امید صبوری
: هر چند دور از انتظار نبود اما انتشار فهرست اولیه فیلم‌های حاضر در بخش اصلی جشنواره بیست و نهم بسیاری از گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال مواجهه با جشنی بزرگ و خاطره‌انگیز را یک گام دیگر به تحقق نزدیک کرد. بر اساس فهرستی که روز گذشته توسط روابط عمومی جشنواره منتشر شده تاکنون حضور 11 فیلم در جشنواره قطعی شده که در آن میان حضور نام‌هایی چون ابراهیم حاتمی‌کیا، داریوش مهرجویی، علی رفیعی، اصغر فرهادی، محمد بزرگ‌نیاو احمدرضا معتمدی جلب‌نظر می‌کند.
انتخاب دشوار
ساعتی قبل از انتشار این خبر علیرضا سجادپور در گفت‌وگویی از مشکلات پیش روی هیات انتخاب برای فیلم‌های بخش مسابقه خبر داده بود؛ اظهارنظری که به‌نوعی تایید پیش‌بینی‌ها مبنی‌بر تراکم فیلم‌های «خوب» به‌عنوان متقاضیان حضور در جشنواره محسوب می‌شد. سجادپور در گفت‌وگو با ایسنا تصریح کرد: از شنیدن خبر توقیف بعضی فیلم‌ها که این روزها مطرح می‌شود، شگفت‌زده شدم. وی مطرح‌شدن خبرهایی مبنی‌بر توقیف بعضی از فیلم‌ها از جمله آثار فریدون جیرانی و مهرشاد کارخانی را از حواشی قبل از جشنواره خواند و اظهار کرد: همیشه نزدیک جشنواره این بحث‌های حاشیه‌ای مطرح می‌شود و بعد معلوم می‌شود که اشتباه بوده است. این عضو هیات انتخاب جشنواره فیلم فجر درباره بازبینی فیلم «پاداش» کمال تبریزی برای حضور در جشنواره هم گفت: هنوز تصمیمی برای این فیلم اعلام نکرده‌ایم. وی ویژگی فیلم‌های این دوره از جشنواره را تنوع موضوعی و دیدگاه‌ها خواند و اظهار کرد: برای انتخاب 22 فیلم بخش مسابقه مشکلات زیادی داریم که این ناشی از کمیت و کیفیت خوب آثار است و امسال با رقم شگفت‌انگیزی از آثار ارائه شده مواجه هستیم. سجادپور خاطرنشان کرد: پنجشنبه گذشته آخرین مهلت تحویل فیلم‌ها بود و در حال حاضر بیشتر روی جمع‌بندی کار می‌کنیم.
نخستین فهرست
به‌رغم این «مشکلات» اما روز گذشته هیات انتخاب جشنواره فهرستی شامل نام 11 فیلم پذیرفته شده برای بخش مسابقه سینمای ایران منتشر کرد. این فهرست که سری اول فیلم‌های بخش مسابقه سینمای ایران بیست و نهمین دوره جشنواره فیلم فجر بود پس از 4 هفته کار هیات انتخاب و بازبینی بیش از 90 فیلم رسیده متقاضی حضور در این بخش، اعلام شد. بر این اساس، 11 فیلمی که تاکنون حضورشان در بخش مسابقه جشنواره بیست و نهم فیلم فجر قطعی شده است، عبارتند از آسمان محبوب (داریوش مهرجویی)، راه آبی ابریشم (محمد بزرگ‌نیا)، 33 روز (جمال شورجه)، جدایی نادر از سیمین (اصغر فرهادی)، گزارش یک جشن (ابراهیم حاتمی‌کیا)، عملیات سکوت (حمید بهمنی)، خاک و آتش (مهدی صباغ‌زاده)، آلزایمر (احمدرضا معتمدی)، آقایوسف (علی رفیعی)، ورود آقایان ممنوع (رامبد جوان) و گلچهره (وحید موسائیان). این فهرست بی‌تردید طی روزهای آتی تکمیل خواهد شد تا حاضران در یکی از داغ‌ترین رقابت‌های سینمایی این سالهای سینمای ایران به طور کامل مشخص شوند.
بخش نوعی نگاه
اما این تنها فهرست منتشر شده درباره جشنواره فیلم فجر نبود. فهرست دیگری نیز با عنوان «تعدادی از آثاری که در بخش نوعی نگاه بیست و نهمین جشنواره فیلم فجر روی پرده می‌روند» منتشر شد؛ فهرستی که پیش از هر چیز خبر از بخشی تازه در بخش‌های مختلف جشنواره فیلم فجر دارد. دیگر نکته جالب در این فهرست حضور نام 2 فیلم جنجالی این روزها در آن است؛ فیلم‌هایی که محور برخی حاشیه‌سازی‌های رسانه‌ای درباره کیفیت پذیرش آثار در جشنواره فیلم فجر قرار گرفته بودند. 2فیلم «کوچه ملی» ساخته مهرشاد کارخانی و «قصه پریا» ساخته فریدون جیرانی 2 فیلمی بودند که تنها یک روز پیش از انتشار این فهرست خبرهایی مبنی‌بر توقیفشان روی خروجی برخی سایت‌های خبری قرار گرفته بود. بر اساس گزارش روابط عمومی جشنواره امسال در بخش جدید «نوعی نگاه» تعدادی فیلم ایرانی به نمایش درمی‌آیند که متعاقبا ویژگی‌های این بخش اعلام می‌شود. تاکنون حضور فیلم‌های «قصه پریا» فریدون جیرانی، «یکی از ما دو نفر» تهمینه میلانی، «مرهم» علیرضا داوودنژاد، «کوچه ملی» مهرشاد کارخانی، «پرتقال خونی» سیروس الوند و «اسب حیوان نجیبی است» عبدالرضا کاهانی در این بخش قطعی شده و اسامی دیگر فیلم‌های این بخش متعاقبا از طریق روابط عمومی جشنواره اعلام خواهد شد. این فهرست قرار است تکمیل شود و فهرست نهایی به شمار نمی‌آید.
