سیدمحمد فخار:
در پی موفقیتهای حاصله از برگزاری تور هستهای و مذاکرات استانبول، ایران به رياست بزرگترين سازمان كشورهاي درحال توسعه سازمان ملل برگزيده شد. برگزيده شدن جمهوري اسلامي ریاست این سازمان استراتژیک جهانی در حالی است که پیش از این ریاست اوپک نیز بر عهده کشورمان نهاده شده بود. نزدیکی فاصله برگزاری مذاکرات استانبول و ریاست ایران بر گروه 77 که شامل 130 كشور عضو میشود نیز نکته حائز اهمیتی است که نباید از کانون توجه دور بماند. 1+5 اگرچه در جریان برگزاری مذاکرات با طرف ایرانی تلاش کرد مذاکرات را به سمت و سوی موضوعات هستهای ببرد و دستور «گفتوگو برای همکاری حول نقاط مشترک» را به بیراه بکشاند، اما گروه 77 که از حاضران در تور هستهای ایران بود، در تصمیم اخیر خود، پاسخ قاطعی به آنان داد و جمهوری اسلامی را به عنوان رئیس خود برگزید. بر این اساس در اجلاس 6 بهمن که با حضور روساي سازمانهاي بينالمللي مستقر در وين و نيز سفرا و نمايندگان كشورهاي عضو گروه 77 برگزار شد، رياست این گروه برای نخستین بار از سفير الجزاير به علي اصغر سلطانيه سفير و نماينده كشورمان در آژانس بينالمللي انرژي اتمي منتقل شد تا سفير كشورمان در وين، رياست گروه 77 را كه در زمينه مباحث سازمانهاي بينالمللي مستقر در دفتر سازمان ملل شامل آژانس بينالمللي اتمي، سازمان معاهده منع جامع آزمايشات هستهاي، سازمان توسعه صنعتي ملل متحد، دفتر مواد مخدر و جرم سازمان ملل و كميته استفاده صلحآميز از فضاي ماورايجو اتخاذ مواضع مينمايند، برعهده گیرد. رياست گروه 77 عاليترين ارگان سياسي در ساختار سازماني گروه محسوب ميشود و انتخاب آن بر اساس اصل گردشي بين منطقه آفريقا، آسيا و آمريكايلاتين انجام ميگيرد. دوره رياست يكساله است و رئيس گروه فردي است كه به عنوان سخنگوي گروه عمل كرده و اقدام گروه را در هر شعبه هماهنگ ميكند.
گروه 77 در ژوئن سال 1964 با امضاي بيانيهاي مشترك از سوي 77 كشور درحال توسعه كه در پايان اولين نشست كنفرانس تجارت و توسعه ملل متحد در ژنو صادر شد، تاسيس شد. در سالهای اخیر اگر چه تعداد اعضاي گروه 77 به 130 كشور افزايش يافته است با اين حال نام اوليه به دليل اهميت تاريخي آن حفظ شده است. گروه 77 بزرگترين سازمان بين دولتي كشورهاي درحال توسعه در سازمان ملل است كه ابزاري براي كشورهاي درحال توسعه فراهم ميآورد تا منافع اقتصادي جمعي خود را ارتقا بخشيده، ظرفيت مذاكراتي مشترك را در همه مسائل مهم اقتصادي بينالمللي در چارچوب سيستم ملل متحد افزايش داده و همكاري خود در جهت توسعه را تقويت كرده و رونق بخشد. این سازمان بینالمللی اگرچه تاکنون در قالب جلسات مختلف سران کشورهای عضو در زمینههای انرژی، غذا و كشاورزي، علوم و فناوری و همكاريهای اقتصادی نقش حاشیهای خود را طی 12 جلسه دنبال کرده است، اما هیچگاه وارد اختیارات ویژه خود در زمینه مباحث سازمانهاي بينالمللي مستقر در دفتر سازمان ملل نشده است. ظرفیت صدور قطعنامه نیز از دیگر موارد مغفول مانده در گروه 77 است. طبق اساسنامه، افزون بر قطعنامهها و تصميماتي كه گروه 77 در مجمع عمومي سازمان ملل متحد و ديگر كميتههاي آن و نيز ارگانها و آژانسهاي تخصصي سازمان ملل مبتكر آن است، اين گروه نسبت به صدور بيانيههاي مشترك و تدوين برنامههاي عمل و موافقتنامه درباره مسائل مربوط به توسعه اقدام ميكند. اما جمهوری اسلامی در سالهای اخیر همواره از ظرفیت این گروه استفاده کرده است. به عنوان نمونه در تور هستهای که پیش از مذاکرات استانبول در کشورمان برگزار شد، نمایندگانی از سازمانهای مختلف بینالمللی نظیر تروئیکای عدم تعهد و گروه 77 حضور داشتند که پس از دیدار هیاتهای بازدیدکننده از تاسیسات هستهای کشورمان، گروه 77 اعلام کرد که در چارچوب آژانس، موضوع ترور دانشمندان هستهای را پیگیری میکند.
همچنين نماينده الجزاير به عنوان سفير وقت گروه 77در دیدار با سعید جلیلی، ترور دانشمندان هستهای را محکوم و خاطرنشان کرد که این موضوع را در قالب گروه 77 به صورت جدی در چارچوب آژانس مورد پیگیری قرار ميگيرد.