امروز باید به این پرسش پاسخ دهیم که موفقیتهای فوتبال ایران در 30 سال گذشته چه بوده است؟ ما فقط 3 بار قهرمان بازیهای آسیایی شدیم. همه هم میدانیم که بازیهای آسیایی شرایط سنی دارد. برای تیمهای قدر آسیایی اولویت چنین بازیهایی نیست. برای آنها اول جام جهانی، دوم جام ملتهای آسیا و سوم تیم المپیکشان مهم است و بازیهای آسیایی نیز در اولویت چهارم قرار دارد. تیم ایران در حالی در 3 دوره بازیهای آسیایی مقام آورده که همه میدانیم در چه شرایط سنی این اتفاق افتاده است. البته من نمیخواهم این قهرمانیها را کوچک کنم. در کنار این 3 قهرمانی، 2 بار به جام جهانی رفتهایم که یک بار آن با معجزه مقابل استرالیا بود، یک بار دیگر هم اگر با آن گروهی که داشتیم صعود نمیکردیم جای بحث داشت.
اگر میخواهیم دلایل ناکامی فوتبالمان را بدانیم به آسیب شناسی قوی نیاز داریم. باید دید فوتبال چرا به چالش افتاده و هر چه این کار را زودتر انجام دهیم به سودمان است. فوتبال ما پتانسیل فوقالعادهای دارد. یادم میآید در سمیناری در مالزی یک نفر از طرف فدراسیون اسپانیا آمده بود و وقتی داشت از فاکتورهایی که موجب قهرمان شدن این تیم در جام جهانی شد میگفت من به این فکر میکردم که ما چه پتانسیلهای بهتری داریم اما به دلیل نداشتن برنامه خوب نمیتوانیم به چنین جایگاهی دست
پیدا کنیم.
ما همیشه گروهی از بیتجربهها را جای شکست خوردههای قبلی میگذاریم. درحالی که شکست خوردهها بیارزش نیستند و خیلی وقتها همان افراد دارای تجربه و انگیزه بالاتری میشوند و قدرت حل بحران را پیدا میکنند. این روند چه در مدیریت و چه در مربیگری در ایران وجود داشته است.
در حالی مدیریت فوتبالی ما تحت تاثیر دولتهاست که دولتها ماندگار نیستند. مدیرانی که با یک دولت میآیند با آنها هم میروند. آنها یکسری اقدامات میکنند و همیشه این چالش را داریم.
آن زمانی که قلعهنویی، دایی و قطبی را آوردند اشتباه بود و اشتباه بدتر وقتی بود که هر کدام را از سمتشان برداشتند. اگر هر کدام از آنها را حفظ میکردیم باز این فوتبال بود که سود میبرد. درست در جایی که باید به چنین شکست خوردههای باتجربه، میدان بدهیم آنها را برکنار میکنیم.
در شرایطی که هستیم منطقی نیست برنده باشیم. زمانی یک مهدویکیا داشتیم که ضربات او بینظیر بود. دایی و رحمان رضایی و کریمی تکنیکی را داشتیم، موفقیتهایمان به خاطر این مهرهها بود. کار سیستماتیک انجام نمیدادیم. شیوه ارزشیابی برای انتخاب تیم و مربی هم غلط بوده و هست. تنها خطکشی برای انتخاب مربی این است که حتما مقام داشته باشد یا بتواند مقام بیاورد. به محتوا و کاری که این مربی در سابقه خود دارد هیچ توجهی نداریم. یکسریها در کار مربیگری فقط به خودشان خدمت میکنند اما شماری علاوه بر خدمت به خود به فوتبال هم خدمت میکنند. متاسفانه چنین مسائلی ارزشیابی نمیشود. من که مربی هستم میگویم چرا تلاش کنم که با سختی نتیجه بگیرم؟ میروم یک اوتانداز میآورم تا به راحتی به گل برسم. مساله دوم این است که بهطور کل شبکه آموزشی قوی نداریم. ما چرخه معیوبی داریم. اکنون برای تیم ملی نمیتوانیم یک دفاع راست پیدا کنیم. نمیتوانیم از 5 مربی داخلی به عنوان گزینههای سرمربیگری تیم ملی نام ببریم. درحالی که ژاپن در برنامههای چند سال آینده خود اعزام مربی به خارج از
کشورش را دارد.
اکنون مربیان ما یک هفته در کلاسهای مربیگری A مینشینند و سپس مدرک میگیرند. با این شیوه مربی ساخته نمیشود. باید برای پرورش مربی و بازیکن سرمایهگذاری کرد. اگر بخواهیم به راحتی میتوانیم این چرخه را راه بیندازیم.