فیلم‌های مشکل‌دار؟
پس از انتشار این فهرست سوالات و گمانه‌زنی‌ها درباره ویژگی‌های بخش نوعی نگاه آغاز شد و در نخستین واکنش سجادپور ارتباط این بخش با اکران فیلم‌های «مشکل‌دار» در جشنواره بیست و هشتم را رد کرد. مدیرکل اداره ارزشیابی و نظارت سینمای حرفه‌ای و عضو شورای سیاستگذاری جشنواره بیست و نهم فیلم فجر درباره دلایل اضافه شدن بخش «نوعی نگاه» به جشنواره فیلم فجر در جهت نمایش فیلم‌هایی که احتمالا برای اکران عمومی مناسب نیستند، به فارس گفت: این بخش هیچ ارتباطی به این جریان ندارد. وی افزود: توضیحات بیشتر در این باره را از دبیر محترم جشنواره جویا شوید. سجادپور در پاسخ به این سوال که طراحی این بخش در راستای حرکت سال گذشته معاونت امور سینمایی و نمایش فیلم‌هایی که با مشکل اکران روبه‌رو هستند در جشنواره فیلم فجر است، گفت: فکر نمی‌کنم چنین چیزی باشد و به آن بخش جشنواره فیلم فجر سال گذشته ارتباطی ندارد. سال گذشته در جشنواره فیلم فجر برخی فیلم‌هایی که امکان اکران و نمایش نداشتند در حاشیه این جشنواره به نمایش درآمدند.
تکذیب شایعات
انتشار این فهرست در حالی است که بازار شایعات درباره کیفیت و کمیت فیلم‌های حاضر در بخش‌های مختلف جشنواره امسال در روزهای اخیر داغ‌داغ بود تا جایی که حتی برخی فیلمسازان نیز خبرهای منتشر شده را قرین واقعیت دانسته و نسبت به «توقیف»(!) فیلم خود واکنش نشان دادند. علیرضا سجادپور اما پاسخ روشنی به این خبرسازی‌ها داد. وی در گفت‌وگو با سایت کافه سینما تاکید کرد: «تا این لحظه هیچ فیلم توقیفی و مشکل‌داری در جشنواره نداشته‌ایم. نمی‌شود که هر فیلمی خارج از بخش مسابقه قرار می‌گیرد را توقیفی بخوانیم. نزدیک 90 فیلم به دست ما رسیده، بدین ترتیب با اعلام فیلم‌های بخش مسابقه آیا ما 60 فیلم توقیفی داریم؟ بنده علاقه و اشتیاق فیلمسازان به حضور فیلم‌هایشان در بخش مسابقه جشنواره فجر را تحسین می‌کنم اما ما اعلام کرده‌ایم هر فیلمی فرم حضور در جشنواره را پر کند اولویت اکران در سال آینده را خواهد داشت».
