بخش پنجم:
وقتی روزنامه اطلاعات به قم رسید، شهر خون و قیام آماده خروشی بزرگ شد. طلاب حوزه خبر اهانت شنیع رشیدی‌مطلق به حضرت امام را به مدرسان و فضلای حوزه علمیه رساندند تا علما درباره چگونگی واکنش به این توهین بی‌سابقه تصمیم بگیرند. در حالی که برخی مدرسان و اساتید مبرز حوزه علمیه مانند آیتاللهالعظمی حسین نوری‌همدانی که در آن زمان نه در کسوت مرجعیت بلکه در لباس استادی برجسته و به‌روز – با تسلط کامل بر زبان انگلیسی – جزو فضلای مطرح حوزه بودند، معتقد به اعتراضات گسترده علیه رژیم و تعطیلی دروس حوزه و واکنش درخور به این اقدام ابلهانه رژیم بودند، برخی علما و بزرگان حوزه با توجه به خوی وحشی‌گری طاغوتیان، اعتراضی مختصر را کافی می‌دانستند و هشدار می‌دادند در صورت واکنش شدید به این اقدام توهین‌آمیز، رژیم دیکتاتوری محمدرضا دست به سرکوب شدید مردم و علما و طلاب خواهد زد. اما تلاش‌های آیتاللهالعظمی نوری‌همدانی که در آن زمان - 52 سالگی- چون امروز مجتهدی بصیر و عالمی خبیر بودند، موثر واقع شد و در جلسه‌ای که شامگاه 17 دی‌ماه 56 در منزل معظم‌له با حضور حضرات آیات مرحوم حاج‌شیخ‌علی مشکینی(رض)، ناصر مکارم‌شیرازی، جعفر سبحانی، حسین وحید‌خراسانی، محمدعلی گرامی، سیدحسن طاهری‌خرم‌آبادی، محمد محمدی‌گیلانی و محمد یزدی و همچنین آقایان یوسف صانعی و سیدحسین موسوی‌تبریزی برگزار شد، حضرت آیت‌الله نوری‌همدانی با بیان شیوا و استدلال‌های قوی خود، موافقت و همراهی بزرگان حوزه را برای اعتراضات گسترده در برابر این اهانت جلب کردند. ایشان معتقد بودند با توجه به آنکه کمتر از 3 ماه از شهادت آیت‌الله سیدمصطفی خمینی(رض) می‌گذرد، باید از این اهانت عظیم به ساحت مطهر حضرت روح‌الله(ره) برای موج‌آفرینی و احیای مجدد نهضت اسلامی برای ریشه‌کن کردن رژیم مخالف اسلام و امام و مرجعیت استفاده کرد. بدین‌ترتیب، قرار شد 18 دی حوزه علمیه قم در اعتراض به هتک حرمت امام امت، تعطیل شود. در جاهای مختلف قم نیز طلاب و مردمی که در جریان این توهین شرم‌آور قرار گرفته بودند، اعتراضات پراکنده‌ای را در این روز انجام دادند. همچنین برخی علما و فضلا روی منبر رفته و ضمن حمایت از حضرت امام، هتک حرمت معظم‌له را بشدت محکوم کردند. در این میان تعطیلی دروس مراجع بزرگوار تقلید؛ مرحوم حضرت آیتاللهالعظمی سیدشهاب‌الدین مرعشی‌نجفی، مرحوم حضرت آیتاللهالعظمی سیدمحمدرضا موسوی‌گلپایگانی و مرحوم حضرت آیتاللهالعظمی شیخ مرتضی حائری –رضوان‌الله تعالی علیهم- در حمایت از بزرگ‌مرجع جهان تشیع؛ حضرت آیتاللهالعظمی امام خمینی، بازتاب گسترده‌ای داشت زیرا اتفاق نظر مراجع عظام در برابر این اقدام ضددینی و غیرانسانی رژیم، نشان هماهنگی کامل حضرات آیات عظام و آگاهی آنان از قصد رژیم خبیث محمدرضا در حرمت‌شکنی علم و فقاهت و در نتیجه موضع یکسان‌شان در برابر این اهانت بود. این هوشیاری سیاسی مراجع معظم و هماهنگی و اتفاق نظر از سویی نیز به این خاطر مهم و جالب توجه بود که آن بزرگواران، چه در واقعه تصویب قانون تحقیرآمیز کاپیتولاسیون اتباع آمریکا در ایران، چه تغییر تاریخ هجری به شاهنشاهی و چه جشن‌های 2500 ساله که مهم‌ترین وقایع معاصر بودند، نظر واحدی اتخاذ نکرده بودند؛ از این رو، باید به این ضرب‌المثل رجوع کرد که «عدو شود سبب خیر اگر خدا خواهد» زیرا در حالی که داریوش همایون با این اقدام خود، قصد داشت حضرت امام را خفیف کند، نه‌تنها موجب رفعت بیشتر نام آن بزرگوار و افزون‌تر شدن محبوبیت ایشان شد بلکه ناخواسته موجب شد مراجع بزرگوار تقلید در برابر این اقدام تصمیم یکسانی اتخاذ کرده و یکصدا در برابر این اهانت سبکسرانه رشیدی‌مطلق متحد شوند که نقطه عطفی در عملکرد سیاسی آن بزرگواران بود.
دروس حوزه علمیه تعطیل اعلام شد. این شیوه‌ای بود که ساعاتی پس از انتشار مقاله موهن رشیدی‌مطلق در روزنامه اطلاعات، طبق سنت رایج حوزه علمیه، در زمان وقوع اتفاقات مهم مذهبی و سیاسی در پیش گرفته شد. از قدیم هرگاه یک واقعه سیاسی یا مذهبی رخ می‌داد که واکنش‌برانگیز بود، حوزه علمیه اعتراض خود به آن رخداد را با تعطیلی دروس نشان می‌داد؛ سپس مراجع، علما و فضلا با صدور اعلامیه یا سخنرانی غرّایی، مردم را از آن اتفاق باخبر می‌کردند و بدین‌ترتیب اعتراض حوزه که در تعطیلی دروس نمود می‌یافت، تبدیل به اعتراضی فراگیر و مردمی می‌شد. بامداد 18 دی‌ماه 56، پس از تعطیلی هماهنگ همه کلاس‌های حوزه، طلاب از مدرسه خان برای تسلیت این اهانت بزرگ به مراجع بزرگوار تقلید، روانه بیوت حضرات آیات عظام شدند. در مسیر حرکت طلبه‌ها، مردم نیز به آنها پیوستند. نخستین مکان تجمع راهپیمایان معترض بیت آیتاللهالعظمی گلپایگانی(رض) بود. معظم‌له برای تظاهرکنندگان سخنان کوتاهی ایراد کردند. آیتاللهالعظمی گلپایگانی در بخشی از سخنرانی خود اظهار داشتند:
«مدتی است به دین و روحانیت جسارت می‌کنند... همه مراجع با برنامه آنها مخالفند و این را همه می‌دانند، حالا هم مخالفیم، بعدا هم مخالف خواهیم بود... باید متحد باشید، اختلاف را کنار بگذارید؛ اختلاف بین ما، از آمدن «کارتر» زیان‌آورتر است. آنها از اختلافات ما استفاده می‌کنند... درس‌ها را تعطیل کردیم ولی نباید به همین‌جا اکتفا کنیم».