مهارت ايران در مديريت مذاكرات

گروه سیاسی :

2 روز از مذاکرات ایران و 1+5 درباره «همکاری حول نقاط مشترک» می‌گذرد. آنچه که موجب شد گفت‌وگوهای روز اول از نگاه دو طرف مثبت تحلیل شود، تاکید ایران و 1+5 بر پایبندی به توافق ژنو3 بود. به گزارش «وطن‌امروز»، هر چند درحد فاصل مذاکرات ژنو 3 و استانبول، رسانه‌های غربی و برخی دیپلمات‌های 1+5 دستور کار طرف غربی در مذاکرات را ارائه مدالیته برای ادامه گفت‌وگوهای هسته‌ای عنوان کردند اما در نخستین دور از مذاکرات استانبول در صبح جمعه ایران با پیشنهادهایی عملیاتی در چند حوزه کاملا مشخص به 1+5 فضای گفت‌وگوها را به سمت توافق حاصل شده در ژنو 3 هدایت کرد. این در حالی بود که گروه 1+5 هیچ پیشنهاد عملیاتی در چارچوب دستور کار «گفت‌وگو برای همکاری باشد» ارائه نکرد و به تکرار همان بحث‌های قدیمی پرداخت که بارها از جمله در ژنو تکرار شده و پاسخ گرفته بود. ایران در مقابل از 1+5خواست از تکرار این بحث‌های کهنه دست بردارد و به دستور کاری که توافق شده و ایران هم پیشنهادهایی روشن و عملی در چارچوب آن ارائه کرده، بپردازد. 1+5 پس از مواجهه با ابتکار ایران آن را رد نکرد و حتی پذیرفت دستور کار دورهای بعدی مذاکرات یافتن نقاط مشترک باشد. توافق ایران و 1+5 برای یافتن نقاط مشترک دستاورد 2 دور گفت‌وگوهای رسمی در روز اول مذاکرات استانبول بود. روز دوم مذاکرات اما با ارائه پیشنهاد 1+5 به ایران آغاز شد. یکی از پیشنهادهای کاترین اشتون این بود که برای داشتن یک دستاورد سمبلیک، موضوع تبادل سوخت به سرانجام برسد اما جلیلی در جواب تاکید کرد که این موضوع را تنها در چارچوب همکاری قبول خواهد كرد و اگر موضوع تبادل به عنوان همکاری مطرح نباشد، ایران هیچ انگیزه‌ای برای وارد شدن به این موضوع ندارد.

در روز دوم مذاکرات از سوی دیپلمات‌های ایرانی تاکید شد که تبادل سوخت اکنون نیاز ایران نیست و آنچه ایران را وا می‌دارد در این باره گفت‌وگو کند از منظر همکاری است نه از منظر نیاز. این چارچوب منطقی باعث شد نمایندگان 1+5 نتوانند موضعی منفی در این باره اتخاذ کنند. از سوی دیگر سعید جلیلی از پیشنهاد 1+5 برای «تبادل سوخت» به منظور همکاری با ایران به عنوان یک گام به جلو به نفع جمهوری اسلامی بهره برد. به این معنا که دیپلمات‌های کشورمان لازمه تحقق هرگونه همکاری مشترک از جمله مبادله سوخت را اذعان طرف مقابل بر 2 موضوع بدیهی عنوان کردند که در صورت پایبندی آنان به این بدیهیات می‌توان چشم‌انداز روشنی برای این همکاری ترسیم کرد. موضوع اول، اقدامات ایجابی برای تحقق همکاری است به این معنا که باید این گفت‌وگو‌ها دارای چارچوب و منطق باشد و این منطق همان معاهدات بین‌المللی از جمله «مقررات آژانس» و «معاهده ان‌پی‌تی» است. در این راستا، ایران به طرف غربی اعلام کرد اگر قرار است موضوع تبادل مطرح شود، 1+5 باید به حقوق ایران به عنوان عضو «ان‌پی‌تی» تاکید کند. این در حالی است که نمایندگان 1+5 همگی در مذاکرات، به حقوق هسته‌ای ایران که در چارچوب معاهده «ان‌پی‌تی» قرار دارد، اذعان دارند اما دیپلمات‌های کشورمان درخواست کردند که آنها باید به این حقوق «رسما» اذعان داشته باشند.

موضوع دوم، اقدامات سلبی طرف مقابل برای تحقق همکاری است، به این معنا که مسیر فشار و بی‌احترامی به حقوق ایران که مواردی مانند قطعنامه‌های شورای امنیت و تحریم‌ها از جمله آنهاست باید از سوی 1+5 متوقف شود. ایران در این مرحله تاکید کرد که مسؤول اشتباهات طرف مقابل نیست و اگر 1+5 در گذشته هم اشتباهی کرده که به این مسیر لطمه می‌زند باید آن را جبران کند. ایران در عرصه گفت‌وگوهای استانبول نشان داد به برد خود در این بازی فکر می‌کند، هر چند، اگر 1+5 آماده باشد از تحقق شرایط «برد-برد» دریغ نخواهد کرد. از سوی دیگر طرف غربی نیز از همنشینی با ایرانی‌ها در استانبول به این نتیجه رسید برای وارد شدن به رویکرد همکاری به جای تقابل نیاز به زمان دارد، این در حالی است که فعالیت‌های ایران برای تولید سوخت 20 درصد در چارچوب نظارت آژانس در حال انجام است و گفت‌وگو هیچ فرصت اضافه‌ای برای جمهوری اسلامی ایجاد نمی‌کند و گذشت زمان تنها برای طرف غربی «زیان‌آور» است.