هالیوودیسم و سینما
دیگر خبر درباره جشنواره فیلم فجر امسال اینکه طبق اعلام نشست «هالیوودیسم و سینما» در روزهای 17 و 18 بهمن‌ماه با حضور میهمانان خارجی در برج میلاد برگزار می‌شود. نشست رسانه‌ای این برنامه روز گذشته با حضور غلامرضا منتظمی، مشاور امور بین‌الملل معاونت سینمایی و سعید کریمی، مسؤول ستاد اطلاع‌رسانی در سالن معاونت سینمایی وزارت ارشاد برگزار شد و طی آن منتظمی گفت: «تعداد قابل توجهی از میهمانان برای ما مقاله ارسال و اظهار آمادگی کردند در این برنامه حضور داشته باشند». وی با اشاره به مغفول ماندن و بایکوت شدن بحث‌هایی درباره سینمای هالیوود بیان داشت: «سعی داریم از فرصتی که با حضور میهمانان خارجی فراهم می‌شود و تعدادی از آنها برای نخستین‌بار به ایران می‌آیند، استفاده کنیم». وی در ادامه افزود: «هالیوود بخش مهمی است که صهیونیست‌ها روی آن مسلط شده‌اند. امروز اروپا و آمریکا بسیار بیمار است، تهدیدها از مرزهای جغرافیایی و سیاسی گذشته و تمام حوزه‌ها را دربر گرفته است. الان در خود غرب هم واکنش‌هایی به این بیماری وجود دارد». منتظمی ادامه داد: «رسانه‌های ما باید این تهدید و تخریب را حس کرده و با آن ارتباط برقرار کنند و شبکه‌های آنها را بشناسند». مشاور امور بین‌الملل معاونت سینمایی با بیان اینکه این نشست در روزهای 17 و 18 بهمن‌ماه در 2 نوبت صبح و بعدازظهر در حاشیه برگزاری جشنواره فیلم فجر در برج میلاد برگزار می‌شود، محورهای این نشست را به شرح زیر تشریح کرد: «هالیوودیسم و تروریسم، هالیوودیسم و صهیونیسم، هالیوودیسم، اسلام‌ستیزی، ایران‌ستیزی و رابطه هالیوود با سیا و پنتاگون». منتظمی در ادامه گفت: «من سال گذشته در زمان انتخابات در مسیر روستاهای اروپایی بودم. جالب اینجاست که موضوعات نشریات محلی آنها هم انتخابات ایران بود، در صورتی که الان در تونس اتفاقات زیادی می‌افتد ولی خبری از آنها نیست». سعید کریمی در پاسخ به سوالی مبنی‌بر دیده نشدن این نشست در ایام برگزاری جشنواره، گفت: «من این موضوع را می‌پذیرم. اگر سینماگر ما در جریان روشنفکری غرب بماند عقیم مانده‌است. سینمای مطلوب انقلاب اسلامی سینمایی است که مباحث عفت، عصمت و حیا خط محوری است». وی با بیان اینکه سینمای ما در دنیا حرف برای گفتن دارد، افزود: «در این نشست‌ها تلاش می‌شود پشت پرده هالیوود نشان داده شود که تا به حال با این نگاه به موضوع کار نشده است».
آمادگی منتقدان برای همکاری در برگزاری جشنواره بیست و نهم
همزمان با انتشار تازه‌ترین خبرها درباره جشنواره فیلم فجر، رئیس و 2 تن از اعضای انجمن منتقدان و نویسندگان سینمایی در مقابل خبرنگاران نشستند تا از جزئیات برگزاری شب منتقدان بگویند؛ برنامه‌ای که به گفته مسؤولان انجمن منتقدان «بدون یک ریال بودجه» برگزار خواهد شد. در ابتدای این نشست وحید اسلامی (سخنگوی انجمن) با بیان اینکه چهارمین جشن منتقدان و نویسندگان سینمایی ایران با توجه به قرار گرفتن این جشن در ایام اربعین حسینی تحت عنوان شب منتقدان و نویسندگان برگزار می‌شود، گفت: این برنامه و جوایز آن بیشتر جنبه معنوی دارد و هنرمندان و سینماگران اغلب نگاه مثبتی به این جایزه دارند. کیوان کثیریان با اشاره به دلایل تاخیر در برگزاری این مراسم گفت: ما بین برگزار نکردن و برگزاری این جشن دچار شک و تردید بودیم و ترجیح دادیم که این جشن برگزار شود و به دلیل مشکلات متعدد صورت مساله را پاک نکنیم. وی افزود: هنوز ریالی برای برگزاری این جشن به‌عنوان بودجه نداریم، قول‌هایی گرفته‌ایم و قرار است صندوق اعتباری مالی به ما مبلغ اندکی پول اختصاص دهد و همچنین خانه هنرمندان نیز مبلغی به حساب انجمن واریز کنند. با چند مرکز فرهنگی مثل انتشارات سوره مهر، مرکز موسیقی بتهوون، شهر کتاب و نشر هرمس نیز برای همکاری صحبت کرده‌ایم که مواد فرهنگی در اختیار ما قرار داده‌اند. کثیریان اضافه کرد: چهارمین شب منتقدان و نویسندگان سینمایی ایران ساعت 18 روز جمعه 8 بهمن در فرهنگسرای ارسباران برگزار می‌شود که یک بخش آن به داوری فیلم‌های جشنواره فجر سال گذشته مربوط می‌شود. کثیریان در پاسخ به این سوال که انجمن منتقدان در جشنواره 29 فیلم فجر مشارکت خواهند کرد، گفت: امسال نیز مثل سالهای گذشته با انجمن منتقدان درباره برگزاری جلسات نقد و بررسی جشنواره فیلم فجر مذاکره‌ای صورت نگرفته ولی ما پیشنهادهای خود را ارائه می‌دهیم و نامه‌ای هم برای جشنواره ارسال می‌کنیم و نشان می‌دهیم که ما آماده همکاری برای جشنواره را داریم ولی بیشتر از این تمایل نداریم که اصرار بورزیم و دوستان هستند که نسبت به سپردن این ماجرا به تشکل انجمن تصمیم‌گیری می‌کنند. وی افزود: سالهای گذشته حتی اداره سینمای مطبوعات به انجمن منتقدان سپرده شد که نتیجه خوبی هم داشت و نسپردن این ماجرا به نظرم به جلسات نقد و بررسی جشنواره ضربه زده است.