نکته کلیدی وجود دارد.
1-
آنگونه که در دور اول مذاکرات استانبول توافق شد، یک طرح اقدام یا همان مدالیته با دستور کار گفتوگو حول موضوعات مشترک قابل ترسیم است. ایران برای ترسیم این چارچوب همکاری 2 شرط بسیار مهم مطرح کرده است؛ نخست حفظ حقوق هستهای و دیگری «مواد مدالیته» . به عبارت بهتر، موضوعاتی در مدالیته باید گنجانده شود که ابتدا برای همه اعضا، «مشترک» و سپس قابل «همکاری» باشد. باید توجه شود که چندین سال مذاکره با غرب، چگونگی کاربرد لغات را به خوبی به ایران آموخته است. حصول این توافق یک نقطه عطف در دور جدید مذاکرات است. در صورت تحقق این مدالیته و وفاداری طرفین به مفاد، از این پس تمرکز طرفین بر موضوعات تعریف شده بوده و طرح جنجالهایی مانند مطالعات ادعایی دیگر راهی به درون مذاکرات نخواهد یافت. در کنار این موضوع، اختلافنظرهای اعضای 1+5 نیز میتواند چشمانداز قابل توجهی را ترسیم کند.
2-
نخستین دستاورد چنین شرایطی نوعی «اعتمادسازی» محدود است که میتواند دراز دامنه شود. جمهوری اسلامی ایران بارها گزاره های فراوانی در تایید بیاعتمادی به طرف مقابل آدرس داده است. ایجاد شرایطی که موجب اطمینانبخشی به ایران شود، قطعا به سود آمریکاست چراکه نتیجهای دوسویه به دنبال دارد. این روزها بسیاری بر این عقیدهاند که ایرانِ قدرتمند، توانمندیهای بسیاری را در حوزه همکاریهای مشترک داراست. حوزههایی که آمریکا را نیازمند به مذاکره با ایران کرده است.
مذاکرات استانبول میتواند یک نقطه عطف در مذاکرات و در ادامه «مناسبات» طرفین باشد. البته به شرط آنکه طرف مقابل باز هم همانند گذشته اقدام به یکجانبهگرایی در مذاکرات نکند.