برخی کشورهای غربی به دنبال توافق نیستند

معاون امور بین‌الملل دبیر شورایعالی امنیت ملی شنبه شب در مصاحبه با بخش گفت‌وگوی ویژه خبری شبکه دوم سیما برخی نتایج مذاکرات استانبول را تبیین کرد. باقری با اشاره به سابقه گفت‌وگوهای ایران و 1+5 گفت: گفت‌وگوهای ژنو 1 در چارچوب بسته پیشنهادی ایران شکل گرفت اما آنها بر موضوع تعلیق تاکید داشتند. وی افزود: در مذاکرت ژنو 2 بسته به روز شده ایران ارائه شد و طرف مقابل ضمن عقب‌نشینی تمرکز خود را از تعلیق به محدود شدن فعالیت‌های هسته‌ای ایران معطوف کرد. باقری گفت: در ژنو 3 آنها از ایران می‌خواستند درباره موضوع هسته‌ای صحبت شود اما دستاورد ژنو 3 توافق برای گفت‌وگو حول نقاط مشترک بود؛ راهبرد 2 مسیره آنها گفت‌وگو و فشار بود و توافق ژنو 3 عملا راهبرد فشار و گفت‌وگو را تهی و آن را تبدیل به راهبرد گفت‌وگو و همکاری کرد. باقری گفت: ایران با تکیه بر این دستاورد، وارد مذاکرات استانبول شد و تلاش کرد به بهترین وجه از این دستاورد برای پیشبرد فعالیت‌ها و احقاق حقوق خود استفاده کند. علی باقری نشست استانبول را موفقیتی قابل توجه برای ایران دانست و گفت: جمهوری اسلامی ایران برای تثبیت حقوق خود و با رویکرد همکاری وارد این گفت‌وگوها شد.وی با اشاره به روند مذاکرات ایران و غرب بر سر موضوع هسته‌ای گفت: در گذشته و در مقطعی آنها برای مذاکره پیش‌شرط می‌گذاشتند اما اکنون می‌گویند و اذعان دارند که جمهوری اسلامی ایران در شرایطی قرار دارد که برای آنها شرط تعیین کند. باقری با بیان اینکه برخی مقامات غربی اذعان کردند به زمان و فرصت بیشتری نیاز دارند تا این گفت‌وگوها را ادامه دهند، گفت: اما رویکرد برخی کشورهای غربی چه در بیرون و چه درون مذاکرات نشان می‌دهد که از تجربیات گذشته و اینکه اقدامات تقابلی برای آنها دستاوردی نداشته است، درس نگرفته‌اند. باقری افزود: آنها هیچ استدلال منطقی برای اتخاذ روند تقابلی خود ندارند، زیرا براساس مقررات آژانس باید زمانی موضوع هسته‌ای ایران به شورای امنیت گزارش می‌شد که بازرسان اعلام کنند این فعالیت‌ها به سمت فعالیت‌های نظامی منحرف شده در حالی که درباره ایران این روند طی نشد. باقری افزود: نگاه ایران به آینده این است که این گفت‌وگوها می‌تواند استمرار داشته باشد و آنها هم بر این مساله تاکید داشتند و فکر می‌کنیم این فرصت باید برای آنها ایجاد شود تا از روند تقابلی دست بردارند و به سمت همکاری سوق یابند.

واكنش سريع آمريكا به اظهارات اشتون: مذاكرات ادامه دارد

یک مقام آمریکایی تاکید کرد: گفت‌وگوها با ایران قطع نشده است. بنا بر گزارش رویترز از استانبول، این مقام آمریکایی تأکید کرد: «پایان بدون نتیجه دیدار 2 روزه 6 قدرت بزرگ جهان و ایران بر سر برنامه هسته‌ای تهران موجب یأس است ولی این مذاکرات قطع نمي‌شود». خبرگزاری فرانسه هم از قول این دیپلمات نوشت: «آمریکا معتقد است کانال‌های دیپلماتیک برای برطرف کردن نگرانی‌ها درباره برنامه هسته‌ای ایران همچنان باز است». این دیپلمات آمریکایی که خواست نامش فاش نشود، اعلام کرد: «در باز است. ما همچنان معتقد هستیم زمان و فرصت برای دیپلماسی وجود دارد». دیپلمات‌ها عقیده دارند این موضع که از موضع اشتون مثبت‌تر است به این دلیل از جانب آمریکایی‌ها اتخاذ شده که نگرانی‌های آنها از قطع مذاکرات با ایران از هر کشور دیگری بیشتر است. از سوی دیگر دستیار وزیر خارجه چین بر تلاش برای حل اختلاف گروه 1+5 و ایران تاکید کرد. شبکه تلویزیونی «سی‌سی‌تی‌وی» به نقل از وو هایلونگ، دستیار وزیر خارجه چین آورده است: چین همواره گفت‌وگو را راه‌حل مسائل بین ایران و 1+5 می‌داند. وی افزود: همه طرف‌ها باید برای ایجاد اعتماد متقابل تلاش کنند تا گفت‌وگوها امکان ادامه داشته باشد. این مقام چینی تصریح کرد: پکن آماده است تلاش‌های مشترکی صورت دهد تا مذاکرات ادامه پیدا کند.